न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कदाचन। तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुरिति मां विदुः
मी कधीही युद्ध करताना घृणास्पद कृत्य करणार नाही; म्हणूनच देव आणि माणसांत मला 'भीमकर्मा' म्हणून ओळखतात.
उभौ मे तुल्यकर्माणौ गाण्डीवस्य विकर्षणे। भुजौ मे भवतः सङ्ख्ये परसैन्यविनाशिनौ। तयोः सव्योऽधिकस्तस्मात्सव्यसाचीति मां विदुः
माझे दोन्ही हात गांडीव धनुष्य ओढण्यात सारखेच कुशल आहेत; युद्धात हे हात शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करतात. त्यात डावा हात अधिक श्रेष्ठ आहे, म्हणून मला 'सव्यसाची' म्हणतात.
पृथिव्यां सागरान्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः। शुद्धत्वाद्रुपवत्त्वाच्च तेन मामार्जुनं विदुः
समुद्राने वेढलेल्या या पृथ्वीवर माझा वर्ण दुर्मिळ आणि बरोबरीचा नाही; शुद्धता आणि सौंदर्यामुळे मला 'अर्जुन' म्हणतात.
उत्तराभ्यां तु पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्यामहं दिवा । जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फल्गुनं विदुः
मी हिमालयाच्या कुशीत, दिवसा उत्तरा आणि पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रांमध्ये जन्मलो, म्हणून मला 'फाल्गुन' म्हणतात.
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याद्धातुर्ज्येष्ठस्य पश्यतः। युधिष्ठिरस्य रुधिरं दर्शयेद्वा कदाचन । पराभवमहं तस्य कुले कुर्यां न संशयः
जो कोणी ज्येष्ठ धातूच्या समोर माझ्या अंगावर जखम करील किंवा कधी युधिष्ठिराचे रक्त दाखवील, त्याच्या कुळाचा मी युद्धात नाश करीन, यात शंका नाही.
योत्स्यामि तैरहं सर्वैर्न मे तेभ्यः पराभवः। तेन देवमनुष्येषु जिष्णुर्नामास्मि विश्रुतः
मी त्यांच्याशी सर्वांसोबत लढेन; त्यांच्यातील कुणीही मला हरवू शकत नाही. म्हणून देव आणि माणसांत मला 'जिष्णु' म्हणून प्रसिद्धी आहे.
माता मम पृथा नाम तेन मां पार्थमब्रुवन्
माझ्या आईचे नाव पृथाआहे; म्हणून मला 'पार्थ' म्हणतात.
देवदानवगन्धर्वपिशाचोरगराक्षसान् । अहं पुरा रणे जित्वा खाण्डवेऽग्निमतर्पयम्
पूर्वी मी युद्धात देव, दानव, गंधर्व, पिशाच्च, नाग आणि राक्षस यांना जिंकले आणि खांडव वनातील अग्नीचे समाधान केले.
हुताशनं तर्पयित्वा सहितः शार्ङ्गधन्वना । [ त्रिविष्टपगतौ* दृष्ट्वा पितामहमहेश्वरौ
शार्ङ्गधन्वा सोबत अग्नीचे समाधान करून, मी देवांच्या लोकात पितामह आणि महादेव यांना पाहिले.
मूर्च्छया पतितं भूमावागतौ देवसत्तमौ । दृष्ट्वा तौ वरदौ देवौ संज्ञां लब्ध्वोत्थितः पुनः
माझ्या शुद्धीवरून मी जमिनीवर बेशुद्ध पडल्यावर ते दोन श्रेष्ठ देव माझ्याजवळ आले; त्यांना पाहून मला शुद्धी आली आणि मी पुन्हा उभा राहिलो.
मूर्ध्ना हि प्रणतं भूमौ तौ देवौ वरदौ वरौ। कृष्णेत्येकादशं नाम प्रीत्या मे चक्रतुस्तदा। तुष्टौ च मम वीर्येण कर्मणा चाभिराधितौ
ते वर देणारे दोन देव मला जमिनीवर वाकलेले पाहून, आनंदाने त्यांनी मला 'कृष्ण' हे अकरावे नाव दिले, माझ्या पराक्रमावर आणि कृतीवर प्रसन्न होऊन.
सर्वदेवैः परिवृतौ भूयो मां स्वयमूचतुः। वरं तात वृणीष्वेति यं प्रार्थयसि पाण्डव
सर्व देवांनी वेढले असताना, त्या दोघांनी पुन्हा मला सांगितले: 'मुला, तू ज्या गोष्टीची इच्छा करतोस तो वर माग.'
ततोऽहमस्त्राण्यलभं दिव्यानि च दृढानि च। ब्राह्मं पाशुपतं चैव स्थूणाकर्णं च दुर्जयम् । ऐन्द्रं वारुणमाग्नेयं वायव्यमथ वैष्णवम्
मग मी दिव्य आणि सामर्थ्यशाली अस्त्रे मिळवली: ब्रह्म, पाशुपत, स्थूणाकर्ण, इंद्र, वरुण, अग्नी, वायू आणि विष्णूची अस्त्रे.
ततोऽहमजयं भूयो रथेनैन्द्रेण दुर्जयान्। मातलिं सारथिं कृत्वा निवातकवचान्रणे । अवध्यकवचांन्देवैर्वरदृप्तान्महासुरान्
मग मी इंद्राच्या रथावर बसून आणि मातलीला सारथी करून, युद्धात देवांनी वर दिलेल्या आणि अभेद्य कवच असलेल्या निवातकवच राक्षसांना जिंकले.
