याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशांपते । आवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ।। 2
याज्ञसेनीने सुदेष्णेची सेवा करत, राजन, तिथे मोठ्या दुःखाने राहून आपली जबाबदारी पार पाडली.
तथा चरन्ती पाञ्चाली सुदेष्णाया निवेशने। ता देवीं तोपयामास तथा चान्तःपुरस्त्रियः ।। 3
अशा रीतीने, पांचाली सुदेष्णेच्या निवासात वावरताना, तिने राणीला आणि अंतःपुरातील स्त्रियांनाही आनंद दिला.
तस्मिन्वर्षे गतप्राये कीचकस्तु महाबलः। सेनापतिर्विराटस्य ददर्श द्रुपदात्मजाम् ।। 4
त्या वर्षाच्या अखेरीस, विराटाच्या सेनापती किचकाने द्रुपदाच्या कन्येला पाहिले.
तां दृष्ट्वा देवगर्भायां चरन्तीं देवतामिव । कीचकः कामयामास कामबाणप्रपीडितः ।। 5
ती देवतेसारखी तेजस्वी आणि चालताना जणू एखादी देवीच वाटावी, असे पाहून किचकाच्या मनात तीव्र इच्छा जागी झाली.
स तु कामाग्निसंतप्तः सुदेष्णामभिगम्य वै। प्रहसन्निव सेनानीरिदं वचनमब्रवीत् ।। 6
कामाच्या ज्वाळेत होरपळत किचकाने सुदेष्णाजवळ जाऊन, हसत-हसत असे म्हणाला.
नेयं मया जातु पुरेह दृष्टा राज्ञी विराटस्य निवेशने शुभा। रूपेण चोन्मादयतीव मां भृशं गन्धेन जाता मदिरेव भामिनी ।। 7
राजाच्या या महालात किंवा या नगरीत मी कधीच ही सुंदर स्त्री पाहिली नव्हती; तिच्या रूपाने माझे मन भारावून गेले आहे आणि तिचा सुगंध जणू मद्याप्रमाणे मला वेडावून टाकतो.
का देवरूपा हृदयंगमा शुभे ह्याचक्ष्व मे कस्य कुतोत्र शोभने। चित्तं हि निर्मथ्य करोति मां वशे न चान्यदत्रौपधमस्ति मे मतम् ।। 8
ही देवतेसारखी दिसणारी, मनाला भुरळ घालणारी स्त्री कोण आहे? सुंदर सखी, ती कोणाची आहे, कुठून आली आहे, हे मला सांग. तिने माझे मन पूर्णपणे जिंकून घेतले आहे; यात मला काहीच दोष वाटत नाही.
अहो तवेयं परिचारिका शुभा प्रत्यग्ररूपा प्रतिभाति मामियम्। अयुक्तरूपं हि करोति कर्म ते प्रशास्तु मां यच्च ममास्ति किंचन ।। 9
अरे वा, ही तुझी सुंदर दासी किती ताजीतवानी दिसते! तिच्या रूपाला शोभेल असे काम ती करत नाही. तू मला जे काही आहे ते दे, ती मला मिळू दे.
प्रभूतनागाश्वरथं महाजनं समृद्धियुक्तं बहुपानयोजनम्। मनोहरं काञ्चनचित्रभूषणं गृहं महच्छोभयतामियं मम ।। 10
हत्ती, घोडे, रथ, माणसे, समृद्धी आणि मद्याने भरलेले, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेले, मनमोहक असे माझे मोठे घर तिच्या उपस्थितीने उजळून जाऊ दे.
ततः सुदेष्णामनुमन्त्र्य कीचकस्ततः समभ्येत्य नराधिपात्मजाम्। उवाच कृष्णामभिसान्त्वयंस्तदा मृगेन्द्रकन्यामिव जम्बुको वने ।। 11
नंतर सुदेष्णाशी बोलून, किचकाने राजकन्येजवळ जाऊन, मृगाच्या मुलीपाशी जसा कोल्हा गोड बोलून जातो तसा कृष्णेला गोड शब्दांत संबोधले.
