आस्थाय विपुलं वीर रथं सारथिना मया। दुर्योधनं च जित्वाऽऽजौ निवर्तय पशून्मम
'वीरा, माझ्या सारथ्याने मोठ्या रथावर बस, युद्धात दुर्योधनाला जिंक आणि माझी जनावरं परत आण.'
प्रीतोस्मि राजपुत्राद्य न भयं विद्यते तव। सर्वान्नुदामि ते शत्रून्रणे रणविशारद
'राजपुत्रा, आज मी तुझ्यावर खूष आहे; तुला काहीच भीती वाटू नये. युद्धात मी तुझे सर्व शत्रू दूर करीन, हे रणविशारद.'
स्वस्थो भव महान्युद्धे पश्य मां शत्रुभिः सह । युध्यमानं विमर्देऽस्मिन्कुर्वाणं भैरवं रवम्
'या मोठ्या युद्धात निर्धास्त रहा; शत्रूंशी लढताना आणि भीषण गर्जना करताना मला पाहा.'
गाण्डीवं देवदत्तं च शरान्कनकभूषणान्। एतान्सर्वानुपासङ्गान्क्षिप्रं बध्नीहि मे रथे । एकं चाहर निस्त्रिंशं जातरूपपरिष्कृतम्
'गांडीव, देवदत्त, सोन्याने मढवलेले बाण आणि इतर सर्व शस्त्रे लवकरच माझ्या रथावर बांध. आणि शुद्ध सोन्याने सजवलेली एक तलवार आण.'
अहं वै कुरुभिर्योत्स्ये मोक्षयिष्यामि ते पशून् । तोषयिष्यामि राजानं प्रवेक्ष्यामि पुरं पुनः
मी खरंच कुरूंशी लढेन, तुझी गुरं परत आणेन, राजाला समाधानी करेन आणि पुन्हा नगरात प्रवेश करेन.
संकल्पागाधपरिधं बाहुप्राकारतोरणम्। त्रिदण्डतूणसंबाधं नैकध्वजसमाकुलम्
हे नगर ठाम निश्चयाने वेढलेलं आहे, हातांची तटबंदी आणि दरवाजे याने सजलेलं, तिहेरी अडथळ्यांनी भरलेलं आणि अनेक ध्वजांनी गजबजलेलं आहे.
ज्याक्षेपनिनदारावं नेमीनिनददुन्दुभिः । शरजालवितानाढ्यमाक्ष्वेडितमहास्वनम् । नगरं ते मया गुप्तं रथोपस्थं भविष्यति
धनुष्यांच्या तारा आणि चाकांची गडगड, डफांचा गजर, बाणांच्या छत्र्या, घोड्यांच्या हिणकसाने निनादलेलं, मी राखण केलेलं तुझं नगर रथांच्या आसनासारखं होईल.
अधिष्ठितो मया सङ्ख्ये रथो गाण्डीवधन्विना । अजय्यः शत्रुसैन्यानां वैराटे व्येतु ते भयम्
मी, गाण्डीवधारी, युद्धात रथावर बसलो तर तो शत्रूंच्या सैन्याला जिंकता येणार नाही; विराटराज्यातील तुझं भीती दूर होवो.
बहुना किं प्रलापेन शृणु मे परमं वचः। नाहं बिभेमि कौन्तेय साक्षादपि शतक्रतोः
फार बोलण्यात काय अर्थ? माझं श्रेष्ठ वचन ऐक: मी कुठल्याही शक्तिशाली इंद्रालाही घाबरत नाही, कुंतीपुत्रा.
यमवायुकुबेरेभ्यो द्रोणभीष्मशतादपि । बिभेमि नाहमेतेभ्यो जानामि त्वां स्थिरं युधि । केशवेनापि संग्रामे साक्षादिन्द्रेण वा समम्
यम, वायू, कुबेर किंवा शंभर द्रोण-भीष्म यांच्याही मी भीती बाळगत नाही; युद्धात तू किती स्थिर आहेस हे मला माहीत आहे, केशव किंवा इंद्रासोबत असलास तरी.
