सर्वे संहृष्टरोमाणः संत्रस्ताः प्रेक्ष्य कीचकम्। तथा संभुग्नसर्वाङ्गं कूर्मं स्थल इवोद्धृतम् ।। 2
सगळ्यांच्या अंगावर शहारे आले, भीतीने ते किचकाकडे पाहू लागले. त्याचं शरीर कासवासारखं चिरडलेलं होतं, जसं कोणी कासव जमिनीवर ओढून आणलं असतं.
पोथितं भीमसेनेन महेन्द्रेणेव दानवम्। कीचकं बलसंमत्तं दुर्धर्षं येन केन चित् ।। 3
भीमसेनाने किचकाला जसा इंद्र एखाद्या दानवाचा नाश करतो तसा ठार मारला. बलशाली आणि गर्विष्ठ किचकाचा वध झाला.
गन्धर्वेण हतं श्रुत्वा कीचकं पुरुषर्षभम्। संस्कारयितुमिच्छन्तो बहिर्नेतुं प्रचक्रमुः ।। 4
गंधर्वाने किचकाचा वध केला असं ऐकून, त्याचे लोक त्याला बाहेर नेऊन अंत्यसंस्कार करण्याची तयारी करू लागले.
अपश्यन्नथ ते कृष्णां मूतपुत्राः समागताः। अदूरादनवद्याङ्गीं स्तम्भमालिङ्ग्य तिष्ठतीम् ।। 5
तेव्हा, एकत्र जमलेले त्याचे भावंडं, जवळच निर्दोष शरीर असलेली कृष्णा एका खांबाला बिलगून उभी आहे हे पाहू लागले.
समागतेषु सूतेषु तानुवाचोपकीचकः। हसन्निव पदाऽमर्षान्निर्दहन्निव चक्षुषा ।। 6
सारथ्यांनी एकत्र येताच कीचकाचा भाऊ, तोंडाने हसत जणू उपहास करत होता, पण पायाने राग दाखवत होता आणि डोळ्यांनी जणू त्यांना जाळून टाकतोय असं वाटत होतं.
हन्यतां शीघ्रमसती यत्कृते कीचको हतः। अथवा नैव हन्तव्या दह्यतां कामिना सह ।। 7
ही वाईट स्त्री, जिने कीचकाचा मृत्यू घडवला, तिला लगेच ठार मारा; नाहीतर तिला तिच्या प्रियकरासोबत जाळा.
मृतस्यापि प्रियं कार्यं सूतपुत्रस्य सर्वथा । इयं हि दुष्टचरिता मम भ्रातुरमित्रिणी ।। 8
मरण पावलेल्या सुतपुत्रासाठी प्रिय असलेली गोष्ट करायलाच हवी; कारण ही स्त्री वाईट वागणारी असून माझ्या भावाची शत्रू आहे.
यत्कृते मरणं प्राप्तो नेयं जीवितुमर्हति। सहेयं दह्यतां सूता आमन्त्र्य च जनाधिपम् । हतस्यापि हि गन्धर्वैः कीचकस्य प्रियं भवेत् ।। 9
जिच्यामुळे त्याचा मृत्यू झाला, तिला जगण्याचा अधिकार नाही; तिला त्याच्यासोबत जाळा, असं सारथ्यांनी राजाला सांगितलं. गंधर्वांनी मारला असला तरी, हे कीचकाला आवडेल.
ततो विराटमासाद्य सूताः प्राञ्जलयोऽब्रुवन्। कीचकोऽयं हतः शेते गन्धर्वैः कामरूपिभिः ।। 10
मग सारथ्यांनी विराट राजाजवळ जाऊन हात जोडून सांगितलं, 'कीचक गंधर्वांनी, जे हवं तसं रूप धारण करतात, त्यांच्यामुळे मारला गेला आहे.'
