चन्द्रार्कविमलाभासः सुरूपाः सुप्रदर्शनाः । हंसाः पृष्ठं श्रिता यस्य कुशाग्निप्रतिमार्चिषः । शार्ङ्गगाण्डीवसदृशं कस्येदं सारथे धनुः
हे सारथ्या, चंद्र-सूर्यासारखी चमक असलेलं, सुंदर आणि स्पष्ट दिसणारं धनुष्य कोणाचं आहे? ज्याच्या पाठीवर कुशाग्नीच्या ज्वाळेसारख्या तेजस्वी हंस आहेत आणि जे शार्ङ्ग किंवा गांडीवासारखं दिसतं.
चतुर्तं काञ्चनवपुर्भाति विद्युद्गणोपमम्। नीलोपलिप्तमच्छिदं जातरूपमयं धनुः । मत्स्यश्चास्य हिरण्यस्य पृष्ठे तिष्ठन्ति दंशिताः
चौथं धनुष्य सोन्यासारखं झळकतंय, विजेच्या चमकांसारखं; ते निळ्या रंगाने माखलेलं, अखंड आणि शुद्ध सोन्याचं आहे. त्याच्या पाठीवर सोन्याचे मासे मांडले आहेत.
शक्रचापोपमं दिव्यं कस्येदं सारथे धनुः। उच्छ्रितं फणिवद्दिव्यं सारवत्त्वाद्दुरानमम्
हे सारथ्या, हे इंद्राच्या धनुष्याप्रमाणे दिव्य, सर्पाच्या फण्यासारखं उंचावलेलं, लांब आणि मजबूत धनुष्य कोणाचं आहे?
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश । बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रार्कभूषिताः। जाम्बूनदविचित्राङ्गं कस्येदं पञ्चमं धनुः
इथे हजार सोन्याच्या गोध्या आणि चौदा बिबटे आहेत; सोन्याचे मोर, शंभर चंद्र-सूर्यांनी सजलेले, आणि जांबूनद सोन्याने नटलेलं हे पाचवं अद्भुत धनुष्य कोणाचं आहे?
कस्येमे क्षुरनाराचाः सहस्रं लोमवापिनः। प्रक्षिप्तास्तीक्ष्णतुण्डाग्रा उपासङ्गे हिरण्मये
हे केस कापणाऱ्या धारदार टोकाचे, सोन्याच्या भात्यात ठेवलेले हजार कापणारे बाण कोणाचे आहेत?
हारिद्रवर्णाः कस्येमे शिता पञ्चशतं शराः। आशीविषसमस्पर्शाः शिताश्चाजिंहगा दृढाः
हे पिवळ्या रंगाचे, विषारी सापासारखे स्पर्श असलेले, सरळ आणि मजबूत असे पाचशे धारदार बाण कोणाचे आहेत?
विपाठाः पृथवः कस्य गृध्रपत्रार्धवाजिताः। वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः कस्येमे रुचिराः शराः
हे रुंद, फाटलेले, गिधाडाच्या पिसांनी अर्धवट झाकलेले, डुकराच्या कानासारखे टोकदार आणि सुंदर चमकणारे बाण कोणाचे आहेत?
वज्राशनिसमस्पर्शा वैश्वानरशिखार्चिषः। सुवर्णपुङ्खास्तीक्ष्णाग्राः कस्य सप्तशतं शराः
हे सोन्याच्या पिसांचे, टोकदार, अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तेजस्वी आणि वज्राच्या वीजेसारखा स्पर्श असलेले सातशे बाण कोणाचे आहेत?
कस्यायं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः। कस्य दण्डो दृढः श्लक्ष्णो रुचिरोऽयं प्रकाशते
हे गायीच्या कातडीच्या भात्यात ठेवलेलं लांब बाण कोणाचं आहे? आणि हे मजबूत, गुळगुळीत, सुंदर आणि चमकणारं दंड कोणाचा आहे?
वैयाघ्रकोशः कस्यायं दिव्यः शङ्खो महाप्रभः । कस्यार्थमसयश्चैते पञ्च शार्दूललक्षणाः
वाघाच्या कातडीच्या भात्यात ठेवलेला हा दिव्य, तेजस्वी शंख कोणाचा आहे? आणि वाघाच्या खूणांनी सजलेली ही पाच तलवारी कोणासाठी आहेत?
कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः। नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान्
हे बिबट्याच्या कातडीच्या म्यानात ठेवलेलं, निळ्या कमळासारखा रंग असलेलं निर्मळ, रुंद आणि मोठं खड्ग कोणाचं आहे?
मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः। ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम्
सिंहाच्या कातडीच्या म्यानात ठेवलेलं, धारदार आणि स्वच्छ, बैलाच्या खूणांनी सजवलेलं हे मोठं खड्ग कोणाचं आहे?
यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः। कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः
ज्याच्या मुठीवर पाच सजवलेले सूर्य दिसतात, असं हे विशाल, मनमोहक खड्ग कोणाचं आहे?
निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः। प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम्। एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः
पार्षताच्या भात्यात ठेवलेलं, तेलाने घासलेलं, नीट जपलेलं, योग्य आकार-रंग असलेलं हे मोठं खड्ग कोणाचं आहे? ज्याने कुणी वार केलं, तर हत्तीही पुन्हा जिवंत होईल.
निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले। विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत्
मी विचारले तसे, मला बृहन्नलाकडे नेण्याचा मार्ग दाखव. हे सर्व मोठेपण पाहून माझ्या मनात मोठा आश्चर्य निर्माण झाले आहे.
