का त्वं कस्यासि कल्याणि कुतो वा त्वं वरानने। प्राप्ता विराटनगरं तत्त्वमाचक्ष्व शोभने ।। 12
तू कोण आहेस, शुभे? कोणाची आहेस, कुठून आली आहेस, हे मला खरीखुरीपणे सांग, सुंदर मुखवाली.
रूपमग्र्यं तथा कान्तिः सौकुमार्यमनुत्तमम्। कान्त्या विभाति वक्रं ते शशाङ्क इव निर्मलं ।। 13
तुझे रूप अतुलनीय आहे, तुझ्या अंगावरची कांती आणि कोमलता अद्वितीय आहे; तुझे वक्र हसरे मुख शुद्ध चंद्रासारखे चमकत आहे.
नेत्रे सुविपुले सुभ्रु पद्मपत्रनिभेशुभे। वाक्यं ते चारुसर्वाङ्गि परपुष्टरुतोपमम् ।। 14
तुझे डोळे मोठे आणि सुंदर आहेत, भुवया कमळाच्या पाकळीसारख्या नाजूक आहेत, आणि तुझे बोलणे, हे सुंदर अंगवाली, एखाद्या गोड आवाजाच्या पक्षासारखे मनमोहक आहे.
एवंरूपा मया नारी काचिदन्या महीतले। न दृष्टपूर्वा सुश्रोणि यादृशी त्वमनिन्दिते ।। 15
हे सुश्रोणी, निष्कलंक स्त्री, तुझ्यासारखी दुसरी कोणी स्त्री या पृथ्वीवर मी कधीच पाहिली नाही.
लक्ष्मीः पद्मालया का त्वमथ भूतिः सुमध्यमे। ह्रीः श्रीः कीर्तिरथो कान्तिरासां का त्वं वरानने ।। 16
तू कमळात वसणारी लक्ष्मी आहेस का? की भूतिदेवी, मध्यम अंगवाली? की लज्जा, श्री, कीर्ती किंवा कांती आहेस? हे सुंदर मुखवाली, या पैकी तू कोण आहेस?
अतीव रूपिणी किं त्वमनङ्गविहारिणी। अतीव भ्राजसे सुभ्रु प्रभेवेन्दोरनुत्तमा ।। 17
तू फारच सुंदर आहेस—कामदेवासोबत रमणारी आहेस का? हे सुंदर भुवया असणाऱ्या, तुझ्या कांतीने चंद्रालाही लाजवेल असे तेज आहे.
अपि चेक्षणपक्ष्माणां स्थितज्योत्स्नोपमं शुभम्। दिव्यांशुरश्मिभिर्वृत्तं दिव्यकान्तिमनोरमम् ।। 18
तुझ्या पापण्यांचा सौंदर्य जणू स्थिर चांदण्यासारखे आहे; तुझे मुख दिव्य किरणांनी वेढलेले, तेजस्वी आणि मनमोहक आहे.
निरीक्ष्य वक्रचन्द्रं ते लक्ष्म्याऽनुपमया युतम्। कृत्स्ने जगति को नेह कामस्य वशगो भवेत् ।। 19
तुझे वक्र चंद्रासारखे मुख आणि त्यावरची अद्वितीय शोभा पाहून, या जगात कोण कामाच्या वशात येणार नाही?
हारालंकारयोग्यौ तु स्तनौ चोभौ शुभोभनौ । सुजातौ सहितौ लक्ष्म्या पीनौ वृत्तौ निरन्तरौ ।। 20
तुझे दोन्ही स्तन हार आणि अलंकार घालण्यास योग्य, सुंदर, गोल, भरदार आणि एकमेकांना लागून, लक्ष्मीने शोभलेले आहेत.
कुड्मलाम्बुरुहाकारौ तव सुभ्रु पयोधरौ। कामप्रतोदाविव मां तुदतश्चारुहासिनि ।। 21
हे सुंदर भुवया असणाऱ्या, तुझे स्तन उमलत्या कमळासारखे दिसतात; आणि तुझ्या मोहक हास्याने, ते माझ्या मनाला कामाच्या चाबकासारखे टोचतात.