इदं तु चिन्तयन्नेव परिमुह्यामि केवलम्। निश्चयं नाधिगच्छामि नावगच्छामि किंचन
पण हे सगळं विचार करताना मी पूर्णपणे गोंधळलो आहे; मला काहीच ठाम कळत नाही, काहीच समजत नाही.
एवं वराङ्गरूपस्य लक्षणैः सूचितस्य च। केन कर्मविपाकेन क्लीबत्वं त्वामुपागतम्
तुझं सुंदर रूप आणि शुभ चिन्हं असूनही, कोणत्या कर्माच्या फळामुळे तुला हे अशक्तपण आलं आहे, हेच मला समजत नाही.
मन्ये त्वां क्लीबरूपेण चरन्तं शूलपाणिनम्। गन्धर्वराजप्रतिमं देवं वाऽपि शतक्रतुम्
तू जरी स्त्रीरूपात वावरत असलास, तरी मला वाटतं, तू शूलधारी, किंवा गंधर्वांचा राजा, किंवा अगदी इंद्रासारखा एखादा देव आहेस.
भ्रातुर्नियोगाञ्ज्येष्ठस्य संवत्सरमिदं व्रतम्। चरामि ब्रह्मचर्यं वै सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
माझ्या मोठ्या भावाच्या आज्ञेने मी हे एक वर्षाचं व्रत घेतलं आहे, ब्रह्मचर्य पाळतो आहे; हे मी तुला सत्य सांगतो.
नास्मि क्लीबो महाबाहो परवान्धर्मसंयुतः । उर्वशीशापसंभूतं क्लैब्यं समुपसंस्थितम्
मी नपुंसक नाही, महाबाहो, ना दुसऱ्याच्या धर्माने बांधलेला आहे; हे नपुंसकत्व उर्वशीच्या शापामुळेच माझ्यावर आलं आहे.
पुराऽहमाज्ञया भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्मि सुरालयम्। प्राप्तवानुर्वशी दृष्टा सुधर्मायां मया तदा
पूर्वी, माझ्या मोठ्या भावाच्या आज्ञेने मी देवांच्या लोकात गेलो होतो; तिथे सुधर्मा सभेत मी उर्वशीला पाहिलं.
नृत्यन्तीं परमं रूपं बिभ्रतीं वज्रिसन्निधौ । अपश्यं तामनिमिषं कूटस्थामन्वयस्य मे
ती नाचत होती, अत्यंत सुंदर दिसत होती, वज्रधारीच्या उपस्थितीत; मी तिला एकटक पाहिलं, माझ्या वंशाचा विचार करत.
रात्रौ समागता मह्यं शयनं रन्तुमिच्छया। अहं तामभिवाद्यैव मातृसत्कारमाचरम्
रात्री ती माझ्याकडे आली, माझ्या शय्येवर रमायला इच्छित होती; मी तिला नमस्कार केला आणि आईसारखा सन्मान दिला.
सा च मामशपत्क्रुद्धा शिखण्डी त्वं भवेति वै। श्रुत्वा तमिन्द्रो मामाह मा भैस्त्वं पार्थ षण्डता
ती रागावून मला शाप देऊन म्हणाली, 'तू शिखंडी होशील'; ते ऐकून इंद्राने मला सांगितलं, 'पार्था, या नपुंसकत्वाला घाबरू नकोस.'
उपकारो भवेत्तुभ्यमज्ञातवसतौ पुरा। इतीन्द्रो मामनुग्राह्य ततः प्रेषितवान्वृषा
इंद्राने माझ्यावर कृपा दाखवली आणि सांगितलं, 'तुझ्या अज्ञातवासात हे तुझ्यासाठी उपयुक्त ठरेल,' आणि मग मला परत पाठवलं.
