भर्तृशोकपरीताङ्गी भर्तृसब्रह्मचारिणी । विचरामि महीं दुर्गां यत्र सायंनिवेशना ।। 49
पतीच्या दुःखाने व्याकुळ शरीराने आणि त्याच्या नावे व्रत पाळत, मी या कठीण पृथ्वीवर रात्रीची विश्रांती कुठे मिळेल याचा शोध घेत भटकत असते.
वीरपत्नी यदा देवी चरमाणेषु भर्तृषु। साऽहं विवत्सा विधिना गन्धमादनपर्वतात्। शृणोमि तव सौशील्यं भर्तुर्मधुरभाषिणि ।। 50
वीरपत्नी देवी आपल्या पतीच्या मागे फिरताना, मी विधीने एकटीच गंधमादन पर्वतावर राहिले आणि तेथे, गोड बोलणाऱ्या पत्नी, तुझ्या उत्तम स्वभावाची कथा ऐकली.
माहात्म्यं च ततः श्रुत्वा ब्राह्मणानां समीपतः। त्वामुपस्थातुमिच्छामि ततश्चाहमिहागता ।। 51
ब्राह्मणांकडून तुझ्या महात्म्याची कथा ऐकून, मी तुला भेटण्याची इच्छा केली आणि म्हणूनच इथे आले.
गुरवो मम धर्मश्च वायुः शक्रस्तथाऽश्विनौ । तेषां प्रसादाच्च न मां कश्चिद्धर्षयते पुमान् ।। 52
माझे गुरु, माझा धर्म, वायू, इंद्र आणि अश्विनी—यांच्या कृपेने मला कोणीही पुरुष त्रास देत नाही.
एवमुक्त्वा सुदेष्णां तां कृताञ्जलिपुटा स्थिता। साऽब्रवीद्विस्मयाविष्टा द्रौपदीं योषितां वराम् ।। 53
असं म्हणून ती सुदेष्णेसमोर हात जोडून उभी राहिली; मग ती आश्चर्याने भरून, स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या द्रौपदीला म्हणाली.
न भरेयमहं भद्रे संशयो मम विद्यते। राजा त्वयं हि त्वां दृष्ट्वा मतिं पापां करिष्यति ।। 54
मृदू स्वभावाच्या सखी, मला खात्री नाही की मी हे सहन करू शकेन; कारण राजा तुला पाहिल्यावर त्याच्या मनात वाईट विचार येतील.
साऽहं त्वां न क्षमां मन्ये वसन्तीमिह वेश्मनि। एष दोषोस्ति सुश्रोणि कथं वाभीरु मन्यसे ।। 55
म्हणून, सुंदरी, मला वाटत नाही की तुझं इथे माझ्या घरी राहणं योग्य आहे; हीच चूक आहे—भयभीत सखी, तू याबद्दल काय विचार करतेस?
स्थिता राजकुले नार्यो याश्चेमा मम वेश्मनि। त्वामेवैकां निरीक्षन्ते विस्मयाद्वरवर्णिनि ।। 56
राजवाड्यातील आणि माझ्या घरातील स्त्रिया, सुंदर वर्ण असलेल्या सखी, आश्चर्याने फक्त तुलाच पाहत आहेत.
वृक्षांश्चोपस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि। विनमन्ते हि त्वां दृष्ट्वा पुमांसं कं न लोभयेः ।। 57
माझ्या घरातील हे झाडं पाहा, तेही तुला पाहून वाकतात; मग कोणता पुरुष तुझ्या सौंदर्याने मोहित होणार नाही?
बिभर्षि परमं रूपमतिमानुषमद्भुतम्। तिर्यग्योनिगताश्चापि निरीक्षन्ते सविस्मयाः । तव रूपमनिन्द्याङ्गि किं पुनर्मानवा भुवि ।। 58
तुझं रूप अतिशय सुंदर, माणसाच्या पलीकडचं आणि अद्भुत आहे; दुसऱ्या जन्मातील प्राणीही तुला आश्चर्याने पाहतात. दोषरहित सखी, मग पृथ्वीवरील पुरुषांचं काय?
