पाण्डवेन ह्यहं तात अश्वेष्वधिकृतः पुरा। इति तस्य पुरे छन्नश्चरिष्यामि महीपते । इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा
पूर्वी मी पांडवांकडून घोड्यांची जबाबदारी घेतली होती; म्हणून मी त्या नगरीत वेष बदलून राहीन, हे माझं वचन आहे आणि मी तसंच वागेन.
नकुलेनैवमुक्तस्तु धर्मराजोऽब्रवीद्वचः। बृहस्पतिसमो बुद्ध्या नयेनोशनसा समः
नकुलानं असं सांगितल्यावर धर्मराजानं उत्तर दिलं; तो बुध्दीने बृहस्पतीसारखा आणि नीतीने उशनासारखा होता.
मन्त्रैर्नानाविधैर्नीतः पथ्येषु परिनिष्ठितः । सुप्रणीतः सुमार्गस्थो राजतन्त्रमवाप यः
जो वेगवेगळ्या मंत्रांनी योग्य मार्गाने, नीट मार्गदर्शन मिळवून, योग्य वर्तनात स्थिर झाला, त्याने राजकारणाची कला आत्मसात केली.
न चास्य स्खलितं किंचिद्ददृशुस्तद्विदो जनाः। सुनीतिज्ञश्च शूरश्च सर्वमन्त्रविशारदः
त्याच्यात कुठलाही दोष जाणकार लोकांना दिसला नाही; तो चांगल्या नीतीचा जाणकार, धाडसी आणि सर्व प्रकारच्या सल्ल्यात कुशल होता.
अधिको मातुरस्माकं कुन्त्याः प्रियतमः सदा। सहदेव कथं कर्म तस्य राज्ञः करिष्यसि। किं वा त्वं तात कुर्वाणः प्रच्छन्नो विचरिष्यसि
तो नेहमीच आपल्या आई कुंतीला आम्हा सर्वांपेक्षा अधिक प्रिय होता; सहदेवा, तू त्या राजासाठी कसे काम करशील? की बाळा, तू काहीतरी दुसरे काम करत लपून वावरशील का?
गोसङ्ख्याता भविष्यामि विराटस्येति रोचये। प्रतिभोक्ता च दोग्धा च सङ्ख्यानकुशलो गवाम्। तन्त्रीपालेति मे नाम स्वयं प्रोक्तं भविष्यति
मला विराटाच्या गायी मोजणारा म्हणून ओळखले जावे असे वाटते; मी गायींना चाराही घालीन, दूधही काढीन, आणि गायी मोजण्यात तरतूद आहे. माझे नाव तंत्रिपाळ असेल.
अयोगा बहुलाः पुष्टाः क्षीरवत्यो बहुप्रजाः । निष्पन्नसत्त्वाः सुभृता ह्यपेतज्वरकिल्विषाः
इथल्या गायी भरपूर आहेत, मजबूत आहेत, दूधही भरपूर देतात, त्यांना पुष्कळ पिल्ले आहेत; त्या उत्तम प्रकृतीच्या, नीट सांभाळलेल्या, आजारपण व त्रासापासून मुक्त आहेत.
दृष्टचोरभया नित्यं व्याधिव्याघ्रविवर्जिताः । गावः सुसहिता राजन्निरुद्विग्ना निरामयः
राजा, या गायी नेहमी चोर किंवा भीतीपासून सुरक्षित असतात, त्यांना आजार किंवा वाघाचा त्रास होत नाही, त्या नीट सांभाळलेल्या, समाधानी आणि निरोगी आहेत.
भविष्यन्ति मया गुप्ता विराटनगरे तदा। निपुणत्वं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे
त्या वेळी मी विराटाच्या नगरीत या गायींची राखण करीन; इथे मी माझे कौशल्य दाखवीन, कारण मला या कामात फार प्रेम आहे.