तदिदं समनुप्राप्तं व्रतं चीर्णं मयाऽनघ । समाप्तव्रतमुत्तीर्णं विद्धि मां त्वं नृपात्मज
म्हणूनच हे व्रत माझ्यावर आलं आणि मी ते पूर्ण केलं, पापरहित राजा; आता समज, मी हे व्रत पार पाडलं आहे.
परमोऽनुग्रहो मेऽद्य यत्प्रतर्को न मे वृथा। न हीदृशाः क्लीबरूपा भवन्ति तु नरोत्तमाः
आज मला मोठा लाभ झाला, कारण माझा संशय खोटा नव्हता; खरं तर, उत्तम पुरुषांना असं नपुंसक रूप येत नाही.
सहायवानस्मि रणे युद्ध्येयममरैरपि । साध्वसं तत्प्रनष्टं मे किं करोमि ब्रवीहि मे
माझ्याजवळ साथीदार आहेत, मी अमरांशीसुद्धा युद्ध करू शकेन. आता माझा तो भीतीचा भाव नाहीसा झाला आहे. मला काय करावं ते सांग.
अहं ते संग्रहीष्यामि हयाञ्शत्रुनिर्बहण। शिक्षितो ह्यस्मि सारथ्ये निष्ठितः पुरुषर्षभ
मी तुझे शत्रूंचा नाश करणारे घोडे गोळा करतो. मला सारथ्याची उत्तम शिक्षा आहे आणि मी ठाम आहे, हे पुरुषश्रेष्ठा.
दारुको वासुदेवस्य यथा शक्रस्य मातलिः। तथा मां विद्धि सारथ्ये शिक्षितं नरपुङ्गव
जसा दारुक वासुदेवाचा सारथी आहे आणि मातली इंद्राचा, तसंच मला सुद्धा सारथ्याची उत्तम कला अवगत आहे, हे नरश्रेष्ठा, असं जाण.
अश्वा ह्येते महाबाहो तवैवाहवदुर्जयाः। योग्या रथवरे युक्ताः प्राणवन्तो जितश्रमाः
हे महाबाहू, हे घोडे फक्त तुझेच आहेत, युद्धात त्यांना हरवणं कठीण आहे. हे उत्तम रथासाठी योग्य आहेत, जुंपलेले, उत्साही आणि थकवा न जाणणारे आहेत.
यस्य यातेन पश्यन्ति भूमौ क्षिप्तं पदंपदम्। दक्षिणां यो धुरं वोढा सुग्रीवोण समो हयः
ज्याच्या पावलांनी जमिनीवर ठसे उमटतात आणि ज्याच्या चालण्याचा मागोवा घेता येतो, उजवी बाजू सांभाळणारा जो सुग्रीव नावाचा घोडा आहे, तो वाऱ्यासारखा वेगवान आहे.
योऽयं हयो धुर्यवरो वामां वहति शोभनः। तं मन्ये मेघपुष्पस्य जवेन सदृशं हयम्
हा जो घोडा आहे, तो धुर्यात सर्वात उत्तम असून डाव्या बाजूने सुंदरपणे ओढतो; त्याचा वेग मेघपुष्पासारखा आहे असं मला वाटतं.
योऽयं वहति वै पार्ष्णिं दक्षिणामञ्चितोद्यतः । वलाहकादभिमतस्तेजसा वीर्यवत्तरः
हा जो घोडा मागच्या उजव्या बाजूला ओढतो, सजग आणि उंचावलेला आहे, तो तुझ्या आवडीच्या वलाहकापेक्षा तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान आहे.
योऽयं काञ्चनसन्नाहो वामं वहति शोभनः । धुर्यं शैब्यस्य तं मन्ये जवेन बलवत्तरम्
हा जो सोन्याच्या हाराने सजलेला घोडा डावी बाजू ओढतो, तो शैब्याचा धुर्यातील घोडा आहे, मला तो वेगवान आणि अधिक बलवान वाटतो.