अन्तर्महीं वा यदि वोर्ध्वमुत्पतेः समुद्रपारं यदि वा प्र तथापि तेषां न विमोक्षमर्हसि प्रमाथिनो देवसुता हि खेचराः
तू पृथ्वीच्या आत जाऊन बसलास किंवा वर उडून गेलास, किंवा समुद्राच्या पलीकडे गेलास, तरीही त्यांच्यापासून सुटका मिळणार नाही. कारण ते देवपुत्र, आकाशात संचार करणारे, संहारक आहेत.
त्वं कालरात्रीमिव कश्चिदातुरः किं मां दृढं पार्थयसेऽद्य किं मातुरङ्के शयितो यथा शिशुश्चन्द्रं जिघृक्षुरिव मन्यस
तू आज इतक्या हट्टाने मला का मागतोस? जसा एखादा आजारी माणूस मृत्यूच्या रात्रीची वाट पाहतो, किंवा आईच्या मांडीवर झोपलेला मूलगा चंद्राला पकडायचा हट्ट करतो, तसाच तू मला मिळवायचा हट्ट धरलास.
तेषां प्रियां प्रार्थयतो न ते भुवि गत्वा दिवं वा शरणं भ न वर्तते कीचक ते दृशा शुभं या तेन संजीवनमर्थयेत सा ।। 2
किचका, त्या पुरुषांच्या प्रियेला मिळवू पाहणाऱ्याला या पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात कुठेही आश्रय मिळत नाही. अशा कृत्याने स्वतःचे रक्षण होईल, असा विचार करणाऱ्याला कुठेही सुरक्षितता मिळत नाही.
प्रत्याख्यातश्च पाञ्चाल्या कीचकः काममोहितः। प्रविश्य राजभवनं भगिन्या अग्रतः स्थितः ।। 1
पांचालीने नकार दिल्यावर, कामवासनेने पछाडलेला किचक राजवाड्यात गेला आणि आपल्या बहिणीसमोर उभा राहिला.
सोभिवीक्ष्य सुकेशान्तां सुदेष्णां भगिनीं प्रियाम् । अमर्यादेन कामेन घोरेणाभिपरिप्लुतः ।। 2
सुदेश्ना नावाच्या, सुंदर केस असलेल्या आपल्या प्रिय बहिणीकडे पाहून, तो मर्यादा सोडलेल्या तीव्र वासनेने पूर्णपणे व्यापला गेला.
स तु मूर्ध्र्यञ्जलिं कृत्वा भगिन्याश्चरणावुभौ । संमोहाभिहतस्तूर्णं वातोद्धृत इवार्णवः ।। 3
त्याने डोक्यावर हात जोडून, बहिणीच्या दोन्ही पायांना स्पर्श केला. मोहाने पछाडलेला तो, वाऱ्याने ढवळलेल्या समुद्रासारखा अस्वस्थ झाला.
स प्रोवाच सुदुःखार्तो भगिनीं निश्वसन्मुहुः । अव्यक्तमृदुना साम्ना शुष्यता च पुनःपुनः ।। 4
तो फार दुःखी होऊन, वारंवार खोल श्वास घेत, हलक्या आणि कोरड्या आवाजात आपल्या बहिणीशी बोलू लागला.
यथा सुदेष्णे सैरन्ध्र्या संगच्छेयं सकामया । तथा शीघ्रं कुरुष्वाद्य माऽहं प्राणान्प्रहासिषम् ।। 5
सुदेष्णे, मला सैरंध्रीच्या संमतीने तिच्याशी भेटता येईल अशी व्यवस्था आजच लवकर कर. नाहीतर मी प्राण सोडून देईन.
यदीयमनवद्याङ्गी न मामद्यापि काङ्क्षते । चेतसाऽभिप्रसन्नेन गतोस्मि यमसादनम् ।। 6
ही निर्दोष अंगवाली स्त्री अजूनही मनापासून मला इच्छित नसेल, तर मी जणू यमाच्या दारीच पोहोचलो आहे.
तमुवाच परिष्वज्य सुदेष्णा भ्रातरं प्रियम्। भ्रातुर्जीवितरक्षार्थं समाश्वास्यासितेक्षणा ।। 7
सुदेष्णा काळ्या डोळ्यांनी आपल्या प्रिय भावाला मिठी मारून, त्याच्या जीवाची काळजी घेत, त्याला धीर देणारे शब्द बोलली.