अहं हि भवता गोषु प्रहितः सतत पुरा। तत्र मे कौशलं सर्वमनुबद्धं विशांपते
पूर्वी तुम्ही मला नेहमी गायींच्या कामावर पाठवत होता; त्यामुळे माझे सर्व कौशल्य त्याच्याशीच जोडलेले आहे, राजाधिराज.
लक्षणं चरितं चैव गवां यच्चापि मङ्गलम् । सत्सर्वं मे सुविदितमन्यच्चापि विशांपते
गायींची चिन्हे, वर्तन आणि शुभ गुण मला नीट माहिती आहेत, राजाधिराज, आणि याखेरीजही बरेच काही मी जाणतो.
वृषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान्। येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते
राजा, मला ते बैलही ओळखता येतात, ज्यांच्यावर सन्मानाची चिन्हे असतात आणि ज्यांचे मूत्र वासल्यावर वंध्या गायीसुद्धा गरोदर राहते.
सोऽहमेवं चरिष्यामि प्रीतिरत्र परा हि मे। विराटनगरे गूढो रंस्येऽहं तेन कर्मणा
म्हणून मी असेच वागेन, कारण मला या कामात फार प्रेम आहे; विराटाच्या नगरीत लपून राहून मी या कामात आनंद घेईन.
तोषयिष्ये च राजानां मा भूच्चिन्ता तवानघ । न च मां वेत्स्यति परस्तत्ते रोचतु पार्थिव। इत्येतद्वः प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा
मी राजाला आनंदी ठेवीन; तुला काहीही काळजी करायची गरज नाही, पापरहित. मला कोणीही ओळखणार नाही; हे तुला आवडावे, राजन. मी असेच वागेन, हे मी तुला वचन देतो.
केनात्र कर्मणा कृष्णा द्रौपदी विचरिष्यति। न हि किंचिद्विजानाति कर्म कर्तुं यथा स्त्रियः
इथे कृष्णा द्रौपदी कोणते काम करणार? कारण तिला बायका करतात अशी कोणतीही कामे माहीत नाहीत.
माल्यागन्धानलङ्कारान्वस्त्राणि विविधानि च। एतान्येवाभिजानाति यथाजाता च भामिनी
तिला फक्त हार, सुवासिक द्रव्ये, दागिने आणि वेगवेगळी वस्त्रे याच गोष्टी माहित आहेत, आणि तेही तिच्या सौंदर्याला शोभणारेच.
पतिव्रता महाभागा कथं नु विचरिष्यति। इयं तु नः प्रिया भार्या प्राणेभ्योपि गरीयसी
ही पतिव्रता, फार भाग्यवती पत्नी कशी वावरू शकेल? ती आपली प्रिय पत्नी आहे, आपल्यासाठी प्राणाहूनही अधिक मूल्यवान.
मातेव परिपाल्या च पूज्या ज्येष्ठा स्वसेव च । सुकुमारी सुशीला च राजपुत्री यशस्विनी । कथं वत्स्यति कल्याणी विराटनगरे सती
तिला आईसारखी जपायला हवे, मोठ्या बहिणीसारखी सन्मान द्यायला हवा; ती नाजूक, सुस्वभावी, राजकन्या आणि कीर्तीवान आहे. ही कल्याणी विराटाच्या नगरीत कशी राहील?
अहं वत्स्यामि राजेन्द्र निर्वृतो भव पार्थिव। यथा ते मत्कृते शोको न भवेन्नृपते शृणु। यथा तु मां न जानन्ति यत्करिष्याम्यहं प्रभो
मी तिथे राहीन, राजेंद्र; तू निश्चिंत रहा, राजन. माझ्याबद्दल तुला दुःख होऊ नये म्हणून मी काय करणार ते ऐक. मी असे वागेन की कोणीही मला ओळखणार नाही.
छन्ना वत्स्याम्यहं यन्मां न विजानन्ति केचन। वृत्तं तच्च समाख्यास्ये शर्म तेस्तु विशांपते
मी लपून राहीन, जेणेकरून कोणीही मला ओळखणार नाही; मी काय करणार ते तुला सांगतो, म्हणजे तुला मनःशांती मिळेल, राजाधिराज.
