आश्वासयित्वा बहुशो भृशमार्तां सुमध्यमाम्। हेतुतत्वार्थसंयुक्तैर्वचोभिर्द्रुपदात्मजाम् ।। 54
ड्रुपदकन्येला, जी फार दुःखी होती, भीमाने अनेक वेळा समजावलं, योग्य कारणे आणि सत्य सांगून धीर दिला.
प्रमृज्य वदनं तस्याः पाणिनाऽश्रुसमाकुलम्। उवाच चैनां दुःखार्तां भीमः क्रोधसमन्वितः ।। 55
तिच्या अश्रूंनी भरलेल्या चेहऱ्यावरून भीमाने हाताने अश्रू पुसले आणि रागाने, दुःखात असलेल्या तिला बोलला.
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे। अद्यैनं सूदयिष्यामि कीचकं सह बान्धवैः ।। 1
ठीक आहे, भित्री सखी, तू म्हणतेस तसं मी करीन; आज मी कीचकाला आणि त्याच्या नातेवाईकांना मारून टाकीन.
अस्याः प्रदोषे शर्वर्याः कुरुष्वानेन संविदम् । दुःखं शोकं च निर्धूय याज्ञसेनि शुचिस्मिते ।। 2
आज रात्री, या संध्याकाळी, त्याच्याशी एक करार कर; दुःख आणि शोक बाजूला ठेव, हे याज्ञसेनी, पवित्र हास्य असलेली.
यैषा नर्तनशालेह मत्स्यराजेन कारिता। दिवात्र कन्या नृत्यन्ति रात्रौ यान्ति तथा गृहं ।। 3
ही नृत्यशाळा मत्स्यराजाने बांधली आहे; इथे दिवसा कन्या नाचतात आणि रात्री घरी जातात.
तत्रास्ति शयनं भीरु दृढाङ्गं सुप्रतिष्ठितम्। तत्रैनं दर्शयिष्यामि पूर्वप्रेतान्पितामहान् । त्वद्दर्शनसमुत्थेन कामेनाकुलितेन्द्रियम् ।। 4
या ठिकाणी एक मजबूत आणि नीट बांधलेलं पलंग आहे, हे भित्री; तिथे मी त्याला त्याचे पूर्वज दाखवीन, कारण तुझ्या दर्शनाने त्याच्या इंद्रियांना वासनेचा त्रास होईल.
संकेतं सूतपुत्रस्य कारयस्व शुभानने। यथा परे न पश्येयुः कुर्वन्तीं तेन संविदम् ।। 5
शुभ्र मुखी, तू सूतपुत्राशी भेटायची सोय अशी कर की, इतर कुणालाही तुझं त्याच्याशी बोलणं किंवा भेटणं दिसू नये.
तथा कुरुष्व कल्याणि यथा सन्निहितो भवेत्। तथा कुर्याश्च संकेतं सूतपुत्रस्य संवृतम् ।। 6
कल्याणी, हे असं कर की तो जवळच राहील आणि सूतपुत्राशी तुझी भेट गुप्त राहील.
आवयोः संगमं भीरु यथा मार्त्यो न बुध्यति । कीचकस्य विनाशाय तथा कुरु नृपात्मजे ।। 7
भीतीने भरलेल्या राजकन्ये, आपली भेट अशी असू दे की कोणत्याही माणसाला कळू नये, आणि असं करून कीचकाचा नाश कर.
तत्र तौ कथयित्वा तु बाष्पमुत्सृज्य दुःखितौ। रात्रिशेषं तमत्युग्रं धारयामासतुर्हृदि ।। 8
तिथे दोघांनी एकमेकांशी बोलून, दुःखाने अश्रू ढाळले आणि त्या भयंकर रात्रीचा उरलेला भाग हृदयातच सहन केला.
भीमेन च प्रतिज्ञाते कीचकस्य वधे तदा। द्रौपदी च सुदेष्णायाः प्रविवेश पुनर्गृहम् ।। 9
त्या वेळी भीमाने कीचकाचा वध करण्याची प्रतिज्ञा केली आणि द्रौपदी पुन्हा सुदेष्णाच्या घरात गेली.
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां प्रातरुत्थाय कीचकः। गत्वा राजकुलायैव द्रौपदीमिदमब्रवीत् ।। 10
ती रात्र संपल्यावर, सकाळी कीचक उठला, राजवाड्यात गेला आणि द्रौपदीला असे म्हणाला.
यत्त्वाऽहं पश्यतो राज्ञः पातयित्वा पदाऽहनम् । न कंचिल्लभसे नाथमभिपन्ना बलीयसा ।। 11
राजाच्या डोळ्यांसमोर मी तुला पायाने खाली पाडलं, तेव्हा इतका बलवान असूनही तुला कुणीच वाचवलं नाही.
प्रवादेन तु मात्स्यानामयं राजेति चोच्यते। अहमेव हि राजा वै मात्स्यानां वाहिनीपतिः ।। 12
मत्स्य लोकांत अशी अफवा आहे की हा राजा आहे, पण खरा राजा आणि सेनापती मीच आहे.
सा सुखं प्रतिपद्यस्व दासो भीरु भवामि ते। न ह्यहं त्वामृते भीरु चिरं जीवितुमुत्सहे ।। 13
भीतीने भरलेल्या सुंदरी, सुख स्वीकार. मी तुझा दास होईन. तुझ्याशिवाय मी जास्त काळ जगू शकत नाही.