शरणागतेयं सुश्रोणी मया दत्ताभया च सा। शुभाचारा च भद्रं ते नैनां वक्तुमिहोत्सहे ।। 8
ही सुडौल कंबरेची स्त्री माझ्याकडे आश्रयाला आली आहे आणि मी तिला भीतीमुक्त केले आहे. तिचे वर्तनही चांगले आहे. पण मी तिला याबद्दल काही बोलू शकत नाही.
एषा हि शक्या नान्येन स्प्रष्टुं पापेन चेतसा। गन्धर्वाः किल पञ्चेमां रक्षन्ति रमयन्ति च ।। 9
दुष्ट मनाने कोणीही तिला स्पर्श करू शकत नाही, कारण पाच गंधर्व तिचे रक्षण करतात आणि तिला आनंद देतात, असे म्हणतात.
एवमेषा ममाचष्टे तथा प्रथमसंगमे। तथैव गजनासोरूः सत्यमाह ममान्तिके। ते हि क्रुद्धा महात्मानो नाशयेयुर्हि जीवितम् ।। 10
ही गोष्ट तिने मला पहिल्याच भेटीत सांगितली होती. गजगंभीर जांघांची ती स्त्री माझ्यासमोर सत्य बोलली. ते महान गंधर्व रागावले तर प्राणच घेऊ शकतात.
राजा चैव समीक्ष्यैनां संमोहं गतवानिह । मया च सत्यवचनैरनुनीतो महीपतिः ।। 11
राजालाही तिला पाहून इथे गोंधळून गेले होते. मी सत्य बोलून त्या राजाला समजावले.
सोप्येनामनिशं दृष्ट्वा मनसैवाभ्यनन्दत। भयाद्गन्धर्वमुख्यानां जीवितस्योपघातिनाम्। मनसाऽपि ततस्त्वेनां न चिन्तयति पार्थिवः ।। 12
तो राजा देखील तिला दिवस-रात्र पाहून मनातच आनंद घेत होता. पण त्या बलाढ्य गंधर्वांचा, जे प्राण घालवू शकतात, त्यांचा भयानं तो तिच्या विषयी मनातही विचार करत नाही.
ते हि क्रुद्धा महात्मानो गरुडानिलतेजसः। दहेयुरपि लोकांस्त्रीन्युगान्तेष्विव भास्करः ।। 13
ते महान गंधर्व गरुड, वारा आणि अग्नीइतके प्रखर आहेत. रागावले तर ते तीनही लोक जणू युगाच्या शेवटी सूर्य जसा जाळतो तसा भस्म करू शकतात.
सैनन्ध्र्या ह्येतदाख्यातं मम तेषां महद्बलम्। तव चाहमिदं गुह्यं स्नेहाद्वक्ष्यामि बन्धुवत् ।। 14
सैरंध्रीनेच मला त्यांच्या मोठ्या सामर्थ्याबद्दल सांगितले. आपुलकीने मी तुला हे गुपित आप्तासारखे सांगते.
मा गमिष्यसि वै कृच्छ्रां गतिं परमदुर्गमाम्। बलिनस्ते रुजं कुर्युः कुलस्य च धनस्य च ।। 15
म्हणून स्वतःवर फार मोठे संकट ओढवून घेऊ नकोस. त्यांच्या शक्तीमुळे तुझे घराणे आणि संपत्ती दोन्ही नष्ट होतील.
तस्मान्नास्यां मनः कर्तुं यदि प्राणा प्रियास्तव। न चिन्तयेथा मागास्त्वं मत्प्रियं च यदीच्छसि ।। 16
म्हणून, तुझे प्राण तुला प्रिय असतील तर तिच्या विषयी मनात विचारही करू नकोस. माझे प्रिय तुला हवे असेल तर तिच्या जवळ जाऊ नकोस.
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा भगिनीं कीचकोऽब्रवीत्। गन्धर्वाणां शतं वाऽपि सहस्रमयुतानि वा । अहमेको वधिष्यामि गन्धर्वान्पञ्च किं पुनः ।। 17
असं ऐकूनही दुष्ट मनाचा कीचक आपल्या बहिणीला म्हणाला, 'शंभर, हजार, दहा हजार गंधर्व असले तरी मी एकटाच त्यांना मारू शकतो. मग पाच गंधर्वांचं काय?'
