इति संदिश्य तं पार्थः पुनरेव धनञ्जयम् । अब्रवीदायुधानीह निधातुं भरतर्षभः ।। 18
अशी आज्ञा देऊन, पार्थाने पुन्हा धनंजयाला बोलावले आणि त्याला इथेच शस्त्रे लपवायला सांगितले, हे भरतश्रेष्ठ.
येन देवान्मनुष्यांश्च पिशाचोरगराक्षसान् । निवातकवचांश्चापि पौलोमांश्च परंतपः । कालकेयांश्च दुर्धाषान्सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ।। 19
याच शस्त्रांनी शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने देव, माणसे, भुते, साप, राक्षस, निवारकवच, पौलोम, भयंकर कालकेय आणि सर्व शत्रूंना एकट्याने रथावर बसून जिंकले.
स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजयत्कुरुनन्दनः। तदुदग्रं महाघोरं सपत्नगणमूदनम्। अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवं च भयंकरम् ।। 20
कुरुपुत्राने इतर समृद्ध देश जिंकले, भयंकर आणि बलाढ्य शत्रूंचा नाश केला आणि गाढा, भीतीदायक गाण्डीव धनुष्य सैल केले.
येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परंतपः । जृम्भिते च धनुःश्रेष्ठे न्यासार्थं नृपसत्तमः ।। 21
या धनुष्याने वीराने कुरुक्षेत्राचे रक्षण केले; जेव्हा ते मोठे धनुष्य सैल केले गेले, तेव्हा श्रेष्ठ राजा त्याचे जतन करण्याची तयारी करू लागला.
धर्मपुत्रो महातेजाः सर्वलोकवशंकरम्। भुजङ्गभोगसदृशं मणिकाञ्चनभूषितम् ।। 22
धर्मराजाचा तेजस्वी पुत्राने सर्व लोकांना वश करणारे, नागाच्या वेटोळ्यासारखे दिसणारे, रत्न व सोन्याने सजलेले धनुष्य उचलले.
वित्रासनं दानवानां राक्षसानां च नित्यशः । धनूरत्नं महातेजा जृम्भयामास पाण्डवः ।। 23
ते धनुष्य दानव आणि राक्षसांना नेहमीच भय दाखवणारे होते; त्या पराक्रमी पांडवाने ते धनुष्य ताणले.
पाञ्चालान्येन संग्रामे भीमसेनोऽजयत्पुरा । प्रत्यषेधद्बहूनेकः सपत्नांश्चापि दिग्जये ।। 24
त्याच धनुष्याने भीमसेनाने एकेकाळी युद्धात पांचाळांना जिंकले आणि दिग्विजयात अनेक शत्रूंना एकट्याने परतवले.
निशम्य यस्य विष्कारं विद्रवन्ति रणे परे । पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव ।। 25
त्याच्या प्रत्यंचेचा आवाज ऐकून शत्रू रणांगणात पळून जात; जणू वीजेच्या गडगडाटाने पर्वत तुटल्यावर जो गजर होतो, तसा.
सैन्धवं येन राजानं जित्वा क्रुद्धः परामृशत् । येन क्रोधवशाञ्जघ्ने पर्वते गन्धमादने ।। 26
त्याच धनुष्याने भीमाने रागाने सिंधूच्या राजाला जिंकले आणि गंधमादन पर्वतावर रागाच्या भरात शत्रूंना पराभूत केले.
दिव्यं सौगन्धिकं पुष्पं येनाजैषीत्स पाण्डवः। 0
त्याच धनुष्याने त्या पांडवाने दिव्य सौगंधिक फुल मिळवले.
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रहाटकभूषितम् । ज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारयत् ।। 28
इंद्राच्या वज्रासारखा स्पर्श असलेल्या, हिरा व सोन्याने सजलेल्या त्या धनुष्याची प्रत्यंचा भीमसेनाने सोडली.
नकुलं पुनराहूय धर्मराजो युधिष्ठिरः। उवाच येन संग्रामे सर्वशत्रूञ्जिघांससि ।। 29
मग धर्मराज युधिष्ठिराने नकुलाला बोलावले आणि विचारले, 'तू युद्धात सर्व शत्रूंना जिंकण्यासाठी कोणते धनुष्य वापरतोस?'
सुराष्ट्राञ्जितवान्येन शार्ङ्गगाण्डीवसन्निभम् । सुवर्णविकृतं सारमिन्द्रायुधनिभं वरम् ।। 30
ज्याने तू सुराष्ट्रांना जिंकलेस, जे शार्ङ्ग किंवा गांडीवासारखे तेजस्वी, सोन्याने बनवलेले, आणि इंद्राच्या अस्त्रासारखे उजळ आहे.
तवानुरूपं सुकृतं चापमेतदलङ्कृतम्। तद्व्यंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ।। 31
हे सुंदर सजलेले धनुष्य तुला अगदी शोभते; आता त्याची प्रत्यंचा सोड आणि ते खाली ठेव.
अजयत्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवः। माद्रीपुत्रो महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ।। 32
त्याच धनुष्याने, मद्रीपुत्र, मोठ्या भुजांचा, तांबड्या चेहऱ्याचा आणि मितभाषी असलेला, पश्चिम दिशेला जिंकला.
कुले नास्ति समो रूपे यस्येति नकुलः स्मृतः ।। 33
त्याच्या कुळात सौंदर्यात त्याच्याशी तुलना होईल असा कोणी नाही; म्हणून नकुल प्रसिद्ध आहे.
