गच्छ शीघ्रमितस्त्वं हि स्वमेव भवनं शुभम्। किंचित्कार्यं समुद्दिश्य सुरामन्नं च कारय ।। 28
आता तू लवकर आपल्या सुंदर घरी जा; काहीतरी कारण सांगून मद्य आणि जेवण तयार कर.
कृते चान्ने सुरायां च प्रेषयिष्यसि मे पुनः । तामहं प्रेषयिष्यामि मध्वन्नार्थं तवान्तिकम् ।। 29
जेव्हा जेवण आणि मद्य तयार होईल, तेव्हा पुन्हा मला कळव; मग मी तिला तुझ्याकडे मधुर जेवणासाठी पाठवीन.
ततः संप्रेषितामेनां विजने निरवग्रहाम्। सान्त्वयेथा यथान्यायं यदि साम सहिष्यति ।। 30
मग मी तिला एकटी, निर्बंध न ठेवता तुझ्याकडे पाठवीन; तू योग्य रीतीने तिला समजाव, जर ती गोड बोल ऐकू शकली तर.
सद्यः कृतमिदं सर्वं शेषमत्रानुचिन्तय ।। 31
हे सर्व लगेचच होईल; आता पुढे काय करायचं ते विचार कर.
सुदेष्णयैवमुक्तस्तु कीचकः कालचोदितः। त्वरमाणः प्रचक्राम स्वगृहं राजवेश्मनः ।। 32
सुदेष्णेने असं सांगितल्यावर, काळाच्या प्रेरणेने कीचक राजवाड्यातून घाईने आपल्या घरी गेला.
आगम्य च गृहं रम्यं सुरामन्नं चकार ह। अजैडकं च सुकृतं बहु चोच्चावचान्मृगान् ।। 33
आपल्या सुंदर घरी पोहोचल्यावर त्याने मद्य आणि जेवण तयार केलं, आणि मोठ्या-लहान अनेक प्राण्यांचं चांगलं शिजवलेलं मांसही बनवलं.
भक्षांश्च विविधाकारान्बहूंश्चोच्चावचांस्तदा। कारयामास कुशलैरन्नपानैः सुसंस्कृतम् ।। 34
त्याने कुशल स्वयंपाक्यांकडून अनेक प्रकारचे, साधे आणि विशेष असे स्वादिष्ट पदार्थ, जेवण आणि पेय नीट तयार करून घेतले.
त्वरावान्कालपाशेन कण्ठे बद्धः पशुर्यथा । नावबुध्यत मूढात्मा मरणं समुपस्थितम् ।। 35
घाईघाईने, काळाच्या फासात गळ्यात दोर बांधलेल्या जनावरासारखा, त्याचा मूढ मन मृत्यू जवळ आलाय हे समजू शकला नाही.
आनीतायां सुरायां तु कृते चान्ने सुसंस्कृते। कीचकः पुनरागम्य सुदेष्णां वाक्यमब्रवीत् ।। 36
मद्य आणलं गेलं आणि जेवण नीट तयार झाल्यावर कीचक पुन्हा सुदेष्णेकडे गेला आणि तिला म्हणाला.
मधु मांसं च बहुधा भक्ष्याश्च बहुधा कृताः। सुदेष्णे ब्रूहि सैरन्ध्रीं यथा सा मे गृहं व्रजेत् ।। 37
मद्य, मांस आणि अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट पदार्थ तयार आहेत; सुदेष्णे, सैरंध्रीला सांग, ती माझ्या घरी यावी.
केनचित्त्वद्य कार्येण त्वर शीघ्रं मम प्रियम्। अहं हि शरणं देवं प्रतिपद्ये वृषध्वजम्। समागमं मे सैरन्ध्र्या मरणं वा दिशेति वै ।। 38
तुझ्या काही कामासाठी, लवकर माझं हे मागणं पूर्ण कर; मी बैलध्वज असलेल्या देवाचं शरण घेतो—मला सैरंध्रीची संगत मिळू दे, नाहीतर मृत्यू येऊ दे.
सा तमाह विनिःश्वस्य प्रतिगच्छ स्वकं गृहम्। एषाऽहमपि सैरन्ध्रीं सुरार्थे तूर्णमादिशे ।। 39
ती खोल श्वास घेऊन म्हणाली, 'तू आपल्या घरी परत जा; मी लगेच सैरंध्रीला मद्य आणायला सांगते.'
एवमुक्तस्तु पापात्मा कीचकस्त्वरितः पुनः । स्वगृहं प्राविशत्तूर्णं सैरन्ध्रीगतमानसः ।। 40
सैरंध्रीकडून असे बोलले गेल्यावर, पापी कीचक वेगाने आपल्या घरात गेला, त्याचे मन सैरंध्रीवरच होते.
कीचकं तु गतं ज्ञात्वा त्वरमाणं स्वकं गृहम्। सैरन्ध्रीं तत आहूय सदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।। 41
कीचक आपल्याच घराकडे घाईने गेला हे कळताच, सुदेष्णाने सैरंध्रीला बोलावून सभेत तिला म्हणाली.
गच्छ सैरन्ध्रि मत्प्रीत्यै कीचकस्य निवेशनम् । सुरामानय सुश्रोणि तृषिताऽहं विलासिनि ।। 42
सैरंध्री, माझ्या आनंदासाठी कीचकाच्या घरी जा आणि सुंदर मद्य घेऊन ये. मला तहान लागली आहे, हसऱ्या चेहऱ्याची तू.
