प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि । न तेषां दुर्लभं किंचित्पुत्रतो धनतोपि वा ।। 20
जे पुरुष सकाळी पृथ्वीवर तुला वंदन करतात, त्यांना पुत्र किंवा धन यापैकी काहीच दुर्लभ राहत नाही.
दुर्गात्तारयसे दुर्गे तत्त्वं दुर्गा स्मृता जनैः । कान्तारेष्ववसन्नानां मग्रानां च महार्णवे। दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गतिः परमा नृणाम् ।। 21
तू संकटातून तारतेस, म्हणून लोक तुला दुर्गा म्हणून ओळखतात. जंगलात हरवलेल्यांना, महासागरात अडकलेल्यांना किंवा दरोडेखोरांनी वेढलेल्या लोकांना, तूच श्रेष्ठ आश्रय आहेस.
जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च। ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नराः ।। 22
पाण्यातून जाताना, जंगलात किंवा अरण्यात असताना, जे तुला आठवतात, हे महादेवी, ते कधीही संकटात सापडत नाहीत.
त्वं कीर्तिः श्रीर्धृतिः सिद्धिर्ह्रीर्विद्या संततिर्मतिः। संध्या रात्रिः प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कांतिःक्षमादया ।। 23
तू कीर्ती, श्री, धैर्य, सिद्धी, लाज, विद्या, सातत्य, बुद्धी, संध्या, रात्र, प्रकाश, झोप, चांदणं, शोभा, सहनशीलता आणि दया आहेस.
नृणां च बन्धनं मोहं पुत्रनाशं धनक्षयम्। व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि ।। 24
जेव्हा तुझी पूजा केली जाते, तेव्हा तू माणसांतील बंधन, मोह, पुत्रनाश, धननाश, आजार, मृत्यू आणि भीती यांचा नाश करतेस.
सोहं राज्यात्परिभ्रष्टः शरणं त्वां प्रपन्नवान् । प्रणतश्च यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि ।। 25
राज्य गमावून मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे. मी तुझ्या चरणी मस्तक झुकवतो, हे देवी, हे देवतांच्या अधिष्ठात्री.
त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व नः। शरणं भव मे दुर्गे शरण्ये भक्तवत्सले ।। 26
कमलासारख्या डोळ्यांची देवी, मला वाचव. खरी कृपा आमच्यावर कर. दुर्गे, भक्तांना आधार देणारी, माझ्या रक्षणासाठी तूच माझं आश्रय हो.
एवं स्तुता हि सा देवी दर्शयामास पाण्डवम् । उपगम्य तु राजानमिदं वचनमब्रवीत् ।। 27
अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर ती देवी पांडवाला प्रत्यक्ष दिसली आणि राजाजवळ येऊन तिने हे शब्द सांगितले.
शृणु राजन्महाबाहो मदीयं वचनं प्रभो। भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव ।। 28
हे राजन, बलवान बाहू असलेल्या, माझं बोलणं ऐक. लवकरच तुला युद्धात विजय मिळेल.
मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम् । राज्यं निष्कण्टकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः ।। 29
माझ्या कृपेने, कौरवांची सेना जिंकून आणि त्यांना हरवून, तू आपलं राज्य काट्यांविना करशील आणि पुन्हा पृथ्वीचा आनंद घेशील.
भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रीतिं प्राप्स्यसि पुष्कलाम् । मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति ।। 30
राजा, भावांसोबत तुला भरपूर आनंद मिळेल; आणि माझ्या कृपेने तुला सुख आणि आरोग्य लाभेल.
ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषाः। तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपुः सुतम् ।। 31
जे लोक शुद्ध मनाने हे स्तोत्र जगात म्हणतील किंवा सांगतील, त्यांना मी प्रसन्न होऊन राज्य, दीर्घायुष्य, सौंदर्य आणि मुले देईन.