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा ते परमं वपुः। मां विहाय वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ।। 59
सुंदरी, राजा विराट जर तुझं हे अद्वितीय रूप पाहील, तर तो मला सोडून पूर्ण मनाने तुझ्याकडे वळेल.
यं हि त्वमनवद्याङ्गी नरमायतलोचने। सुप्रसन्ना हि वीक्षेथाः स कामवरागो भवेत् ।। 60
निर्दोष अंग असलेल्या, मोठ्या डोळ्यांच्या सखी, ज्या पुरुषाकडे तू प्रेमळ नजरेने पाहतेस, त्याच्या मनात उत्कट प्रेम जागं होतं.
सुस्नाताऽलंकृता हि त्वं यमीक्षेथा हि मानुषम्। ग्लानिर्न तस्य दुःखं वा न तन्द्रिर्न पराजयः ।। 61
तू स्नान करून, सुंदर दागिने घालून एखाद्या माणसाकडे पाहिलंस, तर त्याला ना थकवा येईल, ना दुःख होईल, ना कंटाळा येईल, ना कधी पराभव होईल.
न शोको न च सन्तापो न क्रोधो नानृतं वदे। यं त्वं सर्वातवद्याङ्गि भजेथाः समलंकृता ।। 62
हे निर्दोष अंग असलेल्या स्त्री, तू जेव्हा सजून एखाद्याला आपलंस करतेस, त्याला ना शोक लागतो, ना त्रास होतो, ना राग येतो, ना तो कधी खोटं बोलतो.
न व्याधिर्न जरा तस्य न तृष्णा न क्षुधा भवेत्। यस्य त्वं वशगा सुभ्रु भवेरङ्कगता सती ।। 63
सुंदर भुवया असलेल्या सुभ्रू, जिच्यावर तुझा पूर्ण वश आहे, जी तुझ्या मांडीवर बसली आहे, त्याला ना आजार होतो, ना म्हातारपण येतं, ना तहान लागते, ना भूक लागते.
पञ्चत्वमपि संप्राप्तं यं च त्वं परिपस्वजेः। बाहुभ्यामनुरूपाभ्यां स जीवेदिति मे मतिः ।। 64
कोणालाही मृत्यू जवळ आला असला, तरी तू त्याला तुझ्या योग्य बाहूंनी मिठी मारलीस, तर तो पुन्हा जगेल असं मला वाटतं.
यस्य हि त्वं भवेर्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेः । अतिजीवेस्य सर्वेषु देवेष्विव पुरन्दरः ।। 65
ज्याचा तू पत्नी झालीस आणि ज्याला आनंदानं मिठीत घेतलंस, तो सगळ्यांपेक्षा जास्त आयुष्य जगेल, जसं देवांमध्ये इंद्र सर्वश्रेष्ठ आहे.
अध्यारोहेद्यथा वृक्षं यथा वाऽऽरुह्य तक्षति। राजवेश्मनि वामोरु ननु स्यास्त्वं तथा मम ।। 66
जसं एखादा झाडावर चढतो किंवा उतरून ते कोरतो, तसंच, हे सुंदर उरूस असलेल्या, तू राजवाड्यात माझ्यासाठी असावंस.
यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः। तथाविधमहं मन्ये तव सुभ्रु समागमम् ।। 67
जशी विंचू मादी आपल्या पोटात स्वतःच्या विनाशाचं बीज ठेवते, तशीच, हे सुंदर भुवया असलेल्या, तुझ्याशी संग करणे मी तसंच मानतो.
अनुमानये त्वां सैरन्ध्रि नावमन्ये कथंचन। भर्तृशीलभयाद्भद्रे तव वासं न रोचये ।। 68
सैरंध्री, मला तुझ्यावर शंका येते, पण मी तुला पूर्णपणे अविश्वास करत नाही; तुझ्या नवऱ्याच्या स्वभावाच्या भीतीने, हे शुभ्रे, मला तुझं वास्तव्य नकोसं वाटतं.
