तपसा चैव गुप्तास्ते स्ववीर्येण च पाण्डवाः। न नाशमभिगच्छेयुरिति मे नैष्ठिकी मतिः ।। 20
तप आणि स्वतःच्या सामर्थ्याने पांडव सुरक्षित आहेत; त्यांचा कधीही नाश होणार नाही, ही माझी ठाम श्रद्धा आहे.
क्षत्रधर्मरता नित्यं केशवानुगताः सदा। प्रवीरपुरुषास्ते वै महात्मानो महाबलाः ।। 21
हे नेहमी क्षत्रियधर्मात रमलेले, नेहमी केशवाच्या मागे जाणारे, अत्यंत बलवान आणि महान आत्म्यांचे पुरुष आहेत.
तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामि पाण्डवान्वेषणे शृणु। न तु नीतिः सुनीतस्य शक्यते वेदितुं परैः ।। 22
पांडवांच्या शोधाबद्दल माझे मत मी सांगतो, ऐका. पण योग्य मार्गावर चालणाऱ्यांची नीती इतरांना समजणे कठीण असते.
यत्तु शक्यमिहास्माभिस्तान्वै संचिन्त्य पाण्डवान्। बुद्ध्या प्रणेतुं तत्तेऽहं प्रवक्ष्यामि निबोध तत् ।। 23
पांडवांचा विचार करून आपण येथे जे काही करू शकतो, ते मी तुला समजावून सांगतो, नीट ऐक आणि समजून घे.
न त्वियं साधु वक्तव्या तस्य नीतिः कथंचन । वृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः ।। 24
त्यांच्या किंवा त्यांच्या नीतीबद्दल कधीही वाईट बोलणे योग्य नाही, कारण ते वडीलधाऱ्यांच्या शिकवणीत स्थिर आहेत आणि सत्यशील आहेत.
अयुक्तं तु मया वक्तुं तुल्या मे कुरुपाण्डवाः। निवासं पाण्डुपुत्राणां संचिन्त्य च वदाम्यहम्। बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः ।। 25
माझ्यासाठी कौरव आणि पांडव दोघेही सारखेच आहेत, म्हणून मी काही वेगळे बोलणे योग्य नाही. पांडव कुठे आहेत याचा विचार करून मी सांगतो. जास्त बोलण्यात काय अर्थ? जिथे धर्म आहे तिथेच विजय असतो.
अवश्यं तु नियुक्तेन सभामध्ये विवक्षता। यथार्हमिह वक्तव्यं सर्वथा धर्मलिप्सया ।। 26
सभेत बोलावेच लागले तर, नेहमी धर्माची इच्छा ठेवून, योग्य तेच बोलावे.
यत्र नाहं तथा मन्ये यथाऽन्ये मेनिरे जनाः। निवासं पाण्डुपुत्राणां शृणुष्वं मनुजाधिप ।। 27
पांडुपुत्र कुठे आहेत याबद्दल मी इतरांसारखे विचार करत नाही, हे तू ऐक, राजन.
[भ्रातृभिः सहितो वीरैः कृष्णया च महायशाः। किमर्थं स महाराजो नात्मश्रेयो भविष्यति ।। 28
आपल्या शूर भावांसह आणि कीर्तीशाली कृष्णेसह असलेला तो महान राजा स्वतःच्या कल्याणाला का गाठू शकणार नाही?
पाण्डवो निकृतः पूर्वं यथावद्विदितं तव। क्लेशितश्च पुरे नित्यं राज्यकामैश्च सांप्रतम्। छन्नश्चरति तस्मात्स प्रकृत्या नीतिमान्नृपः ।। 29
पांडव पूर्वी फसवले गेले, हे तुला माहीतच आहे. ते नेहमीच नगरात त्रासले गेले आणि आता राज्याची इच्छा असणाऱ्यांमुळेही दुःखी आहेत. म्हणून, तो राजा स्वभावतः नीतीवान असल्याने, लपूनच वावरतो.
वर्षमेकं सुसंच्छन्नमुष्य वासमनुत्तमम्। आयाति चोदये काले क्षिप्रं दक्ष्यसि पाण्डवं ।। 30
एक वर्ष त्यांचे निवासस्थान अगदी गुप्त ठेवले गेले आहे; योग्य वेळ आली की, तू पांडवाला लवकरच शोधशील.
सोदरैः सहितं वीरं द्रौपद्या च परंतप। संविधत्स्व महाबाहो यथा नः स्यात्सुखोदयः ।। 31
आपल्या भावांसह आणि द्रौपदीसह असलेल्या त्या शूरवीरासाठी, बलशाली राजा, अशी व्यवस्था कर की आपल्याला सुख मिळो.
यस्मिन्स राजा वसति च्छन्नः सत्त्वभृतांवरः। भविष्यन्ति नरास्तत्र रागमोहविवर्जिताः ।। 32
ज्या ठिकाणी तो राजा, सर्व सत्त्वांमध्ये श्रेष्ठ, लपून राहतो, तिथे लोकांना आसक्ती आणि मोह राहत नाही.
नाधयो हि महाराज न व्याधिः क्षत्रियर्षभ]। पुरे जनपदे वाऽपि यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 33
महाराज, ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे शहरात किंवा गावात कधीही दारिद्र्य किंवा आजार राहत नाहीत.
