कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः। नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान्
हे बिबट्याच्या कातडीच्या म्यानात ठेवलेलं, निळ्या कमळासारखा रंग असलेलं निर्मळ, रुंद आणि मोठं खड्ग कोणाचं आहे?
मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः। ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम्
सिंहाच्या कातडीच्या म्यानात ठेवलेलं, धारदार आणि स्वच्छ, बैलाच्या खूणांनी सजवलेलं हे मोठं खड्ग कोणाचं आहे?
यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः। कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः
ज्याच्या मुठीवर पाच सजवलेले सूर्य दिसतात, असं हे विशाल, मनमोहक खड्ग कोणाचं आहे?
निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः। प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम्। एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः
पार्षताच्या भात्यात ठेवलेलं, तेलाने घासलेलं, नीट जपलेलं, योग्य आकार-रंग असलेलं हे मोठं खड्ग कोणाचं आहे? ज्याने कुणी वार केलं, तर हत्तीही पुन्हा जिवंत होईल.
निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले। विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत्
मी विचारले तसे, मला बृहन्नलाकडे नेण्याचा मार्ग दाखव. हे सर्व मोठेपण पाहून माझ्या मनात मोठा आश्चर्य निर्माण झाले आहे.
अत्तरेणैवमुक्तस्तु पार्थो वैराटिमब्रवीत्। मृद्व्या प्रत्याययन्वाचा भीतं शङ्कावशं गतम्
अत्ताराने असे सांगितल्यावर, पार्थाने विराट राजाला मृदू आणि दिलासा देणाऱ्या शब्दांनी, घाबरलेल्या आणि शंका असलेल्या राजाला समजावले.
अत्त्वया प्रथमं पृष्टं शत्रुसेनाङ्गमर्दनम्। पार्थस्येदं धनुर्दिव्यं गाण्डीवमिति विश्रुतम्
तुम्ही प्रथम शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव कसा झाला हे विचारले. हे पार्थाचे दिव्य धनुष्य गाण्डीव म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अभेद्यमभयं श्रीमद्दिव्यमच्छेद्यमव्रणम्। सर्वायुधमहामात्रं शातकुम्भमयं धनुः
हे धनुष्य भेदता येत नाही, निर्भय आहे, तेजस्वी आणि दिव्य आहे, तुटत नाही, कुठलाही डाग नाही, सर्व शस्त्रांसाठी योग्य आणि शुद्ध सोन्याचे आहे.
एतच्छतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् । देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः
हे धनुष्य शंभर हजारांच्या बळाइतके आहे, राज्य वाढवणारे आहे. देव, दानव आणि गंधर्वांनी अनेक युगांपासून याची पूजा केली आहे.
येन देवासुरान्पार्थः सर्वान्विषहते रणे। एतद्वर्षसहस्रं तु ब्रह्मा पूर्वमधारयत्
याच्यामुळे पार्थ युद्धात सर्व देव आणि दानवांना तोंड देतो. हे धनुष्य ब्रह्मदेवाने पूर्वी हजार वर्षे धारण केले होते.
उमापतिश्चतुःषष्टिं शक्रोऽशीतिं च पञ्च च । सोमः पञ्चसहस्राणि तथा च वरुणः शतम्
उमापतीने चौसष्ट वर्षे, शक्राने पंच्याऐंशी, सोमाने पाच हजार आणि वरुणाने शंभर वर्षे हे धनुष्य धारण केले.
तस्माच्च वरुणादग्निः प्रेम्णा प्राहृत्य तच्छुभम्। अग्निना प्रातिभाव्येन दत्तं पार्थाय गाण्डिवम् । पञ्चषष्टिं च वर्षाणि कौन्तेयो धारयिष्यति
नंतर वरुणाकडून अग्नीने हे शुभ धनुष्य प्रेमाने घेतले. अग्नीच्या वचनामुळे गाण्डीव पार्थाला दिले गेले, आणि कौन्तेय ते पासष्ट वर्षे धारण करील.
एवंवीर्यं महावेतेतच्च धनुरुत्तमम् । नीलोत्पलसमं राज्ञः कौरव्यस्य महात्मनः
हे धनुष्य इतके सामर्थ्यवान आणि महान आहे, निळ्या कमळासारखे सुंदर, आणि कौरवांच्या थोर राजाचे आहे.
बिन्दवश्चात्र सौवर्णाः पृष्ठे साधुनियोजिताः । विश्रुतं भीमसेनस्य जातरूपग्रहं दृढम्
याच्या मागे सोन्याचे ठिपके कुशलतेने बसवले आहेत. भीमसेनाच्या हातात शुद्ध सोन्याचा मजबूत पकड आहे, हे प्रसिद्ध आहे.
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश । ऋषभा यत्र सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः
यावर हजार सोन्याच्या गोध्या आणि चौदा मगर आहेत. मागे शिंग असलेले सोन्याचे बैल उभे आहेत.
येन भीमोऽजयत्कृत्स्नां दिशं प्राचीं परंतपः। पृष्ठे विभक्ताः शोभन्ते कुशाग्निप्रतिदीपिताः
याच्यामुळे भीमाने संपूर्ण पूर्व दिशा जिंकली, हे शत्रूंचा संहार करणारा. मागे विभागलेले, ते कुशाग्नीप्रमाणे तेजाने चमकत आहेत.