नाहं शक्या विराटेन यद्वा चान्येन केनचित्। देवगन्धर्वयक्षैर्वा द्रष्टुं दुष्टेन चेतसा ।। 69
माझ्याकडे वाईट हेतूने पाहण्याची शक्ती ना विराट राजाला आहे, ना कोणत्याही दुसऱ्या माणसाला, अगदी देव, गंधर्व किंवा यक्षांनाही नाही.
गन्धर्वाः पालयन्ते मां सुकुलाः पञ्च सुव्रताः । पुत्रा देवादिदेवानां सूर्यपावकवर्चसः ।। 70
पाच कुलीन, व्रतस्थ गंधर्व, जे देवांचा पुत्र आहेत आणि सूर्य व अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आहेत, ते मला नेहमी राखतात.
यश्च दुःशीलवान्मर्त्यो मां स्पृशेद्दुष्टचेतसा। स तामेव निशां शीघ्रं शयीत मुसलैर्हतः ।। 71
कोणताही वाईट स्वभावाचा माणूस जर वाईट हेतूने मला स्पर्श करेल, तर त्या रात्रीच त्याचा गदा मारून अंत होईल.
यस्यापि हि शतं पूर्णं बान्धवानां भवेदपि। सहस्रं वा विशालाक्षि कोटिर्वापि सहस्रिका । दुष्टचित्तश्च मां ब्रूयान्न स जीवेत्तवाग्रतः ।। 72
हे विशाल नेत्र असलेल्या, जरी कोणाचे शंभर, हजार किंवा कोटी नातेवाईक असले, तरी जर त्याने वाईट हेतूने माझ्याशी बोललं, तर तो तुझ्यासमोर जिवंत राहू शकणार नाही.
न तस्य त्रिदशा देवा नासुरा न च पन्नगाः। तेभ्यो गन्धर्वराजेभ्यस्त्राणं कुर्युरसंशयम् ।। 73
त्याला त्रिदश देव, असुर, सर्प किंवा गंधर्वराज सुद्धा वाचवू शकणार नाहीत, यात शंका नाही.
सुदेष्णे विश्वस त्वं मां स्वजने बान्धवेऽपि वा । नाहं शक्या नरैर्द्रष्टुं न च मे वृत्तमीदृशम् ।। 74
सुदेष्णे, मला आपल्या माणसांत किंवा नातेवाईकांत विश्वास ठेव; मला कोणताही पुरुष पाहू शकत नाही आणि माझं वर्तनही तसं नाही.
यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत्। प्रीयेरंस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ।। 75
जो मला उरलेलं अन्न देत नाही किंवा पाय धुत नाही, अशा घरात माझे गंधर्व पती आनंदी राहतात.
यो हि मां पुरुषो गृद्ध्येद्यथाऽन्याः प्राकृतस्त्रियः। तामेव स इमां रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ।। 76
कोणताही पुरुष जर मला इतर सामान्य स्त्रियांसारखं लालसेनं पाहील, तर त्या रात्रीच त्याला दुसरं शरीर मिळेल.
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने। दुःखशीलाश्च गन्धर्वास्त इमे बलिनः प्रियाः । एवं निवसमानायां मयि मा ते भयं हि भूत् ।। 77
माझ्या निश्चयातून मला कोणतीही स्त्री हलवू शकत नाही; हे गंधर्व, माझे प्रिय, स्वभावाने कठोर आणि बलवान आहेत. मी इथे राहत असताना तुला काहीही भीती वाटू नये.
एवमुक्ता तु सैरन्ध्र्या सुदेष्णा वाक्यमब्रवीत्। वसेह मयि कल्याणि यदि ते वृत्तमीदृशम् ।। 78
सैरंध्रीने असं सांगितल्यावर सुदेष्णा म्हणाली, 'हे कल्याणी, जर तुझं वर्तन असंच आहे, तर माझ्याकडे राहा.'