सैरन्ध्र्या घातितो रात्रौ तं दहेम सहानया । मानिताः स्मस्त्वया वीर तदनुज्ञातुमर्हसि ।। 11
'सैरंध्रीने रात्री त्याला ठार मारलं; आम्हाला त्याच्यासोबत तिलाही जाळू द्या. तू आम्हाला मान दिला आहेस, हे वीर, म्हणून ही परवानगी द्यावी.'
पराक्रमं तु सूतानां ज्ञात्वा राजाऽन्वमन्यत । सैरन्ध्र्याः सूतपुत्रेण सह दाहं नराधिपः ।। 12
सारथ्यांची ताकद ओळखून राजाने सैरंध्रीला सुतपुत्रासोबत जाळण्याची परवानगी दिली.
ततस्ते समनुज्ञाताः सर्वे तत्रास्य बान्धवाः। रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्याभितः स्थिताः ।। 13
मग सर्व नातेवाईकांना परवानगी मिळाल्यावर, त्यांनी तिथे एकत्र येऊन कीचकाला वेढून उभे राहून रडायला सुरुवात केली.
आरोप्य कृष्णां सह कीचकेन निबध्य केशेषु च पादयोश्च। ते चापि सूता वचनैरवोचन्नुद्दिश्य चैनामभिवीक्ष्य कृष्णाम् ।। 14
कृष्णेला केसांनी आणि पायांनी बांधून, तिला कीचकासोबत ठेवले; आणि सारथ्यांनी तिच्याकडे बोट दाखवत, कृष्णेकडे पाहत असे शब्द बोलले.
यस्याः कृते।़यं निहतो महात्मा तस्माद्धि सा कीचकमार्गमेतु । अवार्यसत्वेन च कीचकेन गतासुना सुन्दरी स्वर्गलोकम् ।। 15
जिच्यामुळे हा महात्मा मारला गेला, तिने कीचकाच्या मागे जावे; कारण कीचक अनावर होता आणि आता मरण पावला आहे, म्हणून ही सुंदर स्त्री स्वर्गात जाईल.
सा तेन कृष्णा शयने निबद्धा यशस्विनी चैव मनस्विनी च। अनार्यसत्त्वेन महार्यसत्त्वा गतासुना सा प्ररुरोद कृष्णा । विलम्बमाना विवशा हि दुष्टैस्तत्रैव पर्यङ्कवरे शुभाङ्गी ।। 16
मग ती यशस्विनी, धीरगंभीर कृष्णा, त्या मृत कीचकासोबत पलंगावर बांधली गेली; मोठ्या मनाची असूनही नीच लोकांनी तिला बांधले, आणि कृष्णा, सुंदर देहाची, त्या पलंगावर वाईट लोकांमुळे असहाय्य होऊन रडत राहिली.
ह्रियमाणाऽथ सुश्रोणी सूतपुत्रैरनिन्दिता। प्राक्रोशन्नाथमिच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती ।। 17
मग निष्कलंक, सुंदर कंबरेची कृष्णा, सारथ्यांनी ओढत असताना, रक्षणासाठी हाक मारू लागली, जरी तिला रक्षण करणारे होते.
मृतेन सह बद्धाङ्गी निराशा जीविते तदा। श्मशानाभिमुखं नीता करेणुरिव रौति सा ।। 18
मृताच्या सोबत हातपाय बांधून, जगण्याची आशा सोडून, तिला स्मशानाकडे नेत होते, आणि ती गायीसारखी ओरडत होती.
जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः। त मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 19
'जय, जयेश, विजय, जयत्सेन, जयद्बल—हे माझा आवाज ऐका, कारण सारथ्यांची मुले मला घेऊन जात आहेत.'
येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयते महान्। ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 20
'ज्यांच्या नगाऱ्यांचा गडगडाट आणि धनुष्यांच्या तारा मोठ्या आवाजात वाजतात—ते माझा आवाज ऐकू देत, कारण सारथ्यांची मुले मला घेऊन जात आहेत.'
