केनचित्त्वद्य कार्येण त्वर शीघ्रं मम प्रियम्। अहं हि शरणं देवं प्रतिपद्ये वृषध्वजम्। समागमं मे सैरन्ध्र्या मरणं वा दिशेति वै ।। 38
तुझ्या काही कामासाठी, लवकर माझं हे मागणं पूर्ण कर; मी बैलध्वज असलेल्या देवाचं शरण घेतो—मला सैरंध्रीची संगत मिळू दे, नाहीतर मृत्यू येऊ दे.
सा तमाह विनिःश्वस्य प्रतिगच्छ स्वकं गृहम्। एषाऽहमपि सैरन्ध्रीं सुरार्थे तूर्णमादिशे ।। 39
ती खोल श्वास घेऊन म्हणाली, 'तू आपल्या घरी परत जा; मी लगेच सैरंध्रीला मद्य आणायला सांगते.'
एवमुक्तस्तु पापात्मा कीचकस्त्वरितः पुनः । स्वगृहं प्राविशत्तूर्णं सैरन्ध्रीगतमानसः ।। 40
सैरंध्रीकडून असे बोलले गेल्यावर, पापी कीचक वेगाने आपल्या घरात गेला, त्याचे मन सैरंध्रीवरच होते.
कीचकं तु गतं ज्ञात्वा त्वरमाणं स्वकं गृहम्। सैरन्ध्रीं तत आहूय सदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।। 41
कीचक आपल्याच घराकडे घाईने गेला हे कळताच, सुदेष्णाने सैरंध्रीला बोलावून सभेत तिला म्हणाली.
गच्छ सैरन्ध्रि मत्प्रीत्यै कीचकस्य निवेशनम् । सुरामानय सुश्रोणि तृषिताऽहं विलासिनि ।। 42
सैरंध्री, माझ्या आनंदासाठी कीचकाच्या घरी जा आणि सुंदर मद्य घेऊन ये. मला तहान लागली आहे, हसऱ्या चेहऱ्याची तू.
सुदेष्णयैवमुक्ता सा निःश्वसन्ती नृपात्मजा। अब्रवीच्छोकसन्तप्ता नाहं तत्र व्रजामि वैः ।। 43
सुदेष्णा असे म्हणाल्यावर, राजकन्या सैरंध्री दुःखाने श्वास घेत म्हणाली, 'मी तिथे जाणार नाही.'
सूतपुत्रो हि मां भद्रे कामात्मा चाभिमन्यते । न गच्छेयमहं तस्य राजपुत्रि निवेशनम् । त्वमेव भद्रे जानासि यथा स निरपत्रपः ।। 44
सुतपुत्र कीचक वासनेने मला सतावतो, राजकन्ये, म्हणून मी त्याच्या घरी जाणार नाही. तो किती निर्लज्ज आहे हे तुला माहीतच आहे.
समयश्च कृतो भद्रे यथा प्रथमसंगमे। तथा निवसमानायां यथाऽहं नान्यचारिणी ।। 45
राजकन्ये, इथे पहिल्यांदा भेटताना एक अट ठरली होती की, मी इथे राहत असताना काही चुकीचे वर्तन करणार नाही.
कीचकश्च सुकेशान्ते मूढो मदनगर्वितः । स मामिह गतां दृष्ट्वा व्यवस्यति निराकृतिम्। कथं नु वै तत्र गतां मर्षयेन्मामबान्धवाम् ।। 46
कीचक हा आपल्या रूपाचा गर्व करणारा, मूर्ख आहे. मी तिथे गेले की तो मला पाहून वाईट विचार करेल. माझा कोणीही आधार नाही, तरी मी तिथे गेले तर तो मला सहन करेल का?
बह्व्यः सन्ति तव प्रेष्या राजपुत्रि वशानुगाः। अन्यां प्रेषय कैकेयि संरक्ष्याऽहमिह त्वया ।। 47
राजकन्ये, तुझ्याकडे बऱ्याच दासी आहेत, त्या तुझ्या आज्ञेत आहेत. दुसरी कोणती तरी पाठव, मला इथेच सुरक्षित ठेव.
कीचकस्यालयं देवि न यामि भयकम्पिता। यद्यदन्यच्च मे कर्म करोमि च सुदुष्करम् ।। 48
राणी, मी भीतीने थरथरत असल्याने कीचकाच्या घरी जाणार नाही. पण इतर कोणतेही कठीण काम सांगितलेस तरी मी ते करीन.
एवमुक्ता तु पाञ्चाल्या दैवयोगेन कैकयी । तां विराटस्य माहिषी क्रुद्धा भूयोऽन्वशासत ।। 49
पांचालीने असे सांगितल्यावर, कैकेयी सुदेष्णा दैवयोगाने पुन्हा रागाने, विराटाची राणी असलेल्या तिला आज्ञा दिली.
कीचकं चैव गच्छ त्वं बलात्कारे चोदिता। नास्ति मेऽन्या त्वया तुल्या सा त्वं शीघ्रतरं व्रज ।। 50
तू कीचकाकडे जा, जरी तुला जबरदस्तीने जावे लागत असेल तरी. माझ्या इतर कुठल्याही दासी तुला सारख्या नाहीत, म्हणून लवकर जा.
अवश्यं त्वेव गन्तव्यं किमर्थं मां विवक्षसि। शीघ्रं गच्छ त्वरस्वेति मत्प्रीतिवशमाचर ।। 51
तुला तिथे जायचेच आहे, मग माझ्याशी वाद का करतेस? पटकन जा आणि माझ्या इच्छेनुसार वाग.