दानशीलो वदान्यश्च निभृतो ह्रीनिषेवकः। प्रियवाक्सत्यवाक्शूरो धर्मशीलो जितेन्द्रियः। हृष्टः पुष्टः शुचिर्दक्षो यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 34
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे दानशीलता, मधुर बोलणे, संयम, लज्जेचा आदर, प्रिय आणि सत्य बोलणे, धैर्य, धर्मनिष्ठा, इंद्रियांवर विजय, आनंद, बल, शुद्धता आणि कौशल्य या सगळ्या गुणांचा वास असतो.
नासूयको न चापीर्ष्युर्नाभिमानी न मत्सरी। भविष्यति जनस्तत्र स्वयं धर्ममनुव्रतः ।। 35
तिथे लोकांमध्ये कोणतीही द्वेष, मत्सर, गर्व किंवा कपट राहत नाही; सर्वजण आपोआप धर्माला अनुसरतात.
ब्रह्मघोषाश्च भूयांसः पुण्यशब्दास्तथैव च। क्रतवश्च भविष्यन्ति भूयांसो भूरिदक्षिणाः ।। 36
तिथे वेदपठणाचे आणि पुण्यशब्दांचे आवाज भरपूर ऐकू येतात, तसेच अनेक यज्ञ मोठ्या दानाने केले जातात.
सदा च तत्र पर्जन्यः सम्यग्वर्षी न संशयः । संपन्नसस्या च मही भविष्यति निरामया ।। 37
तिथे पाऊस नेहमी योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात पडतो, आणि जमिनीत भरपूर उत्पन्न येते, आजारपण नसते.
रसवन्ति च धान्यानि गुणवन्ति फलानि च। गन्धवन्ति च माल्यानि शुभशब्दा च भारती ।। 38
धान्याला चवदारपणा असतो, फळे गुणकारी असतात, फुलमाळा सुगंधी असतात आणि बोलणे शुभ असते.
वायुश्च सुखसंस्पर्शो यत्र राजा युधिष्ठिरः । नीरोगास्तत्र विद्यन्ते वधबन्धा न सन्ति च ।। 39
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे वारा सुखद असतो, लोक निरोगी असतात आणि कुठेही हत्या किंवा कैद होत नाही.
न चोरा न च दण्डाश्च न च बाधा भवन्त्युत। नाशक्ता न च दुष्टाश्च यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 40
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे चोर नाहीत, शिक्षा नाही, त्रास नाही, आणि कोणीही असहाय किंवा वाईट नाही.
भयं च नाविशेत्तत्र निष्प्रतीपं च दर्शनम्। बहुक्षीरास्तथा गावः सुपुष्टाश्च सुदोहनाः ।। 41
तिथे भीती येत नाही, वातावरण शांत असते; गायी भरपूर दूध देतात, त्या पुष्ट आणि सहज दुधाळ असतात.
पयांसि दधिसर्पीषि रसवन्ति हितानि च । सलिलानि प्रसन्नानि सर्वे भावाश्च शोभनाः ।। 42
दूध, दही आणि तूप चवदार आणि हितकारक असतात; पाणी स्वच्छ असते आणि सगळ्या वस्तू सुंदर असतात.
गुणवन्ति च पानानि भोज्यानि विविधानि च। तत्र देशे भविष्यन्ति यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 43
ज्या प्रदेशात युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे वेगवेगळ्या प्रकारचे पेये आणि अन्न उत्तम गुणांनी युक्त असतात.
रसाः स्पर्शाश्च गन्धाश्च शब्दाश्चापि गुणान्विताः। दृश्यानि च प्रसन्नानि यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 44
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे चवी, स्पर्श, सुगंध, आवाज आणि दृश्ये सगळेच उत्कृष्ट आणि निर्मळ असतात.
धर्माश्च तत्र सर्वैस्तु सेविताश्च द्विजातिभिः। स्वैःस्वैर्गुणैश्च संयुक्ता कस्मिन्वर्षे त्रयोदशे । देशे तस्मिन्भविष्यन्ति तत पाण्डवसंश्रिते ।। 45
त्या तेराव्या वर्षात, पांडवांच्या छायेत असलेल्या त्या प्रदेशात, सर्व ब्राह्मण धर्माचे पालन करतात आणि प्रत्येकजण आपल्या गुणांनी युक्त असतो.
संप्रीतिमाञ्जनस्तत्र संतुष्टः शुचिरव्ययः। देवतातिथिभूयांस्तु सर्वभूतानुरागवान् ।। 46
तिथे लोक नेहमी आनंदी, समाधानी, शुद्ध आणि बदल न होणारे असतात; देव आणि पाहुण्यांची सेवा करतात आणि सर्व सजीवांवर प्रेम करतात.
इष्टदानमहोत्साहा नित्यं धर्मपरायणाः । व्यक्तवाक्यास्ततस्तात शुभकल्याणमङ्गलाः ।। 47
ते नेहमी दान आणि यज्ञात उत्साही असतात, कायम धर्मनिष्ठ राहतात, त्यांची वाणी स्पष्ट असते आणि ते शुभ, कल्याणकारी आणि मंगलमय असतात.
शुभत्विषः शुभेच्छाश्च नित्यतुष्टाः श्रियाऽन्विताः । भविष्यन्ति जनास्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 48
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे लोकांचे तेज उजळ असते, त्यांची इच्छा शुभ असते, ते नेहमी संतुष्ट आणि समृद्ध असतात.
नित्योत्सवप्रमुदितो नित्यहृष्टः श्रिया वृतः। भविष्यति निवासोऽयं यत्र राजा युधिष्ठिरः ।। 49
ज्या ठिकाणी युधिष्ठिर राजा असतो, तिथे वास कायम उत्सवमय, नेहमी आनंदी आणि समृद्धीने परिपूर्ण असतो.