वलीविभङ्गचतुरं स्तनभारविनामितम्। कराग्रसंमितं मध्यं तवेदं तनुमध्यमे ।। 22
तुझी कंबर, बारीक बांध्याची, सुरेख सुरकुत्यांनी सजलेली आहे, स्तनांच्या ओझ्याने थोडी वाकलेली, आणि माझ्या हातांच्या घेरात सहज मावणारी आहे.
दृष्ट्वैव चारुजघनं सरित्पुलिनसंनिभम्। कामव्याधिरसाध्यो मामप्याक्रामति भामिनि ।। 23
सुंदर बाई, तुझे नितंब नदीच्या वाळवंटासारखे दिसतात; ते पाहताच, मला देखील प्रेमाची असाध्य अशी व्याधी जडते.
जज्वाल चाग्निमदनो दावाग्निरिव निर्दयः । त्वत्सङ्गमाभिसंकल्पविवृद्धो मां दहत्ययम् ।। 24
माझ्यात मनात प्रेमाचा अग्नी दावानळासारखा प्रज्वलित झाला आहे, तो तुझ्या संगाच्या विचारांनी अधिकच भडकतो आणि मला जाळतो.
आत्मप्रदानवर्षेण संगमाम्भोधरेण च। शमयस्व वरारोहे ज्वलन्तं मन्मथानलम् ।। 25
सुंदर कंबरेच्या मालकीण, तुझ्या मन:पूर्वक समर्पणाच्या पावसाने आणि तुझ्या संगाच्या मेघाने हा जळणारा प्रेमाचा अग्नी शांत कर.
मच्चित्तोन्मादनकरा मन्मथस्य शरोत्कराः। त्वत्सङ्गमाशानिशितास्तीव्राः शशिनिभानने । मह्यं विदार्य हृदयमिदं निर्दयवेगिताः ।। 26
चंद्रासारख्या चेहऱ्याच्या सुंदरि, तुझ्या संगाच्या आशेने धारदार झालेल्या, माझ्या मनाला वेड लावणाऱ्या कामदेवाच्या बाणांनी माझे हृदय निर्दयपणे भेदले आहे.
प्रविष्टा ह्यसितापाङ्गि प्रचण्डाश्चण्डदारुणाः। अत्युन्मादसमारम्भाः प्रीत्युन्मादकरा मम। आत्मप्रदानसंभोगैर्मामुद्धर्तुमिहार्हसि ।। 27
काळ्या डोळ्याच्या सुंदरि, हे प्रचंड आणि तीव्र बाण माझ्यात शिरले आहेत, त्यांनी मला प्रचंड वेड आणि उत्कट प्रेमाने पछाडले आहे; तुझ्या समर्पणाच्या आनंदाने मला इथे तारावं अशी माझी इच्छा आहे.
चित्रमाल्याम्बरधरा सर्वाभरणभूषिता। कामं प्रकामं सेव त्वं मया सह विलासिनि ।। 28
विलासिनी, सुंदर फुलांच्या माळा, वस्त्रे आणि सर्व अलंकार घालून, माझ्यासोबत मनसोक्त आनंद लुट.
नार्हसीहासुखं वस्तुं सुखार्हा सुखवर्जिता। प्राप्नुह्यनुत्तमं सौख्यं मत्तस्त्वं मत्तगामिनि ।। 29
मत्तगजासारख्या चालणाऱ्या सुंदरि, तू सुखाची पात्र असूनही सुखापासून वंचित राहू नकोस; माझ्याकडून सर्वोत्तम आनंद मिळव.
स्वादून्यमृतकल्पानि पेयानि विविधानि च। पिबमाना मनोज्ञानि रममाणा यथासुखम् ।। 30
मनोहरि, विविध गोड आणि अमृतासारखी पेये प्या आणि मनाप्रमाणे आनंद लुटा.
भोगोपचारान्विविधान्सौभाग्यं चाप्यनुत्तमम्। पानं पिब महाभागे भोगैश्चानुत्तमैः शुभैः ।। 31
भाग्यवती, उत्तम सुखोपभोग आणि सौभाग्याचा अनुभव घे, आणि शुभ अशा उत्तम मद्याचा आस्वाद घे.
