इत्युक्तास्ते विराटेन सर्वे मल्ला विशांपते । तूष्णीमासंस्ततो राजा क्रोधाविष्ट उवाच ह ।। 25
विराटाने असे विचारल्यावर, सर्व मल्ल गप्प राहिले; मग राजा रागाने म्हणाला—
ग्रामांश्च वेतनान्येपां मल्लानां हारयाम्यहम्। ततो युधिष्ठिरोऽवादीच्छ्रुत्वा मात्स्यपतेर्वचः ।। 26
मी या मल्लांची गावे आणि वेतन काढून घेईन; तेव्हा युधिष्ठिराने मत्स्यराजाच्या शब्दावर उत्तर दिले.
अस्ति मल्लो महाराज मया दृष्टो युधिष्ठिरे। अनेन सह मल्लेन योद्धुं शक्नोति भूपते ।। 27
महामना राजन, मी एक मल्ल पाहिला आहे, तो या मल्लासोबत लढू शकतो, हे पृथ्वीच्या राजांनो.
योसौ मल्लो मया दृष्टः पूर्वं यौधिष्ठिरे पुरे। सोयं मल्लो वसत्येप राजंस्तव महानसे ।। 28
जो मल्ल मी पूर्वी युधिष्ठिराच्या नगरीत पाहिला, तोच मल्ल आता तुझ्या राजवाड्यातील स्वयंपाकघरात राहतो.
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा व्यक्तमाहेति पार्थिवः। सोप्यथाहूयतां क्षिप्रं योद्धुं मल्लेन संप्रति ।। 29
युधिष्ठिराचे बोल ऐकून, राजाने स्पष्टपणे सांगितले— 'त्याला लवकर बोलवा, या मल्लासोबत लढण्यासाठी.'
भीमसेनो विराटेन आहूतश्चोदितस्तथा। योद्धुं ततोऽब्रवीद्वाक्यं योद्धुं शक्नोमि भूपते ।। 30
भीमसेनाला विराटाने बोलावले आणि लढायला सांगितले; तेव्हा भीमसेन म्हणाला, 'राजन, मी लढू शकतो.'
नरेन्द्र ते प्रभावेन श्रिया शक्त्या च शासनात्। अनेन सह मल्लेन योद्धुं राजेन्द्र शक्नुयाम् ।। 31
राजाधिराज, तुमच्या सामर्थ्यामुळे, तेजामुळे, शक्तीमुळे आणि आज्ञेमुळे मी या मल्लाशी लढू शकतो.
युधिष्ठिरकृतं ज्ञात्वा श्रिया तव विशांपते। महादेवस्य भक्त्या च तं मल्लं पातयाम्यहम् ।। 32
हे जनाधिपती, हे स्पर्धा युधिष्ठिराने ठरवली आहे हे जाणून, तुमच्या ऐश्वर्यामुळे आणि महादेवावर भक्ती ठेवून, मी त्या मल्लाला पाडीन.
चोदितो भीमसेनस्तु मल्लमाहूय मण्डले। योद्धुं व्यवस्थितो वीरो रेणुं संमृज्य हस्तयोः। मत्तो गज इवान्यं तु योद्धुं समुपचक्रमे ।। 33
मग भीमसेनाने, प्रोत्साहित होऊन, त्या मल्लाला आखाड्यात बोलावले; तो वीर, हातावर माती चोळून, लढायला सज्ज झाला, जसा मदमस्त हत्ती दुसऱ्या हत्तीला लढण्यासाठी पुढे येतो.
अथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट्र ।। 34
तेव्हा सारथ्याच्या आज्ञेने मत्स्यराजाने त्या मल्लाला लढायला उतरवले.
नोद्यमानस्तदा भीमो दुःखेनेवाकरोन्मतिम्। न हि शक्नोम्यशक्तोपि प्रत्याख्यातुं नराधिपं ।। 35
त्या वेळी भीम उत्साहाने उठला नाही, जणू मनाशी कष्टाने ठरवतो आहे; कारण इच्छा नसतानाही तो राजाला नकार देऊ शकत नव्हता.
ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन्। प्रविवेश महारङ्गं विराटमभिहर्षयन् ।। 36
मग तो पुरुषसिंह, वाघासारख्या चालाने, मोठ्या रंगात गेला आणि विराट राजाला आनंदित केला.
बवन्ध कक्षां कौन्तेयस्ततः संहर्षयञ्जनम् । ततस्तु वृत्रसङ्काशं भीमो मल्लं समाह्वयत् ।। 37
कुंतीपुत्राने मग कंबरपट्टा घट्ट बांधला, लोकांमध्ये उत्साह निर्माण केला; आणि भीमाने, वज्रासारखा, त्या मल्लाला आव्हान दिले.
जीमूतं नाम तं तत्र मल्लप्रख्यातविक्रमम् । कक्षे मल्लं गृहीत्वाऽथ ननाद बहु सिंहवत् ।। 38
तेथे जिमूत नावाचा, पराक्रमाने प्रसिद्ध असलेला मल्ल, भीमाने कंबरेत पकडला आणि मग सिंहासारखा मोठ्याने गर्जना केली.
तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ भीमपराक्रमौ । मत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्ठिहायनौ ।। 39
दोघेही प्रचंड उत्साही, दोघांमध्ये भीमासारखे सामर्थ्य, मोठ्या शरीराचे, जणू सहा वर्षांचे दोन मदमस्त हत्ती.
ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुयुद्धं समीयतु। वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ।। 40
मग हे दोन्ही नरसिंह, विजयाच्या इच्छेने, अत्यंत आनंदित होऊन, हातांनी झुंजू लागले.
उभौ परमसंहृष्टौ बलेनातिबलावुभौ । अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ।। 41
दोघेही अतिशय आनंदी, दोघांमध्ये अपार बळ, एकमेकांमध्ये संधी शोधत, एकमेकावर विजय मिळवण्याची इच्छा बाळगून होते.
कृतप्रतिकृतैश्चित्रैर्बाहुभिश्च सुसङ्कटैः। सन्निपातावधूतैश्च प्रमाथोन्मथनैस्तथा ।। 42
कधी कौशल्याने, कधी गुंतागुंतीच्या हातचलनांनी, कधी घट्ट पकडांनी, कधी जोरदार झटक्यांनी, त्यांनी एकमेकांवर हल्ले केले.
क्षेपणैर्मुष्टिभिश्चैव वराहोद्धूतनिस्स्वनैः। तलैर्वज्रनिपातैश्च प्रसृष्टाभिस्तथैव च ।। 43
कधी फेकून देणे, कधी मुठीने डुकराच्या किंकाळीसारखा आवाज, कधी वज्रासारखे थप्पड, कधी जोरदार प्रहार, असे एकमेकांवर वार केले.
शलाकानखपातैश्च पादोद्धूतैश्च दारुणैः । जानुभिश्चाश्मनिर्घोषैः शिरोभिश्चावघट्टनैः ।। 44
कधी बोटांनी, नखांनी मारणे, कधी जोरदार लाथा, कधी दगडासारखा गुडघ्याचा आवाज, कधी डोक्याने आपटणे, असे एकमेकांना झोडपले.
तद्युद्धमभवद्धोरमशस्त्रं बाहुतेजसा। बलप्राणेन शूराणां समाजोत्सवसन्निधौ ।। 45
ती झुंज अत्यंत भयंकर झाली, शस्त्रांशिवाय, फक्त हातांच्या बळावर, सर्व वीरांच्या उपस्थितीत त्या उत्सवात.
अरज्यत जनः सर्वः सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः। बलिनोः संयुगे राजन्वृत्रवासवयोरिव ।। 46
सर्व लोक उठून, मोठ्याने ओरडत, त्या दोघांच्या लढ्याने अस्वस्थ झाले, जणू वज्र आणि वृत्र यांचा सामना चालू आहे.
प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः। आकर्षतुरथान्योन्यं जानुभिश्चापि जन्घतुः ।। 47
कधी ओढणे, कधी फरफटवणे, कधी एकमेकांना जवळ खेचणे, आणि गुडघ्यांनी एकमेकांच्या मांडीवर प्रहार करणे, असे ते करत होते.
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम्। व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ। बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिघैरिव ।। 48
मग मोठ्या आवाजात एकमेकांना धमकावत, रुंद छातीचे, लांब हातांचे, कुस्तीमध्ये पटाईत, दोघेही हातांनी जणू लोखंडी गजासारखे भिडले.
उत्पपाताथ वेगेन मल्लं कक्षे गृहीतवान्। पार्श्वं निगृह्य हस्तेन पातयामास मल्लकम् ।। 49
मग त्याने वेगाने त्या मल्लाला कमरेत पकडले; त्याचा कणा हाताने आवळून, तो मल्ल जमिनीवर फेकून दिला.
चकर्ष दोर्भ्यामुत्पात्य भीमो मल्लममित्रहा। निनदं तमभिक्रोशञ्शार्दूल इव वारणम् ।। 50
शत्रूंचा संहार करणारा भीमाने दोन्ही हातांनी मल्लाला उचलून ओढले आणि सिंह जसा हत्तीला गर्जना करतो तसा मोठ्याने ओरडत त्याला खेचले.
समुद्यम्य महाबाहुर्भ्रामयामास वीर्यवान् । ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम् ।। 51
बलवान आणि दीर्घबाहू भीमाने त्याला उचलून फिरवले; हे पाहून सर्व मल्ल आणि मत्स्य लोक फारच आश्चर्यचकित झाले.
भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्वमचेतनम् । प्रत्यपिंषन्महाबाहुर्मल्लं भुवि वृकोदरः।। 52
शंभर वेळा फिरवून, त्याची शक्ती संपेपर्यंत आणि तो बेशुद्ध होईपर्यंत, बलाढ्य वृकोदराने त्या मल्लाला जमिनीवर दाबून चिरडले.
तस्मिन्विनिहते वीरे जीमूते लोकविश्रुते । विराटः परमं हर्षमगच्छद्वान्धवैः सह ।। 53
तो प्रसिद्ध वीर जिमूत पराभूत झाल्यावर, विराट राजाने आपल्या नातेवाइकांसह अत्यंत आनंद अनुभवला.
प्रहर्षात्प्रददौ वित्तं बहु राज महामनाः। वललाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस्तथा ।। 54
आनंदाने मोठ्या मनाचा राजा विपुल धन वाटू लागला; तो मोठ्या रंगमंचावर कुबेरासारखा फिरू लागला.