संशुश्रुवे च धर्मात्मा यस्तमर्थं चकार ह। तस्मै ब्राह्मणरूपाय हुताशाय महायशाः । विजित्यैकरथेनेन्द्रं हत्वा पन्नगराक्षसान्
धर्मात्म्याने ते ऐकले आणि ती विनंती पूर्ण केली; त्या ब्राह्मणाच्या रूपातील अग्नीला, ज्याने एकट्याने इंद्रावर विजय मिळवला आणि साप व राक्षसांचा नाश केला—
यस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत्। स भीमधन्वा श्वेताश्वः पाण्डवः किं करिष्यति
जो एकट्याने आपल्या रथावरून सर्व देव आणि माणसांना जिंकला, तो भीमबाहू, शुभ्र अश्व असलेला पांडव, त्याच्यासाठी अशक्य असे काय आहे?
आशीविषसमस्पर्शो नागानामिव वासुकिः । दृष्टीविष इवाहीनामग्निस्तेजस्विनामिव
सर्पांमध्ये वासुकी जसा, ज्याचा स्पर्श विषासारखा घातक आहे; सापांच्या नजरेतील विष जसे; तेजस्वींमध्ये अग्नी जसा—
समुद्र इव सिन्धूनां शैलानां हिमवानिव। महेन्द्र इव देवानां दानवानां बलिर्यथा
नद्यांमध्ये समुद्र जसा, पर्वतांमध्ये हिमालय जसा, देवांमध्ये महेंद्र जसा, दानवांमध्ये बळी जसा—
सुप्रतीको गजेन्द्राणां युग्यानां तुरगो यथा। कुबेर इव यक्षाणां मृगाणां केसरी यथा
हत्तींत सर्वश्रेष्ठ असलेला, घोड्यांमध्ये सर्वोत्तम, यक्षांमध्ये कुबेर जसा, तर प्राण्यांमध्ये सिंह जसा—
राक्षसानां दशग्रीवो दैत्यानामिव शम्बरः । रुद्राणामिव कापाली विष्णुर्बलवतामिव
राक्षसांमध्ये दशग्रीव रावण जसा, दैत्यांमध्ये शंबर जसा, रुद्रांमध्ये कपालधारी जसा, बलवानांमध्ये विष्णू जसा—
रोषामर्षसमायुक्तो भुजङ्गानां च तक्षकः । वायुवेगबलोद्धृतो गरुडः पततामिव
राग आणि संतापाने भरलेला, सर्पांमध्ये तक्षक जसा असतो, तसेच वाऱ्याच्या वेगाने उडणारा गरुड पक्ष्यांमध्ये जसा असतो.
तपतामिव चादित्यः प्रजानां ब्राह्मणो यथा। ह्रदानामिव पातालं पर्जन्यो नर्दतामिव
ज्याप्रमाणे जळणाऱ्यांमध्ये सूर्य, लोकांमध्ये ब्राह्मण, सरोवरांमध्ये पाताळ आणि गर्जणाऱ्यांमध्ये मेघ श्रेष्ठ असतो.
आयुधानां वरो वज्रः ककुद्मांश्च गवां वरः। धृतराष्ट्रश्च नागानां हस्तिष्वैरावतो यथा
शस्त्रांमध्ये वज्र श्रेष्ठ आहे, गायींमध्ये कळपातील बैल, सर्पांमध्ये धृतराष्ट्र आणि हत्तींमध्ये ऐरावत जसा श्रेष्ठ आहे.
पुत्रः प्रियाणामधिको भार्या च सुहृदां वरा। गिरीणां प्रवरो मेरुर्देवानां मधुसूदनः। ग्रहाणां प्रवरश्चन्द्रः सरसां मानसो यथा
जसा पुत्र प्रियजनांपेक्षा अधिक प्रिय असतो, पत्नी मित्रांमध्ये श्रेष्ठ असते, पर्वतांमध्ये मेरू, देवांमध्ये मधुसूदन, ग्रहांमध्ये चंद्र आणि सरोवरांमध्ये मानस सरोवर जसा श्रेष्ठ आहे.
यथैतानि विशिष्टानि स्वस्यां जात्यां वृकोदर
हे वृकोदर, जसे हे सर्व त्यांच्या त्यांच्या जातीमध्ये विशेष आहेत.
सोयमिन्द्रादनवमो वासुदेवाच्च भारत । उषित्वा पञ्च वर्षाणि सहस्राक्षस्य वेश्मनि। ब्रह्मचारी व्रते युक्तः सर्वशस्त्रभृतांवरः
तो इंद्र किंवा वासुदेव यांच्यापेक्षा कमी नाही, हे भारत. त्याने हजार डोळ्यांच्या घरात पाच वर्षे ब्रह्मचर्य व्रत पाळून, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठपणा मिळवला.
अवाप चास्त्रमस्त्रज्ञः सर्वज्ञः सर्वसंमतः । क्षिप्रं चाणु विचित्रं च ध्रुवं च वदतां वरः
तो शस्त्रविद्या जाणणारा, सर्वज्ञ, सर्वांचा मान्य, जलद, सूक्ष्म, अद्भुत, स्थिर आणि वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
अनुज्ञातः सुरेन्द्रेण पुनः प्रत्यागतो महीम्। धार्तराष्ट्रविनाशाय पाण्डवानां जयाय च
देवताधिपतीने परवानगी दिल्यावर तो पुन्हा पृथ्वीवर परतला, धृतराष्ट्रपुत्रांचा नाश आणि पांडवांच्या विजयासाठी.