इदं हि रूपं प्रथमं तवानघे निरर्थकं केवलमद्य भामिनि । अधार्यमाणा स्नगिवोत्तमा शुभा न शोभसे सुन्दरि शोभना सती ।। 32
कलंकहीन सुंदरि, तुझे हे रूप सध्या व्यर्थ आहे, कारण तू उत्तम वस्त्रे घालत नाहीस; खरी सुंदर असूनही तू शोभत नाहीस.
त्यजामि दारान्मम ये पुरातना भवन्तु दास्यस्तव चारुहासिनि । अहं च ते सुन्दरि दासवत्स्थितः सदा भविष्ये वशगो वरानने ।। 33
सुंदर हास्य असलेल्या प्रिये, मी माझ्या जुन्या पत्नींचा त्याग करतो; त्या तुझ्या दासी होतील. आणि मी, सुंदरि, सदैव तुझ्या सेवेत राहीन, तुझ्या इच्छेनुसार वागणारा.
एवमुक्ताऽनवद्याङ्गी कीचकेन दुरात्मना । द्रौपदी तमुवाचेदं सैरन्ध्रीवेषधारिणी ।। 1
दुष्ट कीचकाने असे बोलल्यावर, निष्कलंक अंगाची द्रौपदी, सैरंध्रीचे वेष धारण करून, त्याला असे उत्तर दिले.
अप्रार्थनीयामिहं मां सूतपुत्राभिमन्यसे। निहीनवर्णां सैरेन्ध्रीं बीभत्सां केशकारिणीम् ।। 2
सूतपुत्रा, तू मला इच्छितोस, पण मी तुझ्या योग्य नाही—मी नीच जातीची, सैरंध्री, कुरूप आणि विस्कटलेल्या केसांची आहे.
परदाराऽस्मि भद्रं ते न युक्तं तव सांप्रतम्। दयिताः प्राणिनां दारा धर्मं समनुचिन्तय ।। 3
मी दुसऱ्याची पत्नी आहे, तुझ्या कल्याणासाठी सांगते—हे तुला योग्य नाही. प्रत्येकाला आपली पत्नी प्रिय असते; धर्माचा विचार कर.
परदारे न ते बुद्धिर्जातु कार्या कथंचन । विवर्जनं ह्यकार्याणामेतत्सुपुरुषव्रतम् ।। 4
कधीही दुसऱ्याच्या पत्नीवर मन ठेवू नकोस; चुकीच्या गोष्टींपासून दूर राहणे हेच उत्तम पुरुषांचे व्रत आहे.
मिथ्याभिगृध्नो हि नरः पापात्मा मोहमास्थितः । अयशः प्राप्नुयाद्धोरं महद्वा प्राप्नुयाद्भयम् ।। 5
जो पुरुष चुकीच्या गोष्टींची इच्छा करतो, वाईट मनाचा आणि भ्रमित असतो, तो मोठा अपमान आणि मोठे भय मिळवतो.
एवमुक्तस्तु सैरन्ध्र्या कीचकः काममोहितः। जानन्नपि सुदुर्बुद्धिः परदाराभिमर्शने ।। 6
सैरंध्रीने असे सांगितले तरी, कीचक कामवासनेने पछाडलेला, सर्व काही जाणूनही, दुसऱ्याच्या पत्नीला मिळवण्याचा हट्ट सोडत नाही.
दोषान्बहून्प्राणहरान्सर्वलोकविगर्हितान् । प्रोवाचेदं सुदुर्बुद्धिर्द्रौपदीमजितेन्द्रियः ।। 7
त्या अत्यंत वाईट बुद्धीच्या, स्वतःच्या मनावर ताबा नसलेल्या माणसाने, सर्व लोकांनी निंदलेले, जीव घेणारे असे अनेक दोष द्रौपदीला सांगितले.
नार्हस्येवं वरारोहे प्रत्याख्यातुं वरानने । मां मन्मथसमाविष्टं त्वत्कृते चारुहासिनि ।। 8
सुंदर हसणाऱ्या, मनमोहक चेहऱ्याच्या स्त्री, तू मला असे नाकारू नकोस. मी तुझ्या प्रेमात पूर्णपणे गुरफटलो आहे.