अत्तरेणैवमुक्तस्तु पार्थो वैराटिमब्रवीत्। मृद्व्या प्रत्याययन्वाचा भीतं शङ्कावशं गतम्
अत्ताराने असे सांगितल्यावर, पार्थाने विराट राजाला मृदू आणि दिलासा देणाऱ्या शब्दांनी, घाबरलेल्या आणि शंका असलेल्या राजाला समजावले.
अत्त्वया प्रथमं पृष्टं शत्रुसेनाङ्गमर्दनम्। पार्थस्येदं धनुर्दिव्यं गाण्डीवमिति विश्रुतम्
तुम्ही प्रथम शत्रूंच्या सैन्याचा पराभव कसा झाला हे विचारले. हे पार्थाचे दिव्य धनुष्य गाण्डीव म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अभेद्यमभयं श्रीमद्दिव्यमच्छेद्यमव्रणम्। सर्वायुधमहामात्रं शातकुम्भमयं धनुः
हे धनुष्य भेदता येत नाही, निर्भय आहे, तेजस्वी आणि दिव्य आहे, तुटत नाही, कुठलाही डाग नाही, सर्व शस्त्रांसाठी योग्य आणि शुद्ध सोन्याचे आहे.
एतच्छतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम् । देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः
हे धनुष्य शंभर हजारांच्या बळाइतके आहे, राज्य वाढवणारे आहे. देव, दानव आणि गंधर्वांनी अनेक युगांपासून याची पूजा केली आहे.
येन देवासुरान्पार्थः सर्वान्विषहते रणे। एतद्वर्षसहस्रं तु ब्रह्मा पूर्वमधारयत्
याच्यामुळे पार्थ युद्धात सर्व देव आणि दानवांना तोंड देतो. हे धनुष्य ब्रह्मदेवाने पूर्वी हजार वर्षे धारण केले होते.
उमापतिश्चतुःषष्टिं शक्रोऽशीतिं च पञ्च च । सोमः पञ्चसहस्राणि तथा च वरुणः शतम्
उमापतीने चौसष्ट वर्षे, शक्राने पंच्याऐंशी, सोमाने पाच हजार आणि वरुणाने शंभर वर्षे हे धनुष्य धारण केले.
तस्माच्च वरुणादग्निः प्रेम्णा प्राहृत्य तच्छुभम्। अग्निना प्रातिभाव्येन दत्तं पार्थाय गाण्डिवम् । पञ्चषष्टिं च वर्षाणि कौन्तेयो धारयिष्यति
नंतर वरुणाकडून अग्नीने हे शुभ धनुष्य प्रेमाने घेतले. अग्नीच्या वचनामुळे गाण्डीव पार्थाला दिले गेले, आणि कौन्तेय ते पासष्ट वर्षे धारण करील.
एवंवीर्यं महावेतेतच्च धनुरुत्तमम् । नीलोत्पलसमं राज्ञः कौरव्यस्य महात्मनः
हे धनुष्य इतके सामर्थ्यवान आणि महान आहे, निळ्या कमळासारखे सुंदर, आणि कौरवांच्या थोर राजाचे आहे.
बिन्दवश्चात्र सौवर्णाः पृष्ठे साधुनियोजिताः । विश्रुतं भीमसेनस्य जातरूपग्रहं दृढम्
याच्या मागे सोन्याचे ठिपके कुशलतेने बसवले आहेत. भीमसेनाच्या हातात शुद्ध सोन्याचा मजबूत पकड आहे, हे प्रसिद्ध आहे.
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश । ऋषभा यत्र सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः
यावर हजार सोन्याच्या गोध्या आणि चौदा मगर आहेत. मागे शिंग असलेले सोन्याचे बैल उभे आहेत.
येन भीमोऽजयत्कृत्स्नां दिशं प्राचीं परंतपः। पृष्ठे विभक्ताः शोभन्ते कुशाग्निप्रतिदीपिताः
याच्यामुळे भीमाने संपूर्ण पूर्व दिशा जिंकली, हे शत्रूंचा संहार करणारा. मागे विभागलेले, ते कुशाग्नीप्रमाणे तेजाने चमकत आहेत.
पूजितं सुरमर्त्येषु प्रथितं धनुरुत्तमम्। तालप्रमाणं भीमस्य रत्नरुक्मविभूषितम्
हे धनुष्य देव आणि माणसांत पूजले जाते, आणि उत्तम म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे ताडाच्या झाडाएवढे मोठे असून, भीमासाठी रत्न आणि सोन्याने सजवले आहे.
दुरानमं महद्दीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् । बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रकभूषणाः
हे धनुष्य फार लांब, मोठे, सुंदर आणि जिंकता न येणारे आहे. यावर सोन्याचे मोर आहेत, शंभर चंद्रासारख्या अलंकारांनी सजलेले.
नकुलस्य धनुस्त्वेतन्माद्रीपुत्रस्य धीमतः। एतेन सदृशं चित्रं धनुरेतद्यवीयसः। हारिद्रवर्णं राज्ञस्तु कौरव्यस्य महात्मनः
हे धनुष्य मद्रीपुत्र नक्कुलाचे आहे. त्याच्या धाकट्या भावाकडेही असाच सुंदर धनुष्य आहे. हे पिवळसर रंगाचे असून, कौरवांच्या थोर राजाचे आहे.
विपाठा भीमसेनस्य गिरीणामपि दारणाः । सुप्रभाः सुमहाकायास्तीक्ष्णाग्राः सुतरां दृढाः । भीमेन प्रहिता ह्येते वारणानां निवारणाः
भीमसेनाचे विपाठ बाण पर्वतही भेदू शकतात. हे तेजस्वी, फार मोठे, टोकदार आणि अत्यंत मजबूत आहेत. भीमाने सोडलेले हे बाण हत्तींच्या संरक्षणासाठी आहेत.