लक्षणं चरितं चैव गवां यच्चापि मङ्गलम् । सत्सर्वं मे सुविदितमन्यच्चापि विशांपते
गायींची चिन्हे, वर्तन आणि शुभ गुण मला नीट माहिती आहेत, राजाधिराज, आणि याखेरीजही बरेच काही मी जाणतो.
वृषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान्। येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते
राजा, मला ते बैलही ओळखता येतात, ज्यांच्यावर सन्मानाची चिन्हे असतात आणि ज्यांचे मूत्र वासल्यावर वंध्या गायीसुद्धा गरोदर राहते.
सोऽहमेवं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे। विराटनगरे गूढो रंस्येऽहं तेन कर्मणा
म्हणून मी असेच वागेन, कारण मला या कामात फार प्रेम आहे; विराटाच्या नगरीत लपून राहून मी या कामात आनंद घेईन.
तोषयिष्ये च राजानां मा भूच्चिन्ता तवानघ । न च मां वेत्स्यति परस्तत्ते रोचतु पार्थिव। इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा
मी राजाला आनंदी ठेवीन; तुला काहीही काळजी करायची गरज नाही, पापरहित. मला कोणीही ओळखणार नाही; हे तुला आवडावे, राजन. मी असेच वागेन, हे मी तुला वचन देतो.
केनात्र कर्मणा कृष्णा द्रौपदी विचरिष्यति। न हि किंचिद्विजानाति कर्म कर्तुं यथा स्त्रियः
इथे कृष्णा द्रौपदी कोणते काम करणार? कारण तिला बायका करतात अशी कोणतीही कामे माहीत नाहीत.
माल्यागन्धानलङ्कारान्वस्त्राणि विविधानि च। एतान्येवाभिजानाति यथाजाता च भामिनी
तिला फक्त हार, सुवासिक द्रव्ये, दागिने आणि वेगवेगळी वस्त्रे याच गोष्टी माहित आहेत, आणि तेही तिच्या सौंदर्याला शोभणारेच.
पतिव्रता महाभागा कथं नु विचरिष्यति। इयं तु नः प्रिया भार्या प्राणेभ्योपि गरीयसी
ही पतिव्रता, फार भाग्यवती पत्नी कशी वावरू शकेल? ती आपली प्रिय पत्नी आहे, आपल्यासाठी प्राणाहूनही अधिक मूल्यवान.
मातेव परिपाल्या च पूज्या ज्येष्ठा स्वसेव च । सुकुमारी सुशीला च राजपुत्री यशस्विनी । कथं वत्स्यति कल्याणी विराटनगरे सती
तिला आईसारखी जपायला हवे, मोठ्या बहिणीसारखी सन्मान द्यायला हवा; ती नाजूक, सुस्वभावी, राजकन्या आणि कीर्तीवान आहे. ही कल्याणी विराटाच्या नगरीत कशी राहील?
अहं वत्स्यामि राजेन्द्र निर्वृतो भव पार्थिव। यथा ते मत्कृते शोको न भवेन्नृपते शृणु। यथा तु मां न जानन्ति यत्करिष्याम्यहं प्रभो
मी तिथे राहीन, राजेंद्र; तू निश्चिंत रहा, राजन. माझ्याबद्दल तुला दुःख होऊ नये म्हणून मी काय करणार ते ऐक. मी असे वागेन की कोणीही मला ओळखणार नाही.
छन्ना वत्स्याम्यहं यन्मां न विजानन्ति केचन। वृत्तं तच्च समाख्यास्ये शर्म तेस्तु विशांपते
मी लपून राहीन, जेणेकरून कोणीही मला ओळखणार नाही; मी काय करणार ते तुला सांगतो, म्हणजे तुला मनःशांती मिळेल, राजाधिराज.
सैरन्ध्रीजातिसंपन्ना नाम्नाऽहं व्रतचारिणी
मी जन्माने आणि नावाने सैरंध्री आहे, आणि नेहमी व्रताचे पालन करणारी आहे.
सैरन्ध्र्यो रक्षिताः स्त्रीणां भुजिष्याः सन्ति भारत । एकपत्न्यः स्त्रियश्चैता इति लोकस्य निश्चयः
स्त्रियांमध्ये सैरंध्रींचे नेहमी रक्षण केले जाते, काहीजणी मालकीण होतात, हे भारत. या स्त्रिया एकपत्नीव्रती असतात, अशी लोकांची खात्री आहे.
साऽहं ब्रुवाणा सैरन्ध्री कुशला केशकर्मणि। प्रमदाहरिका लोके पुरुषाणां प्रवासिनाम्
म्हणून मी सांगीन की मी सैरंध्री आहे, केस विणण्यात कुशल आहे, स्त्रियांची सोबती आहे आणि घराबाहेर असणाऱ्या पुरुषांमध्ये ओळखली जाते.
युधिष्ठिरस्य वै गेहे द्रौपद्याः परिचारिका। उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि पृष्टा राज्ञा च भारत। आत्मगुप्ता चरिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि
राजाने विचारले तर, हे भारत, मी सांगीन की मी युधिष्ठिराच्या घरी द्रौपदीची दासी म्हणून राहिले होते. तू विचारलेस तसे मी स्वतःचे रक्षण करत वागेन.
नाहं तत्र भविष्यामि दुर्भरा राजवेश्मनि। कृत्वा चैव सदा रक्षां व्रतेनैव नराधिप
मी तिथे, राजवाड्यात, जास्त काळ राहणार नाही, कारण तिथे राहणे कठीण आहे. मी नेहमी व्रताने स्वतःचे रक्षण करीन, हे राजन.