येषां ज्यातलनिर्घोषो विस्फूर्जितमिवाशनेः। अश्रूयत महान्युद्धे भीमघोपस्तरस्विनाम् ।। 21
'ज्यांच्या धनुष्याच्या तारा युद्धात वीजेच्या कडकडाटासारखा आवाज करत, आणि ज्यांनी शत्रूंना घाबरवलं—'
रथघोपश्च बलवान्गन्धर्वाणां तरस्विनाम् । ते मे वाचं बिजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम् ।। 22
'आणि वेगवान गंधर्वांच्या रथांचा प्रचंड गडगडाट—ते माझा आवाज ऐकू देत, कारण सारथ्यांची मुले मला घेऊन जात आहेत.'
येषां वीर्यमतुल्यं तु शक्रस्येव बलं यशः। राजसिंहा इवाग्र्यास्ते मां जानन्तु सुदुःखितां ।। 23
'ज्यांचे शौर्य अतुलनीय आहे, ज्यांची ताकद आणि कीर्ती इंद्रासारखी आहे, जे राजसिंहांसारखे श्रेष्ठ आहेत—त्यांनी माझ्या या मोठ्या दु:खाची जाणीव ठेवावी.'
इत्यस्याः कृपणा वाचः कृष्णायाः परिदेविताः। श्रुत्वैवाभ्युत्थितो भीमः शयनादविचारयन् ।। 24
कृष्णेच्या त्या दयनीय आणि हळव्या शब्दांनी, भीमाने ते ऐकताच, तो आपल्या अंथरुणावरून ताबडतोब उठला आणि मनात खोल विचार करू लागला.
अहं सैरन्ध्रि ते वाचः शृणोमि तव भाषिताः। तस्मात्ते सूतपुत्रेभ्यो न भयं जातु विद्यते ।। 25
सायरंध्री, मी तुझे बोल ऐकले आहेत. म्हणून तुला सूतपुत्रांची भीती कधीच बाळगू नको.
इत्युक्त्वा स महाबाहुर्विजजृम्भे जिघांसया ।। 26
असं म्हणून, त्या बलाढ्य भीमाने मारण्याच्या निर्धाराने आपले अंग ताणले.
ततः स व्यायतं बद्ध्वा वस्त्रं विपरिवेष्ट्य च। अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य निर्जगाम बहिस्तदा ।। 27
मग त्याने आपले वस्त्र घट्ट बांधून, ते अंगावर गुंडाळले आणि मागच्या दरवाजाने दबकत बाहेर गेला.
स लङ्घयित्वा प्राकारमारुह्य तरसा द्रुमम् । श्मशानाभिमुखः प्रायाद्यत्र ते कीचका गताः ।। 28
तो भिंत उडी मारून, झपाट्याने एका झाडावर चढला आणि ज्या दिशेला कीचक गेले होते, त्या स्मशानाकडे निघाला.
स लङ्घयित्वा प्राकारं निःसृत्य च पुरोत्तमात् । जवेनोत्पतितो भीमः सूतानामग्रतस्तदा ।। 29
तो भिंत ओलांडून आणि मोठ्या नगरीतून बाहेर पडून, वेगाने सूतांच्या पुढे धावू लागला.
चितासमीपं गत्वा स तत्रापश्यन्महाबलः । तालमात्रं महास्कन्धमूर्ध्वशुष्कं वनस्पतिम् ।। 30
चिता जवळ पोहोचल्यावर, त्या बलाढ्य भीमाने ताडाएवढ्या उंच, जाड खोडाच्या आणि वरून वाळलेल्या एका मोठ्या झाडाकडे पाहिले.
तं नागवदुपक्रम्य बाहुभ्यां परिरभ्य च। वृक्षमुत्पाटयामास भीमो भीमपराक्रमः ।। 31
तो हत्तीप्रमाणे त्या झाडाजवळ गेला, दोन्ही हातांनी घट्ट धरून, भीमाने ते झाड मुळासकट उपटले.