सहदेवं च संप्रेक्ष्य पुनर्धर्मसुतोऽब्रवीत्। कलिङ्गान्द्राक्षिणात्यांश्च मागधांश्चाजिशोभनः ।। 34
मग धर्मपुत्राने सहदेवाकडे पाहून पुन्हा सांगितले, 'ज्याने युद्धात कलिंग, दक्षिणेकडील लोक आणि मगध यांना जिंकले.'
येनैव शत्रून्समरे अधाक्षीररिमर्दन। तत्स्रंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ।। 35
ज्याने तू युद्धात शत्रूंना पराभूत केलेस, हे अरिमर्दना, त्या धनुष्याची प्रत्यंचा सोड आणि ते खाली ठेव.
दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत्प्रभुः । अपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदायुधम् ।। 36
दक्षिणेकडील आचार पाळणारा, सामर्थ्यशाली सहदेवाने दक्षिण दिशा जिंकली आणि आपले धनुष्य सोडले.
दीप्तान्खण्डांश्च सुदृढान्सुतीक्ष्णान्कनकत्सरून् । विविधान्क्षुरनाराचान्निस्त्रिंशांश्च शरानपि । आयुधानि कलापांश्च गदाश्च निदधुः सह ।। 37
तेव्हा सर्वांनी तेजस्वी, मजबूत, धारदार, सोन्याच्या मुठीचे तलवारी, विविध प्रकारचे बाण—कापणारे, काटेरी, त्रिशूलासारखे—कुण्या, गदा आणि भाले एकत्र ठेवले.
अथाब्रवीद्धर्मराजः सहदेवं परन्तपः। आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ।। 38
मग धर्मराज, शत्रूंना पराभूत करणारा, सहदेवाला म्हणाला, 'वीरा, या शमीच्या झाडावर चढ आणि आपली शस्त्रे इथे लपव.'
इदं गोमृगमभ्याशे गतसत्वमचेतनम् । एतदुत्कृत्य वै वीर धनूंपि परिवेष्टय ।। 39
या गायींच्या गोठ्याजवळ एक प्राण गेलेले, जड शरीर पडले आहे; हे फाड, वीरा, आणि आपली धनुष्य त्यात गुंडाळ.
एवमुक्तो महाबाहुः सहदेवो यथोक्तवत् । शमीमारुह्य त्वरितो धनूंपि परिवेष्टयत् ।। 40
अशा प्रकारे सांगितल्यावर, बलवान सहदेवाने सांगितल्याप्रमाणे लगेच शमीच्या झाडावर चढून धनुष्य त्याभोवती घट्ट गुंडाळले.
शीतवातातपभयाद्वर्पत्राणाय दुर्जयः। तानि वीरो यथा जानन्निरावाधानि सर्वशः । पुनः पुनः सुसंवेष्ट्य कृत्वा सुकृतमावरम् ।। 41
थंडी, वारा, ऊन आणि इतर संकटांपासून धनुष्याचं रक्षण व्हावं म्हणून, तो अपराजित वीर, धनुष्य नीट बांधता येतं हे जाणून, त्याला पुन्हा पुन्हा काळजीपूर्वक गुंडाळून छान झाकून ठेवलं.
यत्र चापश्यत स वै तिरोवर्पाणि वर्पति। तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यवन्धत ।। 42
जिथे जिथे धनुष्य उघडं दिसत होतं, तिथे तिथे त्याने मजबूत दोऱ्यांनी घट्ट बांधून झाकलं.
ततः परमदूरस्थमुञ्छवृत्तिकलेवरम्। प्रायोपवेशनाच्छुष्कं स्नायुचर्मास्थिसंयुतम् ।। 43
मग खूप दूरून, हातपाय ताठ झालेले, उपवासाने सुकलेले, स्नायू, कातडी आणि हाडं एकत्र असलेलं एक प्रेत ते आणलं.
तच्चानीय धनुर्मध्ये निबबन्धु पाण्डवाः । उपायकुशलाः सर्वे प्रणदन्तः समब्रुवन् ।। 44
ते प्रेत आणून पांडवांनी धनुष्याला बांधलं. सर्वजण उपायात कुशल होते आणि मोठ्याने बोलत ते एकत्र म्हणू लागले.
अस्य बद्धस्य दौर्गन्ध्यान्मनुष्या वनचारिणः। दूरात्परिहरिष्यन्ति सशवेयं शमी इति ।। 45
या बांधलेल्या प्रेताच्या दुर्गंधीमुळे, माणसं आणि जंगलात राहणारे लोक दूरूनच या शमीच्या झाडाला टाळतील.
अथाब्रवीन्महाराजो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः। रञ्जुभिः सुकृतं प्राज्ञ विनिर्वध्नीहि पाण्डव ।। 46
तेव्हा धर्मात्मा, बुद्धिमान राजा युधिष्ठिर म्हणाला, 'पांडवा, सरळ आणि नीट गाठी बांधून हे व्यवस्थित बांध.'
यानि चात्र विशालानि रूढमूलानि मन्यसे। तेपामुपरि बध्नीहि इदं विप्रकलवरम् ।। 47
इथे तुला जी मोठी आणि खोल मुळांची फांदी दिसतात, त्या वरच्या बाजूला बांध. हेच उत्तम लपवणूक ठरेल.