तिस्रः कोटीर्दानवानां संयुगेष्वनिवर्तिनाम्। एको निर्जित्य संग्रामे भूयो देवानतोषयम्
मी एकट्याने युद्धात तीन कोटी कधीही मागे न फिरणारे दानव पराभूत केले आणि पुन्हा देवांना संतुष्ट केले.
ततो मे भगवानिन्द्रः किरीटमददात्स्वयम्। देवाश्च शङ्खमददुः शत्रुसैन्यनिवारणम्
मग भगवंत इंद्राने स्वतः मला मुकुट दिला आणि देवांनी मला शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव करणारे शंख दिले.
अहं पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरवासिनाम्। हत्वा षष्टिं सहस्राणि जयं संप्राप्तवान्रणे
मी समुद्राच्या पलीकडे जाऊन, हिरण्यपूरमध्ये राहणाऱ्या साठ हजार लोकांना युद्धात मारले आणि विजय मिळवला.
असंभ्रान्तो रथे तिष्ठन्सहस्रेषु शतेषु च। शत्रुमध्ये दुराधर्षो न मुह्यन्ति च मे दिशः
मी रथावर ठाम उभा राहून, हजारो-लाखो शत्रूंमध्येही अजिंक्य असतो; माझे मन किंवा इंद्रिये कधीच गोंधळत नाहीत.
अहं गन्धर्वराजेन ह्रियमाणं सुयोधनम्। भ्रातृभिः सहितं तात गन्धर्वैः समरे जितम्। चतुर्दश सहस्राणि हत्वा चैनममोचयम्
गंधर्वराजाने सुयोधनाला त्याच्या भावांसह युद्धात जिंकून घेऊन जात असताना, मी चौदा हजार गंधर्वांना मारून त्याला सोडवले, प्रिय.
एतानि मम नामानि योऽहन्यहनि कीर्तयेत्। तं न पश्यन्ति सत्त्वानि न तं निघ्नन्ति शत्रवः
जो माणूस दररोज माझी ही नावे म्हणतो, त्याला इतर जीव दिसत नाहीत आणि शत्रू त्याला मारू शकत नाहीत.
अद्य पश्य महाबाहो मम वीर्यं सुदुःसहम्। मा भैर्विगतसंत्रासः कुरूनेतान्समागतान्
आज, महाबाहु, माझे युद्धातील सहन न होणारे सामर्थ्य पाहा; भीऊ नकोस, तुझी चिंता दूर होऊ दे, जरी कुरूंचे सर्व नेते समोर उभे असले तरी.
सुयोधनस्य मिषतः कर्णस्य च कृपस्य च। पितामहस्य भीष्मस्य द्रौणेर्द्रोणस्य च स्वयम्। सर्वानेव कुरूञ्जित्वा प्रत्यानेष्यामि ते पशून्]
सुयोधन, कर्ण, कृप, भीष्म, द्रौणि आणि द्रोण हे सर्व समोर असताना, मी सर्व कुरूंना जिंकून तुझे जनावरं परत आणीन.
ततः पार्थं स वैराटिः प्राञ्जलिस्त्वभ्यवादयत्। अहं भूमिंजयो नाम प्रणतोस्मि धनंजय
मग विराटपुत्राने हात जोडून पार्थाचे अभिवादन केले आणि म्हणाला, 'माझे नाव भूमिजय आहे, धनंजया, मी तुला वंदन करतो.'
दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय । लोहिताक्ष महाबाहो नागराजवरोपम
'पार्था, तुझे दर्शन मला मिळाले, हे माझे भाग्य आहे; धनंजया, तुला स्वागत आहे. तुझे डोळे लाल, बाहू बलवान आणि तू नागराजासारखा आहेस.'
यदज्ञानादवोचं त्वां प्रमादेन नरोत्तम। अकृत्वा हृदये सर्वं क्षन्तुमर्हसि तन्मम
'हे नरश्रेष्ठ, मी अज्ञानाने आणि असावधपणाने तुझ्याशी जे काही बोललो, तुझी खरी किंमत न कळता, ते सर्व मला माफ कर.'
यतस्त्वया कृतं पूर्वं चित्रं कर्म सुदुष्करम्। अतो भयं व्यपेतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि
'तू पूर्वी केलेली अद्भुत आणि कठीण कृत्ये पाहून माझा भयं दूर झाला आहे आणि तुझ्यावर माझे प्रेम फार वाढले आहे.'
दासोऽहं ते भविष्यामि पश्य मामनुकम्पया
'मी तुझा दास होईन—कृपया माझ्यावर दया कर.'
या प्रतिज्ञा कृता पूर्वं तव सारथ्यकारणात्। सेयं प्रतिज्ञा पूर्णा मे हर्षश्चार्जुन जायते
'तू पूर्वी सारथ्य करण्याचे वचन दिलेस, ते माझ्यासाठी पूर्ण झाले आहे, अर्जुना, आणि मला आनंद झाला आहे.'
देवेन्द्रतनयस्येह सारथिः स्यां महामृधे । इति पूर्वं कृताऽस्माभिः प्रतिज्ञा युद्धदुर्मद
'हे युद्धात पराक्रमी, आम्ही पूर्वी असा संकल्प केला होता की या मोठ्या युद्धात मी देवेन्द्रपुत्राचा सारथी होईन.'
प्रतिज्ञा मम संपूर्णा तव सारथ्यकारणात् । मनस्स्वास्थ्यं च मे जातं जातं भाग्यं च मे महत्
'तू सारथ्य केल्यामुळे माझा संकल्प पूर्ण झाला; माझे मन शांत झाले आणि मला मोठे भाग्य मिळाले.'