न च त्वमभिजानीषे स्त्रीणां गुह्यमनुत्तमम् । पुत्रं वा किल पौत्रं वा भ्रातरं वा मनस्विनम् ।। 18
स्त्रियांचे गुपित तुला माहीत नाही. आई, मुलगा, नातू किंवा बुद्धिमान भाऊ असो, हे तुला समजत नाही.
रहसीह नरं दृष्ट्वा नानागन्धविभूषितम्। योनिरुत्स्विद्यते स्त्रीणां सतीनामपि च श्रुतम् ।। 19
म्हणतात, अगदी सती स्त्रीनेही एकटा पुरुष विविध सुगंधांनी माखलेला आणि सजलेला पाहिला, की तिच्या मनात हलचल होते.
मां निरीक्ष्यानुलिप्ताङ्गं सर्वाभरणभूषितम्। वशमेष्यति सैरन्ध्री मन्मथेनाभिपीडिता। सा त्वं दृष्ट्वा ब्रूहि चैनां मम चेञ्जीवितं प्रियं ।। 20
मी अंगाला सुगंध लावून, सर्व दागिने घालून सैरंध्रीसमोर गेलो, की कामाने पछाडून ती माझ्या वश होईल. तू तिला भेटलीस की सांग, माझं जीवन तिच्यावर अवलंबून आहे.
एवमुक्ता सुदेष्णा तु शोकेनाभिप्रपीडिता। अहो दुःखमहो कृच्छ्रमहो पापमिति स्मह ।। 21
असं ऐकून सुदेष्णा दुःखाने व्याकुळ झाली आणि मनात म्हणाली, 'अरे देवा, किती दुःख, किती कठीण, किती पाप!'
प्रारुदद्भृशदुःखार्ता विपाकं तस्य वीक्ष्य सा। पातालेषु पतत्येष विलपन्बडवामुखे ।। 22
तिच्या डोळ्यांसमोर त्याचं भयंकर फळ दिसताच ती फार दुःखी होऊन रडू लागली, 'हा पाताळात कोसळतोय, आक्रोश करत विनाशाच्या तोंडात जातोय,' असं ती म्हणाली.
त्वत्कृते विनशिष्यन्ति भ्रातरः सुहृदश्च मे। किंनु शक्यं मया कर्तुं यत्त्वमेवमभिप्लुतः ।। 23
तुझ्यामुळे माझे भाऊ आणि मित्र नष्ट होतील; तू इतका व्याकुळ झालास की, मी काय करू शकते?
न च श्रेयोऽभिजानीषे काममेवानुवर्तसे। ध्रुवं गतायुस्त्वं पाप यदेवं काममोहितः । अकर्तव्ये हि मां पापे नियुनङ्क्षि नराधम ।। 24
तुला खरं काय ते कळत नाही; केवळ इच्छेच्या मागेच लागलास. पापी, तू कामाच्या मोहाने इतका अंध झालास की, नक्कीच तुझं आयुष्य संपलंय. या चुकीच्या कृत्यात तू मला देखील ओढून नेत आहेस, दीन माणसा.
अपि चैतत्पुरा प्रोक्तं निपुणैर्मनुजोत्तमैः । एकस्तु कुरुते पापं स्वजातिस्तेन हन्यते ।। 25
हे पूर्वीही बुद्धिमान आणि श्रेष्ठ लोकांनी सांगितलं आहे: एकाने पाप केलं तर त्याच्या संपूर्ण कुळाचाच नाश होतो.
गतस्त्वं धर्मराजस्य विषयं नात्र संशयः। अदूषितमिदं सर्वं स्वजनं घातयिष्यसि ।। 26
तू धर्मराजाच्या राज्यात आलास, यात शंका नाही. आता तू निष्पाप आप्तांचाही नाश करशील.
एतत्तु मे दुःखतरं येनाहं भ्रातृसौहृदात्। विदितार्था करिष्यामि तुष्टो भव कुलक्षये ।। 27
पण मला सर्वात जास्त दुःख याचं आहे की, भावांशी निष्ठा ठेवून मला तुझ्या इच्छेप्रमाणे वागावं लागतंय—आमच्या कुळाचा नाश होईल, त्यातच तुझं समाधान मान.