प्रवासे नगरे वाऽपि संग्रामे शत्रुसंकटे । अटव्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ ।। 32
परदेशात, शहरात, युद्धात, शत्रूंच्या संकटात, जंगलात, किल्ल्याच्या डोंगरात, समुद्रात किंवा खोल डोंगरात,
ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्यथाऽहं भवता स्मृता । न तेषां दुर्लभं किंचितस्मिँल्लोके भविष्यति ।। 33
जे राजे मला तुझ्यासारखं आठवतील, त्यांच्या साठी या जगात काहीही अशक्य राहणार नाही.
इदं स्तोत्रवरं भक्त्या शृणुयाद्वा पठेत वा। तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं यास्यन्ति पाण्डवाः ।। 34
जो कोणी भक्तीने हे उत्तम स्तोत्र ऐकेल किंवा म्हणेल, त्याची सर्व कामे पूर्ण होतील, हे पांडवांनो.
मत्प्रसादाच्च वः सर्वान्विराटनगरे स्थितान् । न प्रज्ञास्यन्ति कुरको नरा वा तन्निवासिनः ।। 35
माझ्या कृपेने, विराट नगरीत राहणारे कुरु किंवा इतर लोक तुम्हा सर्वांना ओळखू शकणार नाहीत.
इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम्। रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत ।।] 36
असं म्हणून वर देणारी देवी, युधिष्ठिर आणि पांडवांचे रक्षण करून तिथेच अदृश्य झाली.
ततस्तु ते पुण्यजलां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम्। त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्नवीमृषींश्च देवांश्च पितृनतपर्यन् ।। 1
नंतर ते पवित्र, मंगल आणि शुभ अशी, महर्षी आणि गंधर्वांनी सेविलेली, तीनही लोकांना प्रिय असलेली जाह्नवी नदीवर उतरले आणि तिथे ऋषी, देव आणि पितरांसाठी अर्घ्य दिले.
वरप्रदानं ह्यनुचिन्त्य पार्थिवे हुत्वाऽग्निहोत्रं कृतजप्यमङ्गलः । दिशं तथैन्द्रीमभितः प्रपेदिवान्कृताञ्जलिर्धर्ममुपाह्वयच्छनैः ।। 2
वर देण्याचा विचार करून, अग्निहोत्र, जप आणि शुभ विधी करून, त्यांनी पूर्वेकडे तोंड करून हात जोडले आणि हळूच धर्माला बोलावले.
वरप्रदानं मम दत्तवान्पिता प्रसन्नचेता वरदः प्रजापतिः । जलार्थिनो मे तृषितस्य सोदरा मया प्रयुक्ता विविशुर्जलाशयम् ।। 3
माझ्या वडिलांनी, वर देणाऱ्या, प्रसन्न मनाने मला वर दिला; पाण्याची इच्छा असलेल्या, तहानलेल्या माझ्या भावांना मी सांगितल्यावर ते पाण्यात गेले.
निपातिता यक्षवरेण ते वने महाहवे वज्रभृतेव दानवाः । मया च गत्वा वरदो हि तोषितो विवक्षता प्रश्नसमुच्चयं गुरुः ।। 4
वनात, मोठ्या लढाईत, यक्षाने त्यांना जणू वज्रधारी देवाने दानवांना जसं मारावं तसं पाडलं; आणि मी जाऊन, वर देणाऱ्या गुरूंना प्रसन्न केलं, त्यांनी माझ्या प्रश्नांची उत्तरं द्यायची इच्छा केली.
स मे प्रसन्नो भगवान्वरं ददौ परिष्वजंश्चाह तथैव सौहृदात्। वृणीष्व यद्वाञ्छसि पाण्डुनन्दन स्थितोऽन्तरिक्षे वरदोऽस्मि पश्य माम् ।। 5
ते भगवंत, माझ्यावर प्रसन्न होऊन, मला वर दिला आणि मैत्रीने मिठी मारून म्हणाले, 'पांडुपुत्रा, तुला जे हवंय ते माग, मी आकाशात वर देणारा उभा आहे, मला पाहा.'
