महादेवोपि पार्थेन श्रूयते युद्धतोषितः । किरातवेषप्रच्छन्नो गिरौ हिमवति प्रभुः
पार्थाने हिमालयाच्या डोंगरावर किराताचा वेष घेतलेल्या महादेवालाही युद्धात प्रसन्न केल्याचं ऐकायला मिळतं.
इत्येवंवादिनं द्रोणं कर्णः क्रुद्धोऽभ्यभाषत
ड्रोण असे बोलत असताना, कर्ण रागाने त्याच्याशी बोलू लागला.
सदा भवान्फल्गुनस्य गुणानस्मासु कत्थसे। न चार्जुनः कलापूर्णो मम दुर्योधनस्य वा
तुम्ही नेहमी आमच्यासमोर फाळ्गुनाच्या गुणांचीच स्तुती करता; पण अर्जुन, मी किंवा दुर्योधन — आमच्यापैकी कुणाकडेही पूर्ण बाणांची भांडी नाही.
यद्येष पार्थो राधेय कृतं कार्यं भवेन्मम । ज्ञाताः पुनश्चरिष्यन्ति द्वादशान्यांश्च वत्सरान्
राधेय, जर हा पार्थ माझं काम पूर्ण करेल, तर ओळखले गेलेले लोक पुन्हा बारा वर्षं वनवासात घालवतील.
अथवा कश्चिदेवान्यः क्लीबरूपेण देवराट् । शरैरेनं सुनिशितैः पातयिष्यामि भूतले
किंवा, देवराज, कुणी दुसराच माणूस शिखंडीचा वेष घेऊन आला, तरी मी त्याला तीक्ष्ण बाणांनी भूमीवर पाडीन.
तस्मिन्वदति तां वाचं धार्तराष्ट्रे परन्तपे। भीष्मो द्रोणः कृपो द्रौणिः पौरुषं तदपूजयन्
धृतराष्ट्रपुत्रांमध्ये शत्रूंचा संहार करणारा हे बोलत असताना भीष्म, ड्रोण, कृप आणि द्रोणपुत्र यांनी त्याचं शौर्य मान्य केलं.
तां शमीमभिसंगम्य पार्थो वैराटिमब्रवीत्। सुखसंवर्धितं पित्रा समराणामकोविदम्
त्या शमीच्या झाडाजवळ जाऊन पार्थाने, वडिलांनी सुखात वाढवलेल्या आणि युद्धकलेत निपुण असलेल्या विराटपुत्राला सांगितलं.
एहि भूमिंजयारुह्य वैराटे महतीं शमीम्। समादिष्टो मया क्षिप्रं धनुर्गाण्डीवमानय
भुमिंजय, चल, या विराटाच्या भूमीतील मोठ्या शमीच्या झाडावर चढ आणि मी सांगतो तसं लवकर गांडीव धनुष्य घेऊन ये.
नेमानीष्वासनानीह सोढुं शक्ष्यन्ति मे बलम् । नालं भारं गुरुं भेत्तुं कुञ्जरं वा प्रमर्दितुम्
माझ्या ताकदीला इथली ही धनुष्यं उचलणं शक्य नाही; ना मी जड ओझं फोडू शकतो, ना हत्तीला चिरडू शकतो.
मम वा बाहुविक्षेपं शत्रूनिह विजेष्यतः। नेच्छामि तैरहं कर्तुं कर्म वैजयिकं त्विह
शत्रूंना मी फक्त माझ्या हातांच्या जोरावर हरवतो, म्हणून या शस्त्रांनी इथे विजय मिळवण्याचं काम मला करायचं नाही.
अतिसूक्ष्माणि ह्रस्वानि सर्वाणि च मृदूनि च। आयुधानि महाबाहो तवैतानि महाबल
महाबाहू, तुझ्यासाठी ही सगळी शस्त्रं फारच बारीक, लहान आणि मऊ आहेत, महाबली.
तस्माद्भूमिंजयारुह्य शमीमेतां पलाशिनीम् । अस्यां हि पाण्डुपुत्राणां धनूंषि निहितात्युत
म्हणून भुमिंजय, या पानांनी गच्च असलेल्या शमीच्या झाडावर चढ, कारण पांडुपुत्रांची धनुष्यं खरंच इथे ठेवलेली आहेत.
युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा । ध्वजा शराश्च शूराणां दिव्यानि कवचानि च
युधिष्ठिर, भीम, बिभत्सु आणि दोन्ही जुडवा भावांची ध्वजं, बाण आणि दिव्य कवचं इथेच आहेत.
अत्रैव तु महावीर्यं धनुः पार्थस्य गाण्डिवम् । एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम्
इथेच पार्थाचं मोठं आणि सामर्थ्यवान गांडीव धनुष्य आहे, जे एकटं शंभर हजार धनुष्यांच्या बळाइतकं आहे आणि राज्य वाढवणारं आहे.
व्यायामसहमत्यर्थं तृणराजसमं महत् । सर्वायुधमहामात्रं सर्वारिक्षयकारकम्
ते धनुष्य फार कष्ट सहन करू शकतं, गवताच्या ढिगासारखं मोठं आहे, सर्व शस्त्रांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि सर्व शत्रूंचा नाश करणारं आहे.
सुवर्णविकृतं दिव्यं श्लक्ष्णमायतमव्रणम्। अलं भारं गुरुं सोढुं वारुणं च सुदर्शनम्
ते सोन्याचं बनवलेलं, दिव्य, गुळगुळीत, लांब, डाग नसलेलं, जड ओझं उचलायला समर्थ, वरुणाचं आणि सुंदर आहे.