यं मन्ये द्वादशं रुद्रमादित्यानां त्रयोदशम् । वसूनां नवमं मन्ये गिरीणामष्टमः स्मृतः
त्याला मी द्वादश रुद्र, आदित्यांमध्ये त्रयोदश, वसूंमध्ये नववा आणि पर्वतांमध्ये आठवा मानतो, जसे स्मरणात आहे.
यस्य दीर्घौ समौ बाहू ज्याघातेन किणीकृतौ । दक्षिणश्चैव सव्यश्च बाहू अनडुहो यथा
त्याचे दोन लांब, सम बाही, धनुष्याच्या दोरीने उमटलेले, उजवा आणि डावा, बैलासारखे मजबूत आहेत.
तलाङ्गुलित्राभ्युचितौ नागराजकरोपमौ । पीनौ परिघसङ्काशौ मृदुताम्रतलौ शुभौ
त्याचे हात तळहात आणि बोटांच्या पकडीस योग्य, नागराजाच्या हातांसारखे, जाड आणि गजदंडासारखे, मऊ तांबूस तळहात असलेले आणि सुंदर आहेत.
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयश्च पाण्डवः । गाण्डीवधन्वा श्वेताश्वः किरीटी वानरध्वजः
हा पांडव काळा, तरुण, कुरळ्या केसांचा, देखणा, गांडीवधारी, पांढऱ्या घोड्यांचा स्वामी, मुकुटधारी आणि वानरध्वज असलेला आहे.
किंरूपधारी किंकर्मा किंचेष्टः किंपरायणः। बीभत्सुर्भीमधन्वा च किं करिष्यति चार्जुनः । कुन्तीपुत्रो विराटस्य रमते केन कर्मणा
तो कोणते रूप घेतो, कोणती कृत्ये करतो, त्याच्या कृती काय आहेत, त्याचा हेतू काय आहे? भीषण धनुर्धारी अर्जुन काय करणार? कुंतीपुत्र कोणत्या कृतीने विराट राजाला आनंदित करतो?
इमौ किणीकृतौ बाहू ज्याघाततलपीडनात्। नित्यं कञ्चुकसंछन्नौ नान्यथा गोप्तुमुत्सहे
ही धनुष्याच्या दोरीने उमटलेली बाही, नेहमी कवचाने झाकलेली, मी दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे लपवू शकत नाही.
किं तु कार्यवशादेतदाचरिष्यामि कुत्सितम्
पण गरज असल्यामुळे हे निंद्य कृत्य मी करणार आहे.
बाहू मे भरतश्रेष्ठ महालाञ्छनलक्षितौ । ज्याघातेन महान्तौ मे गूहितुं नान्यथोत्सहे
हे भरतश्रेष्ठ, माझ्या बाहूंवर मोठी चिन्हे आहेत, धनुष्याच्या दोरीने ते बलवान झाले आहेत; मी त्यांना दुसऱ्या प्रकारे लपवू शकत नाही.
उभौ कम्बू प्रतीमुच्य कुण्डले परिपातुके । वेणीकृतशिरा भूत्वा भविष्यामि बृहन्नला
दोन्ही बाहूंना कडे घालून, कानात कुंडले घालून, केस वेणीत बांधून, मी बृहन्नला होईन.
पठन्नाख्यायिकां नाम स्त्रीभावेन पुनः पुनः । प्रजानां समुदाचारं बहुनर्मकृतं वदन् । रमयिष्यामि राजानमन्यं चान्तःपुरे जनम्
स्त्रीसारखे वारंवार गोष्टी सांगत, लोकांच्या वर्तनात आणि विनोदात रमून, मी राजाला आणि अंतःपुरातील इतरांना आनंदित करीन.
नृत्तं गीतं च वादित्रं दिव्यं च विविधं तथा । शिक्षयिष्याम्यहं राजन्विराटनगरे स्त्रियः
राजा, मी विराटाच्या नगरीतील स्त्रियांना नृत्य, गाणं आणि विविध दिव्य वाद्य शिकवीन.
स्त्रीभावसमुदाचारान्नृत्तगीतकथाश्रयैः। छादयिष्यामि राजेन्द्र माययाऽऽत्मानमात्मना
राजाधिराज, मी स्त्रियांसारख्या वागणुकीनं, नृत्य, गाणं आणि गोष्टी यांच्या आधारे, स्वतःला मायेनं लपवीन.
युधिष्ठिरस्य गेहेऽस्मिन्द्रौपद्याः परिचारिका। उषिताऽस्मीति वक्ष्यामि धर्मराजस्य संमता
मी असं सांगीन की, मी युधिष्ठिराच्या घरी, द्रौपदीची दासी म्हणून राहिले होते आणि धर्मराजानं मला मान्यता दिली होती.
उर्वश्याश्चापि शापेन प्राप्तोस्मि नृप षण्डताम्। शक्रप्रसादान्मुक्तोऽहं वर्षादूर्ध्वं त्रयोदशात्। इत्येतन्मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा
राजा, उर्वशीच्या शापामुळे मी शंढ झालो आहे, पण इंद्राच्या कृपेने तेराव्या वर्षानंतर मी मुक्त होईन; हीच माझी प्रतिज्ञा आहे आणि मी तसंच वागेन.
एतेन विधिना छन्नः कृतकेन यथा नलः। विहरिष्यामि राजेन्द्र विराटस्य पुरे सुखम्
राजाधिराज, नलाने जसं वेष बदलून राहिलं, तसंच मीही या प्रकारे वेषांतर करून विराटाच्या नगरीत सुखानं राहीन.
वासुदेवसमो लोके यशसा विक्रमेण च। सोयं राज्ये विराटस्य भवने भरतर्षभः
जो वासुदेवासारखा कीर्ती आणि पराक्रमात तितकाच महान आहे, तो भरतवंशातील वाघ आता विराटाच्या राजवाड्यात राहील.