न हीदृशो मम भ्राता किं त्वं समभिशङ्कसे। उक्त्वा चैनां बलाच्चैव विनियुज्य प्रभुत्वतः ।। 52
माझा भाऊ तसा नाही, मग तू का शंका घेतेस? असे म्हणून तिने अधिकाराने आणि जबरदस्तीने तिला पाठवले.
भाजनं प्रददौ चास्यै सपिधानं हिरण्मयम्। या सुजाता सुगन्धा च तामानय सुरामिति ।। 53
तिने सोन्याचे झाकण असलेले एक भांडे तिला दिले आणि म्हणाली, 'सुंदर, सुगंधी मद्य घेऊन ये.'
सा शङ्कमाना रुदती वेपन्ती द्रुपदात्मजा। दैवतेभ्यो नमस्कृत्वा श्वशुरेभ्यस्तथाऽब्रवीत् ।। 54
शंका घेत, रडत आणि थरथरत द्रुपदकन्या देवांना आणि आपल्या वडीलधाऱ्यांना वंदन करून म्हणाली.
यथाऽहमन्यं पार्थेभ्यो नाभिजानापि मानवम्। तेन सत्येन मां दृष्ट्वा कीचको मा वशं नयेत् ।। 55
मी पांडवांशिवाय दुसऱ्या कोणत्याही पुरुषाला कधीच ओळखले नाही, या सत्याच्या साक्षीने कीचकाने मला पाहून माझ्यावर वश होऊ नये.
यथाऽहं पाण्डुपुत्रेभ्यः पञ्चभ्यो नान्यगामिनी। तेन सत्येन मां दृष्ट्वा कीचको मा वशं नयेत् ।। 56
मी पांडूच्या पाच पुत्रांशिवाय दुसऱ्या कोणाकडेही गेले नाही, या सत्याच्या साक्षीने कीचकाने मला पाहून माझ्यावर वश होऊ नये.
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम्। मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ।। 1
ती सुंदर सैरंध्रीने धर्म, इंद्र, सूर्य, वायू, अश्विनी कुमार, कुबेर, वरुण आणि यम यांचे स्मरण केले.
रुद्रमग्निं भगं विष्णुं स्कन्दं पूषणमेव च। सावित्रीसहितं चापि ब्रह्माणं पर्यकीर्तयत् ।। 2
त्याने रुद्र, अग्नी, भग, विष्णु, स्कंद आणि पूषण यांना, तसेच सावित्रीसह ब्रह्मा यांचीही स्तुती केली.
इत्येवं मृगशवाक्षी सुश्रोणी धर्मचारिणी । उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला तदा ।। 3
मृगासारखी डोळे असलेली, सुंदर कंबरेची, धर्मनिष्ठ ती स्त्री त्या वेळी शक्तिहीन होऊन सूर्याजवळ थोडा वेळ उभी राहिली.
तदस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान्। अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् ।। 4
सूर्याने तिच्या सडपातळ देहाचे सर्व काही जाणले; मग तो अदृश्य झाला आणि तिच्या रक्षणासाठी एका राक्षसाला आज्ञा दिली.
तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ।। 5
त्या राक्षसाने तिला तिथे कधीच सोडले नाही आणि सर्व अवस्थांमध्ये तिला निष्कलंक ठेवले.
प्रतस्थे सा सुकेशान्ता त्वरमाणा पुनःपुनः । विलम्बमाना विवशा कीचकस्य निवेशनम् ।। 6
सुंदर केसांची ती स्त्री पुन्हा पुन्हा घाईने, पण असहाय्यपणे आणि उशीर करत कीचकाच्या घराकडे निघाली.
तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समागताम्। उत्पपातासनात्तूर्णं नावं लब्ध्वेव पारगः ।। 7
भीतीने थरथरणाऱ्या हरिणीसारखी कृष्णा जवळ येताना पाहून, तो लगेच आसनावरून उडी मारून उठला, जणू काही त्याला नदी पार करण्यासाठी होडी मिळाली.
श्लक्ष्णं चोवाच वाक्यं स कीचकः काममूर्च्छितः। स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम ।। 8
कामाने वेडावलेल्या कीचकाने गोड शब्दात म्हणाले: 'सुंदर केसांनो, तुला स्वागत आहे; माझी रात्र छान गेली.'
स्वामिनी त्वमनुप्राप्ता चिरस्य भवनं शुभे। कुरुष्व च मयि प्रीतिं वशं चोपानयस्व माम् ।। 9
'सुंदरी, खूप दिवसांनी तू माझ्या घरी आली आहेस; माझ्यावर प्रेम कर आणि मला तुझ्या अधीन कर.'
प्रतिगृह्णीष्व मे भोगांस्त्वदर्थमुपकल्पितान्। सर्वरत्नमयीं मालां कुण्डले च हिरण्मये ।। 10
'तुझ्यासाठी मी तयार केलेली सर्व सुखे, रत्नांची माळ, आणि सोन्याचे कुंडल स्वीकार.'
वासांसि चन्दनं माल्यं धूपशुद्धां च वारुणीम्। प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विहर त्वं यथेच्छसि। प्रीत्या मे कुरु मद्माक्षि प्रसादं प्रियदर्शने ।। 11
'वस्त्रे, चंदन, फुले, शुद्ध धूप आणि वारुणी स्वीकार, शुभे, आणि हवे तसे आनंद घे. माझ्यावर कृपा कर, प्रियतमे, आणि मला तुझा स्नेह दाखव.'