तादृशान्येव सर्वाणि बलवन्ति दृढानि च। युधिष्ठिरस्य भीमस्य बीभत्सोर्यमयोस्तथा । प्रथितानि विशिष्टानि दुर्दशानि भवन्त्युत
युधिष्ठिर, भीम, बिभत्सु आणि दोन्ही जुडवा भावांची सगळी शस्त्रंही अशीच बलवान, मजबूत, प्रसिद्ध, विशेष आणि पाहायला कठीण आहेत.
शरीरमिह चासक्तं शम्यां शुष्कं पुरा किल। तदहं राजपुत्रः सन्स्पृशेयं पाणिना कथम्
इथे पूर्वी एक कोरडं शमीचं झाड शरीराला जोडलेलं होतं; राजपुत्रा, मग मी ते हातानं कसं स्पर्श करू?
न मामेवंविधं कर्म कारयस्व बृहन्नले । कथं वा शक्यते कर्तुं बुद्ध्या त्वं मन्यसे कथं
बृहन्नले, मला अशा प्रकारचं काम मोठ्या अग्नीत करू नकोस. हे कसं करता येईल, किंवा तुझ्या मते हे बुद्धीने कसं शक्य आहे?
नैवंविधं मया युक्तमालब्धुं क्षत्रयोनिना । महता राजपुत्रेण मन्त्रयज्ञविदा सता
मी क्षत्रिय कुळात जन्मलेला, मोठा राजपुत्र आणि मंत्रयज्ञ जाणणारा, असा सत्पुरुष म्हणून असं काही करायला मला शोभत नाही.
स्पृष्टवन्तं शरीरं मां शववाहमिवाशुचिम्। कथं वा व्यवहार्यं वै कुर्वीथास्त्वं बृहन्नले
माझ्या शरीराला स्पर्श करून, जणू काही मी अपवित्र शववाहक आहे, अशा स्थितीत बृहन्नले, तू माझ्याशी व्यवहार कसा करशील?
तमुवाच ततः शूरः पार्थं परपुंरजयः। दायादं सर्वमत्स्यानां कुले जातं विशारदम्
तेव्हा शूर आणि शत्रूंचा पराभव करणारा त्या पार्थाला म्हणाला, 'तू सर्व मत्स्यांचा वारसदार, राजघराण्यात जन्मलेला आणि कुशल आहेस.'
जानामि त्वां महाप्राज्ञ शुभं जात्या कुलेन च । कथं नु पापकं कर्म ब्रूयां त्वाऽहं परन्तप
महाप्राज्ञा, तुझं जन्म आणि कुळ दोन्ही शुभ आहे, हे मी जाणतो. शत्रूंचा दाह करणारा, तुला पापाचं काम सांगणं माझ्या हातून कसं होईल?
व्यवहार्यश्च राजेन्द्र शुद्धश्चैव भविष्यसि । धनूंष्येतानि मा भैस्त्वं शरीरं नात्र विद्यते
राजेंद्र, तू व्यवहारासाठी योग्य आणि शुद्ध राहशील. या धनुष्यांना घाबरू नकोस; इथे शरीर काहीच नाही.
दायादं मत्स्यराजस्य कुले जातं मनस्विनम् । कथं वा नन्दितं कर्म कारये त्वां नृपात्मज
मत्स्यराजाच्या घरात जन्मलेला, मनाने उत्तम असलेल्या राजपुत्रा, तुला आनंद देणारं काम मी कसं करायला लावू?
एवमुक्तः स पार्थेन रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली। आरुरोह शमीवृक्षं वैराटिरवशस्तदा
पार्थाने असं म्हटल्यावर कुंडलधारी, रथातून खाली उतरून, जबरदस्तीने शमीच्या झाडावर चढला, हे विराटराजा.
तमन्वशासच्छत्रुघ्नो रथे तिष्ठन्धनञ्जयः । अवरोपय वृक्षाग्राद्धनूंष्येतानि माचिरम्
रथावर उभा राहून, शत्रूंचा नाश करणारा धनंजय त्याला म्हणाला, 'त्या झाडाच्या टोकावरची धनुष्यं लवकर खाली आण.'
सोपहृत्य महार्हाणि धनूंषि पृथुवक्षसाम् । परिवेष्टनपत्राणि विमुच्य समुपानयत्
मोट्या छातीच्या वीरांची ती मौल्यवान धनुष्यं खाली आणून, त्यांची आवरणं काढून त्याने समोर ठेवली.
परिवेष्टनमेतेषां सर्वं मुञ्चस्व माचिरम् । तेषां संनहनीयानि परिमुच्य परन्तपः। अपश्यत्तत्र गाण्डीवं चतुर्भिरपरैः सह
या सर्वांची आवरणं लवकर काढ. शत्रूंचा दाह करणारा, त्यांची आवरणं काढून, तिथे गांडीव आणि आणखी चार धनुष्यं पाहिली.
तेषां विमुच्यमानानां धनुषामर्कवर्चसाम्। विनिश्चेरुः प्रभा दिव्या ग्रहाणामुदयेष्विव
त्या अमरांसारख्या तेजस्वी धनुष्यांची आवरणं काढताना, त्यातून दिव्य प्रकाश निघाला, जणू ग्रह उगवत असावेत.