सैरन्ध्रीजातिसंपन्ना नाम्नाऽहं व्रतचारिणी
मी जन्माने आणि नावाने सैरंध्री आहे, आणि नेहमी व्रताचे पालन करणारी आहे.
सैरन्ध्र्यो रक्षिताः स्त्रीणां भुजिष्याः सन्ति भारत । एकपत्न्यः स्त्रियश्चैता इति लोकस्य निश्चयः
स्त्रियांमध्ये सैरंध्रींचे नेहमी रक्षण केले जाते, काहीजणी मालकीण होतात, हे भारत. या स्त्रिया एकपत्नीव्रती असतात, अशी लोकांची खात्री आहे.
साऽहं ब्रुवाणा सैरन्ध्री कुशला केशकर्मणि। प्रमदाहरिका लोके पुरुषाणां प्रवासिनाम्
म्हणून मी सांगीन की मी सैरंध्री आहे, केस विणण्यात कुशल आहे, स्त्रियांची सोबती आहे आणि घराबाहेर असणाऱ्या पुरुषांमध्ये ओळखली जाते.
युधिष्ठिरस्य वै गेहे द्रौपद्याः परिचारिका। उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि पृष्टा राज्ञा च भारत। आत्मगुप्ता चरिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि
राजाने विचारले तर, हे भारत, मी सांगीन की मी युधिष्ठिराच्या घरी द्रौपदीची दासी म्हणून राहिले होते. तू विचारलेस तसे मी स्वतःचे रक्षण करत वागेन.
नाहं तत्र भविष्यामि दुर्भरा राजवेश्मनि। कृत्वा चैव सदा रक्षां व्रतेनैव नराधिप
मी तिथे, राजवाड्यात, जास्त काळ राहणार नाही, कारण तिथे राहणे कठीण आहे. मी नेहमी व्रताने स्वतःचे रक्षण करीन, हे राजन.
सुदेष्णां प्रत्युपस्थास्ये राजभार्यां यशस्विनीम् । सा रक्षिष्यति मां प्राप्तां मा ते भूद्दुःखमीदृशम्
मी सुदेष्णा या कीर्तीमान राणीची सेवा करीन. मी तिच्याकडे गेल्यावर ती माझे रक्षण करील—तुला असा दुःख कधीही येऊ नये.
अथ गुप्ता चरिष्यामि युष्माभिस्तत्र तस्थुषी। इत्येवं वः प्रतिज्ञातं विहरिष्याम्यहं यथा
तिथे मी असताना तुम्ही सर्वांनी माझे गुप्तपणे रक्षण केले तर मी तसेच वागेन—ही माझी तुम्हाला दिलेली प्रतिज्ञा आहे, आणि मी तसेच राहीन.
यथा नो दुर्हृदः पापा भवन्ति सुखिनः पुनः। कुर्यास्तथा त्वं कल्याणि लक्षयेयुर्न ते जनाः
आपले शत्रू जरी वाईट असले तरी पुन्हा सुखी होतात, तसेच, हे कल्याणी, तू असे वाग की लोक तुला ओळखू शकणार नाहीत.
कल्याणं भाषसे कृष्णे यथा कौलेयकी तथा। न पापमभिजानासि साध्वी साधुव्रते स्थिता
हे कृष्णे, तू अगदी कौलेयकीसारखी चांगली बोललीस. तू पाप काय आहे हे जाणत नाहीस, कारण तू सदा सत्वरती आणि व्रतस्थ आहेस.
कर्माण्युक्तानि युष्माभिर्यानि तानि चरिष्यथ। मम चापि यथा बुद्धिरुचिता हि विनिश्चयात्
तुम्हाला जी कामे सांगितली आहेत ती तुम्ही पार पाडा, आणि मीही माझ्या समजुतीनुसार आणि ठाम निर्णयाने वागेन.