का त्वं कस्यासि कल्याणि कुतो वा त्वं वरानने। प्राप्ता विराटनगरं तत्त्वमाचक्ष्व शोभने ।। 12
तू कोण आहेस, शुभे? कोणाची आहेस, कुठून आली आहेस, हे मला खरीखुरीपणे सांग, सुंदर मुखवाली.
रूपमग्र्यं तथा कान्तिः सौकुमार्यमनुत्तमम्। कान्त्या विभाति वक्रं ते शशाङ्क इव निर्मलं ।। 13
तुझे रूप अतुलनीय आहे, तुझ्या अंगावरची कांती आणि कोमलता अद्वितीय आहे; तुझे वक्र हसरे मुख शुद्ध चंद्रासारखे चमकत आहे.
नेत्रे सुविपुले सुभ्रु पद्मपत्रनिभेशुभे। वाक्यं ते चारुसर्वाङ्गि परपुष्टरुतोपमम् ।। 14
तुझे डोळे मोठे आणि सुंदर आहेत, भुवया कमळाच्या पाकळीसारख्या नाजूक आहेत, आणि तुझे बोलणे, हे सुंदर अंगवाली, एखाद्या गोड आवाजाच्या पक्षासारखे मनमोहक आहे.
एवंरूपा मया नारी काचिदन्या महीतले। न दृष्टपूर्वा सुश्रोणि यादृशी त्वमनिन्दिते ।। 15
हे सुश्रोणी, निष्कलंक स्त्री, तुझ्यासारखी दुसरी कोणी स्त्री या पृथ्वीवर मी कधीच पाहिली नाही.
लक्ष्मीः पद्मालया का त्वमथ भूतिः सुमध्यमे। ह्रीः श्रीः कीर्तिरथो कान्तिरासां का त्वं वरानने ।। 16
तू कमळात वसणारी लक्ष्मी आहेस का? की भूतिदेवी, मध्यम अंगवाली? की लज्जा, श्री, कीर्ती किंवा कांती आहेस? हे सुंदर मुखवाली, या पैकी तू कोण आहेस?
अतीव रूपिणी किं त्वमनङ्गविहारिणी। अतीव भ्राजसे सुभ्रु प्रभेवेन्दोरनुत्तमा ।। 17
तू फारच सुंदर आहेस—कामदेवासोबत रमणारी आहेस का? हे सुंदर भुवया असणाऱ्या, तुझ्या कांतीने चंद्रालाही लाजवेल असे तेज आहे.
अपि चेक्षणपक्ष्माणां स्थितज्योत्स्नोपमं शुभम्। दिव्यांशुरश्मिभिर्वृत्तं दिव्यकान्तिमनोरमम् ।। 18
तुझ्या पापण्यांचा सौंदर्य जणू स्थिर चांदण्यासारखे आहे; तुझे मुख दिव्य किरणांनी वेढलेले, तेजस्वी आणि मनमोहक आहे.
निरीक्ष्य वक्रचन्द्रं ते लक्ष्म्याऽनुपमया युतम्। कृत्स्ने जगति को नेह कामस्य वशगो भवेत् ।। 19
तुझे वक्र चंद्रासारखे मुख आणि त्यावरची अद्वितीय शोभा पाहून, या जगात कोण कामाच्या वशात येणार नाही?
हारालंकारयोग्यौ तु स्तनौ चोभौ शुभोभनौ । सुजातौ सहितौ लक्ष्म्या पीनौ वृत्तौ निरन्तरौ ।। 20
तुझे दोन्ही स्तन हार आणि अलंकार घालण्यास योग्य, सुंदर, गोल, भरदार आणि एकमेकांना लागून, लक्ष्मीने शोभलेले आहेत.
कुड्मलाम्बुरुहाकारौ तव सुभ्रु पयोधरौ। कामप्रतोदाविव मां तुदतश्चारुहासिनि ।। 21
हे सुंदर भुवया असणाऱ्या, तुझे स्तन उमलत्या कमळासारखे दिसतात; आणि तुझ्या मोहक हास्याने, ते माझ्या मनाला कामाच्या चाबकासारखे टोचतात.