पूजितं सुरमर्त्येषु प्रथितं धनुरुत्तमम्। तालप्रमाणं भीमस्य रत्नरुक्मविभूषितम्
हे धनुष्य देव आणि माणसांत पूजले जाते, आणि उत्तम म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे ताडाच्या झाडाएवढे मोठे असून, भीमासाठी रत्न आणि सोन्याने सजवले आहे.
दुरानमं महद्दीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् । बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रकभूषणाः
हे धनुष्य फार लांब, मोठे, सुंदर आणि जिंकता न येणारे आहे. यावर सोन्याचे मोर आहेत, शंभर चंद्रासारख्या अलंकारांनी सजलेले.
नकुलस्य धनुस्त्वेतन्माद्रीपुत्रस्य धीमतः। एतेन सदृशं चित्रं धनुरेतद्यवीयसः। हारिद्रवर्णं राज्ञस्तु कौरव्यस्य महात्मनः
हे धनुष्य मद्रीपुत्र नक्कुलाचे आहे. त्याच्या धाकट्या भावाकडेही असाच सुंदर धनुष्य आहे. हे पिवळसर रंगाचे असून, कौरवांच्या थोर राजाचे आहे.
विपाठा भीमसेनस्य गिरीणामपि दारणाः । सुप्रभाः सुमहाकायास्तीक्ष्णाग्राः सुतरां दृढाः । भीमेन प्रहिता ह्येते वारणानां निवारणाः
भीमसेनाचे विपाठ बाण पर्वतही भेदू शकतात. हे तेजस्वी, फार मोठे, टोकदार आणि अत्यंत मजबूत आहेत. भीमाने सोडलेले हे बाण हत्तींच्या संरक्षणासाठी आहेत.
सुवर्णदण्डरुचिराः कालदण्डोपमाः शुभाः । नकुलस्य शरा ह्येते वज्राशनिसमप्रभाः
नक्कुलाचे हे बाण सोन्याच्या दांड्याचे आहेत, काळाच्या दंडासारखे तेजस्वी आणि शुभ आहेत, वज्र आणि विजेसारखे चमकणारे आहेत.
यांश्च त्वं पृच्छसे दीप्तान्समधारान्समाहितान्। वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः सहदेवस्य ते शराः
तुम्ही ज्या तेजस्वी, एकसंध आणि एकाग्र बाणांविषयी विचारता, ते वराहाच्या कानासारख्या टोकदार आहेत, आणि ते सहदेवाचे बाण आहेत.
यस्त्वयं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः। पार्थस्यायं महाघोरः सर्वभारसहो महान्
हा लांब बाण, जो गायीच्या गोठ्यातील भात्यात ठेवला होता आणि तपासून पाहिला होता, तो पार्थाचा आहे. हा फार भयंकर, मोठा आणि कोणतेही ओझे सहज पेलणारा आहे.
यस्त्वयं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मणि दंशितः। राज्ञो युधिष्ठिरस्यायं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः
हा स्वच्छ तलवार, जो द्वीपावरच्या जनावराच्या कातडीवर तपासला होता, तो कुंतीपुत्र, बुद्धिमान युधिष्ठिर राजाचा आहे.
वैयाघकोशो भीमस्य पञ्चशार्दूललक्षणः । वारणानां सुदृप्तानां शिक्षितः स्कन्धशातने
भीमाचा हा वाघाच्या कातडीचा भाता, ज्यावर पाच वाघांची खूण आहे, तो गर्विष्ठ हत्तींच्या खांद्यांना मोडण्यासाठी तयार केलेला आहे.
नीलोत्पलसवर्णाभः खङ्गः पार्थस्य धीमतः। मृगेन्द्रचर्मपिहितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः
पार्थाचा हा तलवार निळ्या कमळासारखा चमकतो, सिंहाच्या कातडीने झाकलेला, धारदार आणि अगदी स्वच्छ आहे.
दर्शनीयः सुतीक्ष्णाग्रः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः । अर्जुनस्यैष निस्त्रिंशः परसैन्याग्रदूषणः
कुंतीपुत्र अर्जुनाचा हा सुंदर आणि धारदार तलवार, शत्रूंच्या सैन्याच्या पुढच्या रांगा उद्ध्वस्त करणारा आहे.
यस्त्वयं पार्षते कोशे निक्षिप्तो रुचिरत्सरुः ।। नकुलस्यैष निस्त्रिंशो वैश्वानरसमप्रभः
पार्षताच्या भात्यात ठेवलेला हा तेजस्वी तलवार नकुलाचा आहे; तो अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आहे.
यस्त्वयं पिङ्गलः खङ्गश्चित्रो मणिमयत्सरुः। सहदेवस्य खङ्गोऽयं भारसाहोऽतिदंशितःक । भीमस्यायं महादण्डः सर्वामित्रविनाशनः
हा पिंगट, रंगीबेरंगी आणि मणी जडित मूठ असलेला तलवार सहदेवाचा आहे; तो फार धारदार आणि जड आहे. हा भीमाचा मोठा गदा सर्व शत्रूंचा नाश करणारा आहे.
भेदतो ह्यर्जुनस्तूर्णं कथयामास तत्त्वतः । आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशांश्चातुलप्रभान्
मग अर्जुनाने शस्त्रे, भाते आणि अतुलनीय तेज असलेले तलवारी यांचे अगदी नेमकेपणाने आणि लवकर वर्णन केले.