सुदेष्णयैवमुक्ता सा निःश्वसन्ती नृपात्मजा। अब्रवीच्छोकसन्तप्ता नाहं तत्र व्रजामि वैः ।। 43
सुदेष्णा असे म्हणाल्यावर, राजकन्या सैरंध्री दुःखाने श्वास घेत म्हणाली, 'मी तिथे जाणार नाही.'
सूतपुत्रो हि मां भद्रे कामात्मा चाभिमन्यते । न गच्छेयमहं तस्य राजपुत्रि निवेशनम् । त्वमेव भद्रे जानासि यथा स निरपत्रपः ।। 44
सुतपुत्र कीचक वासनेने मला सतावतो, राजकन्ये, म्हणून मी त्याच्या घरी जाणार नाही. तो किती निर्लज्ज आहे हे तुला माहीतच आहे.
समयश्च कृतो भद्रे यथा प्रथमसंगमे। तथा निवसमानायां यथाऽहं नान्यचारिणी ।। 45
राजकन्ये, इथे पहिल्यांदा भेटताना एक अट ठरली होती की, मी इथे राहत असताना काही चुकीचे वर्तन करणार नाही.
कीचकश्च सुकेशान्ते मूढो मदनगर्वितः । स मामिह गतां दृष्ट्वा व्यवस्यति निराकृतिम्। कथं नु वै तत्र गतां मर्षयेन्मामबान्धवाम् ।। 46
कीचक हा आपल्या रूपाचा गर्व करणारा, मूर्ख आहे. मी तिथे गेले की तो मला पाहून वाईट विचार करेल. माझा कोणीही आधार नाही, तरी मी तिथे गेले तर तो मला सहन करेल का?
बह्व्यः सन्ति तव प्रेष्या राजपुत्रि वशानुगाः। अन्यां प्रेषय कैकेयि संरक्ष्याऽहमिह त्वया ।। 47
राजकन्ये, तुझ्याकडे बऱ्याच दासी आहेत, त्या तुझ्या आज्ञेत आहेत. दुसरी कोणती तरी पाठव, मला इथेच सुरक्षित ठेव.
कीचकस्यालयं देवि न यामि भयकम्पिता। यद्यदन्यच्च मे कर्म करोमि च सुदुष्करम् ।। 48
राणी, मी भीतीने थरथरत असल्याने कीचकाच्या घरी जाणार नाही. पण इतर कोणतेही कठीण काम सांगितलेस तरी मी ते करीन.
एवमुक्ता तु पाञ्चाल्या दैवयोगेन कैकयी । तां विराटस्य माहिषी क्रुद्धा भूयोऽन्वशासत ।। 49
पांचालीने असे सांगितल्यावर, कैकेयी सुदेष्णा दैवयोगाने पुन्हा रागाने, विराटाची राणी असलेल्या तिला आज्ञा दिली.
कीचकं चैव गच्छ त्वं बलात्कारे चोदिता। नास्ति मेऽन्या त्वया तुल्या सा त्वं शीघ्रतरं व्रज ।। 50
तू कीचकाकडे जा, जरी तुला जबरदस्तीने जावे लागत असेल तरी. माझ्या इतर कुठल्याही दासी तुला सारख्या नाहीत, म्हणून लवकर जा.
अवश्यं त्वेव गन्तव्यं किमर्थं मां विवक्षसि। शीघ्रं गच्छ त्वरस्वेति मत्प्रीतिवशमाचर ।। 51
तुला तिथे जायचेच आहे, मग माझ्याशी वाद का करतेस? पटकन जा आणि माझ्या इच्छेनुसार वाग.
न हीदृशो मम भ्राता किं त्वं समभिशङ्कसे। उक्त्वा चैनां बलाच्चैव विनियुज्य प्रभुत्वतः ।। 52
माझा भाऊ तसा नाही, मग तू का शंका घेतेस? असे म्हणून तिने अधिकाराने आणि जबरदस्तीने तिला पाठवले.
भाजनं प्रददौ चास्यै सपिधानं हिरण्मयम्। या सुजाता सुगन्धा च तामानय सुरामिति ।। 53
तिने सोन्याचे झाकण असलेले एक भांडे तिला दिले आणि म्हणाली, 'सुंदर, सुगंधी मद्य घेऊन ये.'
सा शङ्कमाना रुदती वेपन्ती द्रुपदात्मजा। दैवतेभ्यो नमस्कृत्वा श्वशुरेभ्यस्तथाऽब्रवीत् ।। 54
शंका घेत, रडत आणि थरथरत द्रुपदकन्या देवांना आणि आपल्या वडीलधाऱ्यांना वंदन करून म्हणाली.
यथाऽहमन्यं पार्थेभ्यो नाभिजानापि मानवम्। तेन सत्येन मां दृष्ट्वा कीचको मा वशं नयेत् ।। 55
मी पांडवांशिवाय दुसऱ्या कोणत्याही पुरुषाला कधीच ओळखले नाही, या सत्याच्या साक्षीने कीचकाने मला पाहून माझ्यावर वश होऊ नये.
यथाऽहं पाण्डुपुत्रेभ्यः पञ्चभ्यो नान्यगामिनी। तेन सत्येन मां दृष्ट्वा कीचको मा वशं नयेत् ।। 56
मी पांडूच्या पाच पुत्रांशिवाय दुसऱ्या कोणाकडेही गेले नाही, या सत्याच्या साक्षीने कीचकाने मला पाहून माझ्यावर वश होऊ नये.
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम्। मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ।। 1
ती सुंदर सैरंध्रीने धर्म, इंद्र, सूर्य, वायू, अश्विनी कुमार, कुबेर, वरुण आणि यम यांचे स्मरण केले.