सरस्येकेन पादेन तिष्ठन्तमपराजितम्। पृच्छामि को भवान्देवो न मे यक्षो मतो भवान्
सरोवरात एका पायावर उभा असलेला तो अजिंक्य पुरुष पाहून मी विचारतो—आपण कोण आहात, देवा? मला आपण यक्ष वाटत नाही.
बसूनां वा भवानेको रुद्राणामथवा भवान्। अथवा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः
आपण वसुंपैकी एक आहात का, की रुद्रांपैकी? की मरुतांमध्ये श्रेष्ठ, की वज्रधारी देवांचा स्वामी आहात?
मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनः। तं योधं न प्रपश्यामि येन सर्वे निपातिताः
माझे हे भाऊ हजारो शत्रूंशी लढू शकतात, पण ज्याने सर्वांना पाडले, असा योद्धा मला कुठेच दिसत नाही.
सुखं प्रति प्रबुद्दानामिन्द्रियाण्युपलक्षये। स भवान्सुहृदोस्माकमथवा नः पिता भवान्
ज्यांना जाग आली आहे, त्यांची इंद्रिये शांत आहेत, असे मला दिसते; कदाचित आपण आमचे मित्र असाल, किंवा आमचे वडील असाल.
अहंते जनकस्तात धर्मो मृदुपराक्रम। त्वां रदिदृक्षुरनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ
माझ्या मुला, मीच तुझा पिता धर्म आहे, सौम्य पराक्रम असलेला. तुला पाहण्यासाठी मी आलो आहे; हे भरतश्रेष्ठ, मला ओळख.
यशः सत्यंदमः शौचमार्जवं ह्रीरचापलम्। दानं तपो ब्रह्मचर्यमित्येतास्तनवो मम
कीर्ती, सत्य, संयम, शुद्धता, सरळपणा, लाज, चंचलता नसणे, दान, तप आणि ब्रह्मचर्य—हे सर्व माझेच अंगे आहेत.
अहिंसा समता शान्तिस्तपः शौचममत्सरः। द्वाराण्येतानि मे विद्धि प्रियो ह्यसि सुतो मम
अहिंसा, समता, शांतता, तप, शुद्धता आणि मत्सर नसणे—हे माझे दरवाजे आहेत, हे जाण. तू मला फार प्रिय आहेस, मुला.
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तोसि दिष्ट्या ते षट्रपदी जिता। द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे शान्ते सांपरायिके ।। $
सुदैवाने तू पाचही जिंकलेस, आणि सुदैवाने तू सहा पायऱ्याही पार केल्यास. दोन पूर्वीच्या, दोन मधल्या आणि दोन शांत, अंतिम अवस्थेत आहेत.
ध्रमोऽहमिति भद्रं ते जिज्ञासुस्त्वामिहागतः। आनृशंस्येन तुष्टोस्मि वरं दास्यामि तेऽनघ
मीच धर्म आहे; तुला शुभेच्छा असो! मी तुला तपासण्यासाठी आलो होतो. तुझ्या दयाळूपणामुळे मी तृप्त झालो आहे, म्हणून मी तुला वर देईन, हे निष्पाप.
वरं वृणीष्व राजेन्द्रदाता ह्यस्मि तवानघ। ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषामस्ति दुर्गतिः
राजा, तू वर माग, कारण मी तुझा दाता आहे, हे निष्पाप. जे माझे भक्त असतात, त्यांना कधीही वाईट दिवस येत नाहीत.
अरणी तु हृतायस्य मृगेण वदतांवर। तस्याग्नयो न लुप्येरन्प्रथमोऽस्तु वरो मम
मृगाने ज्या ब्राह्मणाच्या वस्तू नेल्या, त्याची अरणी काठी जशी होती, तिच्या ज्वाळा कधीही विझू नयेत—हीच माझी पहिली इच्छा आहे.
आरणेयमिदं तस्य ब्राह्मणस्य हृतं मया। मृगवेषेण कौन्तेय जिज्ञालार्थं तवानघ
कौन्तेय, निर्दोषा, मीच त्या ब्राह्मणाची अरणी तुझी परीक्षा पाहण्यासाठी मृगाच्या रूपाने नेली होती.
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यत। अन्यं वरय भद्रं ते वरं त्वममरोपम
भगवंतांनी त्वरित उत्तर दिले, "ते देतो. अमरांसारख्या तुला दुसरी इच्छा माग, तुझ्या कल्याणासाठी."
वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशमुपस्थितम्। तत्रनो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजाः क्वचित्
बारा वर्षे आम्ही वनात राहिलो, तेरावे वर्ष आले आहे—आम्ही कुठेही राहिलो तरी कोणत्याही माणसाने आम्हाला ओळखू नये.
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यत। भूयश्चाश्वासयामास कौन्तेयं सत्यविक्रमम्
भगवंतांनी लगेच उत्तर दिले, "ते देतो," आणि सत्य व पराक्रमात ठाम असलेल्या कौन्तेयाला पुन्हा धीर दिला.
यद्यपि स्वेन रूपेण चरिष्यथ महीमिमाम्। न वो विज्ञास्यते कश्चित्रिषु लोकेषु भारत
हे भारत, तुम्ही जरी या पृथ्वीवर स्वतःच्या रूपात वावरलात, तरीही तीनही लोकांत कोणीच तुम्हाला ओळखू शकणार नाही.