अहन्यहनि सुश्रोणि शतनिष्कं ददामि ते। दासीशतं च ते दद्यां दासानामपि चापरम् ।। 14
सुंदर नितंबवाली, मी तुला दररोज शंभर सोन्याच्या नाणी देईन, शंभर दासी देईन आणि आणखीही नोकर देईन.
रथांश्चाश्वतरीयुक्तानस्तु नौ भीरु संगमः । सुदासानां सहस्रं च महिषाणां सहस्रकम् ।। 15
भीतीने भरलेल्या, आपल्या भेटीसाठी मी तुला खच्चून गाढवांनी ओढलेली रथं, हजार चांगले नोकर आणि हजार म्हशी देईन.
अन्तःपुरसहस्रं च हेमकूटसहस्रकम्। तुभ्यं दास्यामि सर्वाणि राजार्हाण्यम्बराणि च ।। 16
मी तुला हजार अंतःपुरं, हजार सोन्याचे खजिने आणि राजमाता शोभेल अशी सर्व वस्त्रं देईन.
एतन्मे वचनं सत्यं प्रतिपद्यस्व कीचक। न ते सखा वा भ्राता वा जानीयात्संगमं मया ।। 17
कीचक, हे माझं खरं वचन आहे, ते स्वीकार. आपल्या भेटीचं गुपित तुझ्या मित्रालाही किंवा भावालाही कळू देऊ नकोस.
अनुप्रवादाद्भीताऽस्मि गन्धर्वाणां यशस्विनाम् । अनुबोधाद्गनर्थः स्यादयशश्च महद्भवेत। एतन्मे प्रतिजानीहि ततोऽहं वशगा तव ।। 18
गंधर्वांची अफवा ऐकून मला भीती वाटते. त्यांना कळलं तर मोठं नुकसान आणि अपयश होईल. तू मला याची शपथ दे, मग मी तुझ्या अधीन होईन.
एवमेतत्करिष्यामि यथा सुश्रोणि भाषसे। एकोऽहमागमिष्यामि शून्यमावसथं तव ।। 19
सुंदर नितंबवाली, तू जसं सांगितलंस तसंच मी करीन. मी एकटाच तुझ्या रिकाम्या घरात येईन.
समागमार्थं रम्भोरु त्वया मदनदर्पितः। यथा त्वां नैव पश्येयुर्गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः ।। 20
रंभासारख्या नितंबवाली, आपली भेट व्हावी म्हणून, मी कामाने वेडा होऊन असं पाहीन की तेजस्वी गंधर्वांना तुला काहीच कळू नये.
यदेतन्नर्तनागारं मात्स्यराजेन कारितम्। दिवात्र कन्या नृत्यन्ति रात्रौ यान्ति स्वकं गृहं ।। 21
मत्स्यराजाने बांधलेलं ते नृत्यगृह, जिथे दिवसा कन्या नाचतात आणि रात्री आपल्या घरी परत जातात.
निशायां तत्र गच्छेथा गन्धर्वास्तन्न जानते। तत्र दोषः परिहृतो भविष्यति न संशयः ।। 22
रात्री तिथे जा, गंधर्वांना त्याची कल्पनाही नाही. तिथे काहीही दोष राहणार नाही, यात शंका नाही.
एकस्त्वं नर्तनागारं रात्रौ संकेतमाव्रज । तत्राहं भविता तुभ्यं वशगा नात्र संशयः ।। 23
तू एकटीच ठरल्याप्रमाणे रात्री नृत्यशाळेत ये. तिथे मी पूर्णपणे तुझ्या अधीन असेन, याबद्दल काहीच शंका नाही.
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु वक्ष्यसि। एकः सन्नर्तनागारमागमिष्यामि भामिनि। समागमार्थं सुश्रोणि शपे च सुकृतेन मे ।। 24
ठीक आहे, भीरू सखी, तू जसं सांगशील तसंच मी करीन. सुंदर बाई, मी एकटाच नृत्यशाळेत येईन, आपली भेट व्हावी म्हणून. हे मी माझ्या पुण्याच्या शपथेवर सांगतो.
यथा त्वां नावबुध्यन्ति गन्धर्वा वरवर्णिनि। सत्यं ते प्रतिजानामि गन्धर्वेभ्यो न ते भयम्। अलंकरिष्याम्यद्याहं त्वत्समागमनाय वै ।। 25
सुंदर वर्णाच्या सखी, मी तुला खरं सांगतो, गंधर्वांना तुझा पत्ता लागणार नाही. त्यांच्यापासून तुला काहीच भीती नाही. आज मी आपल्या भेटीसाठी स्वतःला सजवीन.
वासांसि च विचित्राणि मनोज्ञानि तवापि च। यथा मां न त्यजेथास्त्वं तथ रंस्ये त्वया सह ।। 26
मी आणि तू दोघंही सुंदर, आकर्षक वस्त्रं घालू. तू मला सोडणार नाहीस, तसंच मीही तुझ्यासोबत आनंद घेईन.
तथा चेदप्यहं सूत दर्शयिष्यामि ते सुखम्। यन्नानुभूतं भवता जन्मप्रभृति कीचक ।। 27
असं झालं तर, सारथ्या, मीही तुला असं सुख दाखवीन, की जे तुला जन्मापासून कधीच मिळालं नाही, कीचक.
तमर्थमपि जल्पन्त्या द्रौपद्याः कीचकस्य ह। क्षणमात्रं तदभवन्मासेनैव समं नृप ।। 28
द्रौपदी कीचकाशी हे बोलत असताना, राजन, तो क्षण त्याला जणू महिना भर लांबलेला वाटला.