सुदेष्णां प्रत्युपस्थास्ये राजभार्यां यशस्विनीम् । सा रक्षिष्यति मां प्राप्तां मा ते भूद्दुःखमीदृशम्
मी सुदेष्णा या कीर्तीमान राणीची सेवा करीन. मी तिच्याकडे गेल्यावर ती माझे रक्षण करील—तुला असा दुःख कधीही येऊ नये.
अथ गुप्ता चरिष्यामि युष्माभिस्तत्र तस्थुषी। इत्येवं वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा
तिथे मी असताना तुम्ही सर्वांनी माझे गुप्तपणे रक्षण केले तर मी तसेच वागेन—ही माझी तुम्हाला दिलेली प्रतिज्ञा आहे, आणि मी तसेच राहीन.
यथा नो दुर्हृदः पापा भवन्ति सुखिनः पुनः। कुर्यास्तथा त्वं कल्याणि लक्षयेयुर्न ते जनाः
आपले शत्रू जरी वाईट असले तरी पुन्हा सुखी होतात, तसेच, हे कल्याणी, तू असे वाग की लोक तुला ओळखू शकणार नाहीत.
कल्याणं भाषसे कृष्णे यथा कौलेयकी तथा। न पापमभिजानासि साध्वी साधुव्रते स्थिता
हे कृष्णे, तू अगदी कौलेयकीसारखी चांगली बोललीस. तू पाप काय आहे हे जाणत नाहीस, कारण तू सदा सत्वरती आणि व्रतस्थ आहेस.
कर्माण्युक्तानि युष्माभिर्यानि तानि चरिष्यथ। मम चापि यथा बुद्धिरुचिता हि विनिश्चयात्
तुम्हाला जी कामे सांगितली आहेत ती तुम्ही पार पाडा, आणि मीही माझ्या समजुतीनुसार आणि ठाम निर्णयाने वागेन.
पुरोहितोऽयमस्माकमग्निहोत्राणि रक्षतु। सूतपौरोगवैः सार्धं द्रुपदस्य निवेशने
आपला हा पुरोहित, सूत आणि गवळ्यांसह, द्रुपदाच्या घरी अग्निहोत्रांचे रक्षण करावा.
इन्द्रसेनमुखाश्चेमे रथानादाय केवलान् । यान्तु द्वारवतीं शीघ्रमिति मे वर्तते मतिः
इंद्रसेन आणि इतरांनी रथ घेऊन लवकर द्वारकेला जावे—हीच माझी इच्छा आहे.
इमाश्च नार्यो द्रौपद्याः सर्वाश्च परिचारिका । पाञ्चालानेव गच्छन्तु सूतपौरोगवैः सह
या सर्व द्रौपदीच्या दासी स्त्रिया, सूत आणि गवळ्यांसह, पाञ्चाल देशात जाव्यात.
सर्वैरपि च वक्तव्यं न प्राज्ञायन्त पाण्डवाः । अर्धरात्रे महात्मानो भिक्षादान्ब्राह्मणानपि। गता ह्यस्मानपाहाय सर्वे द्वैतवनादिति
सर्वांनी असे सांगावे की पांडव ओळखू येत नाहीत; मध्यरात्री, मोठ्या आत्म्यांनी, अगदी भिक्षा घेणाऱ्या ब्राह्मणांनीसुद्धा, आपल्याला सोडून द्वैतवनात गेले आहेत.
एवं तेऽन्योन्यमामन्त्र्य कर्माण्युक्त्वा पृथक्पृथक्। धौम्यमामन्त्रयामासुः स च तान्मन्त्रमब्रवीत्
अशा प्रकारे एकमेकांना निरोप देऊन आणि आपापली कामे सांगून, त्यांनी धौम्याला निरोप घेतला, आणि त्याने त्यांना पवित्र उपदेश केला.
तानन्वशात्स धर्मात्मा सर्वधर्मविशेषवित् । धौम्यः पुरोहितो राजन्पाण्डवान्पुरुषर्षभान्
धर्मज्ञ आणि सर्व धर्मांचा जाणकार धौम्य पुरोहित, हे राजन, पांडवांना—श्रेष्ठ पुरुषांना—उपदेश करू लागला.
विदितं वै यथा सर्वं लोके वृत्तमिदं नृप। विदिते चापि वक्तव्यं सुहृद्भिरनुरागतः
हे राजन, जगात घडलेले सर्व काही सर्वांना माहीत आहे; आणि जेव्हा ते माहीत होते, तेव्हा आपुलकीने असलेल्या मित्रांनी ते सांगावे.
अतोऽहमभिवक्ष्यामि हेतुमात्रं निबोधत। हन्तेमां राजवसतिं राजपुत्रा ब्रवीमि वः। यथा राजकुलं प्राप्य चरन्प्रोष्य न रिष्यति
म्हणून मी आता सांगतो, नीट ऐका. राजपुत्रांनो, मी तुम्हाला सांगतो की राजवाड्यात कसे राहावे, जेणेकरून तिथे राहूनही तुम्हाला काहीही हानी होणार नाही.
दुर्वासमेव कौरव्य जातेन कुरुवेश्मनि । अमानितेन मानार्ह गूढेन परिवत्सरम्
दुर्वासांसारखा, कुरुवंशात जन्मलेला, सन्मान मिळवण्यास पात्र असूनही ओळख न मिळता, एक वर्ष गुप्तपणे राहावा.
दिष्टद्वारो लभेद्द्रष्टुं राजस्वेषु न विश्वसेत्। न चानुशिष्याद्राजानमपृच्छन्तं कदाचन
राजाला भेटायला नेमलेल्या दारानेच जावे, राजांवर कधीच पूर्ण विश्वास ठेवू नये, आणि राजा विचारत नाही तोवर त्याला कधीच उपदेश करू नये.