वर्षंत्रयोदशमिदं मत्प्रसादात्कुरूद्वहाः। विराटनगरे गूढा अविज्ञाताश्चरिष्यथ
हे कुरूश्रेष्ठ, माझ्या कृपेने या तेराव्या वर्षी तुम्ही विराट नगरीत लपून, कोणालाही न कळता राहाल.
यद्वः संकल्पितं रूपं मनसा यस् यादृशम्। तादृशं तादृशं सर्वे छन्दतो धारयिष्यथ
तुमच्या मनात ज्या ज्या रूपाची इच्छा असेल, अगदी तशी तशी रूपे तुम्हा सर्वांना हवी तशी धारण करता येतील.
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणाय प्रयच्छत। जिज्ञासार्थं मया ह्येतदाहृतंमृगरूपिणा
अरणीसह ते भांडे त्या ब्राह्मणाला परत द्या; मीच मृगरूप धारण करून तुमची परीक्षा घेण्यासाठी ते नेले होते.
प्रवृणीष्वापरं सौम्य वरमिष्टं ददानि ते। न तृप्यामि नरश्रेष्ठ प्रयच्छन्वै वरांस्तथा
मृदू स्वभावाच्या तु, आणखी एक हवी ती इच्छा माग; मी ती देईन. नरश्रेष्ठा, मी अशा इच्छा देण्यात अजून तृप्त झालो नाही.
तृतीयं गृह्यतां पुत्र वरमप्रतिमं महत्। त्वं हि मत्प्रभवो राजन्विदुरश्चममांशजः
माझ्या पुत्रा, तिसरी मोठी आणि अद्वितीय अशी इच्छा स्वीकार; कारण तू माझ्यापासून जन्मलेला आहेस, आणि विदुरही माझ्या अंशातून जन्मलेला आहे.
देवदेवो मया दृष्टो भवान्साक्षात्सनातनः। यं ददासि वरं तुष्टस्तं ग्रहीष्याम्यहं पितः
हे सनातन देवाधिदेव, मी तुला प्रत्यक्ष पाहिले. तू जे समाधानाने वर देतोस, तोच मी स्वीकारतो, हे वडील.
जयेयं लोभमोहौ च क्रोधं चाहं सदा विभो। दाने तपसि सत्ये च मनो मे सततं वेत्
हे महाबळा, मी नेहमी लोभ, मोह आणि राग यांवर विजय मिळवू दे; आणि माझे मन नेहमी दान, तप आणि सत्य यामध्ये स्थिर राहो.
रउपपन्नो गुणैरेतैः स्वभावेनासि पाण्डव। भवान्धर्मः पुनश्चैव यथोक्तं ते भविष्यति
हे पांडवा, हे गुण तुला स्वभावतः लाभले आहेत; तूच धर्म आहेस, आणि जसे विचारलेस तसेच तुझ्यासाठी घडेल.
इत्युक्त्वान्तऽर्दधे धर्मो भगबाँल्लोकभावनः। समेताः पाण्डवाश्चैव सुखसुप्ता मनस्विनः
असे म्हणून, लोकांचे पालन करणारे धर्मराज अदृश्य झाले; आणि पांडव सर्वजण एकत्र येऊन, शांत मनाने सुखाने झोपले.
उपेत्यचाश्रमं वीराः सर्व एव गतक्लमाः। आरणेयं ददुस्तस्मै ब्राह्मणाय तपस्विने
नंतर सर्व वीर, थकवा गेल्यावर, आश्रमात परतले आणि ती अरणी त्या तपस्वी ब्राह्मणाला दिली.
इदं समुत्थानसमागतं मह- त्पितुश्चपुत्रस्य च कीर्तिवर्धनम्। पठन्नरः रस्याद्विजितेन्द्रियो वशी सपुत्रपौत्रः शतपर्षभाग्भवेत्
जो कोणी या महान पित्यापुत्राची कीर्ती वाढवणारी ही कथा वाचतो, तो इंद्रियांवर विजय मिळवून, स्वतःवर ताबा ठेवून, मुलाबाळांसह सुख उपभोगतो आणि शंभर वर्षांचे आयुष्य मिळवतो.
न चाप्यधर्मे न सुहृद्विभेदने परस्वहारे परदारमर्शने। कदर्यभावे न रमेनेमनः सदा नृणां सदाख्यानमिदं विजानताम्
ही पवित्र कथा जे जाणतात, त्यांचे मन कधीही अधर्म, मित्रांमध्ये फूट, परधन किंवा परस्त्रीची इच्छा, किंवा कंजूषपणा यामध्ये रमणार नाही.
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्। देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
नारायण, नरश्रेष्ठ नर, सरस्वती देवी आणि व्यास यांना वंदन करून मग विजयाचा उच्चार करावा.
पतिव्रता महाभागा सततं सुखभागिनी । द्रौपदी सा कथं ब्रह्मन्नज्ञाता दुःखिताऽवसत्
पतीला निष्ठावान, फार भाग्यवान आणि नेहमी सुखात असणारी द्रौपदी, हे ब्राह्मण, तिने अनोळखीपणात आणि दुःखात कशी राहिली?