वलीविभङ्गचतुरं स्तनभारविनामितम्। कराग्रसंमितं मध्यं तवेदं तनुमध्यमे ।। 22
तुझी कंबर, बारीक बांध्याची, सुरेख सुरकुत्यांनी सजलेली आहे, स्तनांच्या ओझ्याने थोडी वाकलेली, आणि माझ्या हातांच्या घेरात सहज मावणारी आहे.
दृष्ट्वैव चारुजघनं सरित्पुलिनसंनिभम्। कामव्याधिरसाध्यो मामप्याक्रामति भामिनि ।। 23
सुंदर बाई, तुझे नितंब नदीच्या वाळवंटासारखे दिसतात; ते पाहताच, मला देखील प्रेमाची असाध्य अशी व्याधी जडते.
जज्वाल चाग्निमदनो दावाग्निरिव निर्दयः । त्वत्सङ्गमाभिसंकल्पविवृद्धो मां दहत्ययम् ।। 24
माझ्यात मनात प्रेमाचा अग्नी दावानळासारखा प्रज्वलित झाला आहे, तो तुझ्या संगाच्या विचारांनी अधिकच भडकतो आणि मला जाळतो.
आत्मप्रदानवर्षेण संगमाम्भोधरेण च। शमयस्व वरारोहे ज्वलन्तं मन्मथानलम् ।। 25
सुंदर कंबरेच्या मालकीण, तुझ्या मन:पूर्वक समर्पणाच्या पावसाने आणि तुझ्या संगाच्या मेघाने हा जळणारा प्रेमाचा अग्नी शांत कर.
मच्चित्तोन्मादनकरा मन्मथस्य शरोत्कराः। त्वत्सङ्गमाशानिशितास्तीव्राः शशिनिभानने । मह्यं विदार्य हृदयमिदं निर्दयवेगिताः ।। 26
चंद्रासारख्या चेहऱ्याच्या सुंदरि, तुझ्या संगाच्या आशेने धारदार झालेल्या, माझ्या मनाला वेड लावणाऱ्या कामदेवाच्या बाणांनी माझे हृदय निर्दयपणे भेदले आहे.
प्रविष्टा ह्यसितापाङ्गि प्रचण्डाश्चण्डदारुणाः। अत्युन्मादसमारम्भाः प्रीत्युन्मादकरा मम। आत्मप्रदानसंभोगैर्मामुद्धर्तुमिहार्हसि ।। 27
काळ्या डोळ्याच्या सुंदरि, हे प्रचंड आणि तीव्र बाण माझ्यात शिरले आहेत, त्यांनी मला प्रचंड वेड आणि उत्कट प्रेमाने पछाडले आहे; तुझ्या समर्पणाच्या आनंदाने मला इथे तारावं अशी माझी इच्छा आहे.
चित्रमाल्याम्बरधरा सर्वाभरणभूषिता। कामं प्रकामं सेव त्वं मया सह विलासिनि ।। 28
विलासिनी, सुंदर फुलांच्या माळा, वस्त्रे आणि सर्व अलंकार घालून, माझ्यासोबत मनसोक्त आनंद लुट.
नार्हसीहासुखं वस्तुं सुखार्हा सुखवर्जिता। प्राप्नुह्यनुत्तमं सौख्यं मत्तस्त्वं मत्तगामिनि ।। 29
मत्तगजासारख्या चालणाऱ्या सुंदरि, तू सुखाची पात्र असूनही सुखापासून वंचित राहू नकोस; माझ्याकडून सर्वोत्तम आनंद मिळव.
स्वादून्यमृतकल्पानि पेयानि विविधानि च। पिबमाना मनोज्ञानि रममाणा यथासुखम् ।। 30
मनोहरि, विविध गोड आणि अमृतासारखी पेये प्या आणि मनाप्रमाणे आनंद लुटा.
भोगोपचारान्विविधान्सौभाग्यं चाप्यनुत्तमम्। पानं पिब महाभागे भोगैश्चानुत्तमैः शुभैः ।। 31
भाग्यवती, उत्तम सुखोपभोग आणि सौभाग्याचा अनुभव घे, आणि शुभ अशा उत्तम मद्याचा आस्वाद घे.