स वै मयोक्तो वरदः पिता प्रभुः सदैव मे धर्मरता मतिर्भवेत्। इमे च जीवन्तु ममानुजाः प्रभो वयं स्वरूपं च जयं तथाऽऽप्नुमः ।। 6
मी मग त्या वर देणाऱ्या वडिलांना म्हणालो, 'माझं मन नेहमी धर्मात रमावं; हे माझे लहान भाऊ जगावेत आणि आम्ही आमचं खरं रूप व विजय मिळवावा.'
क्षमा च कीर्तिश्च यथेप्सितं भवेद्व्रतं तु सत्यं च समाप्तिरेव च। वरो ममैषोस्तु यथाऽनुकीर्तितो न तन्मृषा देववृषो यथाऽब्रवीत् ।। 7
मला इच्छित तशी क्षमा आणि कीर्ती मिळो, माझं व्रत आणि सत्य पूर्ण होवो — हा वर मला मिळो, जसा मी सांगितला, आणि तो खोटा ठरू नये, जसं देवांचा राजा म्हणाला.
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्ममेवानुचिन्तयन्। तदैव तत्प्रसादेन रूपमेवाभवत्स्वयम् ।। 8
असं म्हणून तो धर्मनिष्ठ पुरुष, मनात फक्त धर्माचाच विचार करत, त्या कृपेने लगेचच त्याच रूपात प्रकट झाला.
स वै द्विजातिस्तरुणस्त्रिदण्डभृत्कमण्डलूष्णीषधरो व्यजायत। सुरक्तमाञ्जिष्ठवराम्बरः शिखी पवित्रपाणिर्ददृशे तदाऽद्भुतम् ।। 9
तो तरुण द्विज, हातात त्रिदंड, कमंडलू आणि डोक्यावर उष्णीष घेऊन, गडद लाल वस्त्र घालून, शिखा बांधून, हातात कुशा धरून, त्या क्षणी एक अद्भुत रूपात दिसला.
तथैव तेषामपि धर्मचारिणां यथोचितार्हाभरणाम्बरस्रजः। क्षणेन राजन्नभवन्महात्मनां प्रशस्तधर्माग्र्यफलाभिकाङ्क्षिणाम् ।। 10
त्याचप्रमाणे, इतर धर्मपालक लोकही, श्रेष्ठ धर्माचे फळ मिळावे म्हणून, क्षणातच योग्य दागिने, वस्त्रे आणि हारांनी सुशोभित झाले, हे राजा.
नवेन रूपेण विशांपतिर्युतस्त्वथर्वरूपेण बभौ प्रतापवान्। निबद्धवैडूर्यसितान्सकाञ्चनान्नृपस्तथाऽक्षान्परिवेष्ट्य वाससः ।। 11
नवीन रूप धारण करून, तो लोकांचा स्वामी ब्राह्मणासारखा तेजस्वी दिसू लागला; त्याच्या वस्त्राला निळ्या माणकांच्या आणि सोन्याच्या पट्ट्या गुंडाळलेल्या होत्या, आणि त्याची प्रभा सर्वत्र पसरली होती.
ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो ददर्श दूरात्सुसमृद्धतेजसम्। अनन्ततेजोज्वलितं हुताशनं दुरासदं तीक्ष्णविषं यथोरगम् ।। 12
यानंतर, युधिष्ठिराने दूरून विराट राजाला पाहिले, जो प्रचंड तेजाने उजळलेला, अनंत तेजाने जळणाऱ्या अग्नीप्रमाणे, आणि तीक्ष्ण विष असलेल्या सर्पासारखा भयंकर दिसत होता.
सभासदं प्राञ्जलिभिर्जनैर्वृतं विचित्रनानाविधशस्त्रपाणिभिः । उपायनौघैः प्रविशद्भिराचितं द्विजैश्च शिक्षाक्षरमन्त्रधारिभिः ।। 13
तो सभेत, जोडलेल्या हातांनी उभ्या असलेल्या लोकांनी, विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या वीरांनी, उपहार घेऊन येणाऱ्या ब्राह्मणांनी, आणि वेद-मंत्र जाणणाऱ्यांनी वेढलेला होता.