वाचस्तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः। अतितीव्रा मया क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशयं
सुतपुत्राने कठोर आणि मन दुखावणारी वचने बोलली, ती मी सहन केली; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
शकुनिस्त्वां यदाऽजैषीदक्षद्यूतेन भारत। स मया न हतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
शकुनीने कपटाने फासे खेळून तुला हरवले, तेव्हा मी त्याला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यमब्रवीत्। आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश
मग युधिष्ठिर राजाने नकुलाला सांगितले, 'माद्रीपुत्रा, एखाद्या झाडावर चढ आणि सर्व दिशांना नीट पाहा.'
पानीयमन्तिके पश्य वृक्षान्वाप्युदकाश्रयान्। एते हि भ्रातरः श्रान्तास्तव तात पिपासिताः
'झाडे किंवा पाण्याचे साठे जिथे असतील तिथे पाणी शोध. तुझे भाऊ थकले आहेत आणि त्यांना तहान लागली आहे.'
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येऽष्ठस्य शासनात्। तत उत्थाय मतिमाञ्शीघ्रमारुह्य पादपम्। अब्रवीद्धांतरं ज्येष्मभिवीक्ष्य समन्ततः
नकुलाने 'ठीक आहे' असे म्हणून मोठ्या भावाच्या आज्ञेने पटकन उठून झाडावर चढून सर्व बाजूंना नीट पाहिले.
पश्यामि बहुलान्राजन्वृक्षानुदकसंश्रयान्। सारसानां च निर्ह्रादस्तत्रोदकमसंशयम्
'राजन, मला अनेक झाडे दिसतात, जवळच पाणीही आहे; आणि तिथे सारस पक्ष्यांचा आवाज येतो—नक्कीच तिथे पाणी आहे.'
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूणैः रपानीयमानय
त्यावर सत्यधृती कुंतीपुत्र युधिष्ठिर म्हणाला, "सौम्य, तू लवकर जा आणि तुण्यात पाणी भरून घेऊन ये."
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य शासनात्। प्राद्रवद्यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत
नकुलाने मोठ्या भावाच्या आज्ञेवर 'ठीक आहे' असे म्हणून, ज्या ठिकाणी पाणी होते तिकडे तो धावला आणि तिथे पटकन पोहोचला.
स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम्। पातुकामस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे
त्याने निर्मळ पाणी पाहिले, जे सारस पक्ष्यांनी वेढले होते. पाणी प्यायचे म्हणून तो पुढे गेला, तेव्हा त्याला आकाशातून एक आवाज ऐकू आला.
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः। प्रश्नानुक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च
"बाळा, घाई करू नकोस; हे पाणी आधीच माझ्या ताब्यात आहे. आधी माझे प्रश्न उत्तर दे, मगच मद्रीपुत्रा, हवे तसे पाणी पी आणि घे."
अनादृत्य तु तद्वाक्यं नकुलः सुपिपासितः। अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह
पण त्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून, अतिशय तहानलेला नकुलाने थंड पाणी प्यायले आणि पिताच तो खाली कोसळला.
चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अब्रवीद्ध्रातरं वीरं सहदेवमरिंदमम्
नकुल बराच वेळ परत आला नाही, तेव्हा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने आपल्या वीर भाऊ सहदेवाला, शत्रूंचा पराभव करणाऱ्याला, असे सांगितले.
भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः। तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वमानय
"सहदेवा, तुझा मोठा भाऊ खूप वेळ झाला, अजूनही आला नाही. तू आपल्या सख्ख्या भावाला घेऊन ये आणि पाणीही घेऊन ये."
सहदेवस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत। ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा
सहदेवाने 'ठीक आहे' असे म्हणून त्या दिशेने निघाला आणि तिथे त्याने आपला भाऊ नकुल जमिनीवर पडलेला पाहिला.
भ्रातृशोकाभिसंतप्तस्तृषया च प्रपीडितः। अभिदुद्राव रपानीयं ततो वागभ्यभाषत
भावाच्या दुःखाने व्याकुळ आणि तहानेने त्रस्त झालेला तो पाण्याकडे धावला, तेव्हा त्याला एक आवाज ऐकू आला.
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः। प्रश्नानुक्त्वा यथाकामं पिबस्व च हरस्व च
"बाळा, घाई करू नकोस; हे पाणी आधीच माझ्या ताब्यात आहे. आधी माझे प्रश्न उत्तर दे, मग हवे तसे पाणी पी आणि घे."
अनादृत्य तु तद्वाक्यं सहदेवः पिपासितः। अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह
पण त्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून, तहानलेला सहदेवाने थंड पाणी प्यायले आणि पिताच खाली कोसळला.
अथाब्रवीत्स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन
तेव्हा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने विजयाला सांगितले, "भीमसेना, तुझे दोन्ही भाऊ खूप वेळ झाले गेले आहेत, शत्रूंचा पराभव करणारा वीर!"
तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वमानय। त्वं हि नस्तात सर्वेषां दुःखितानामपाश्रयः
"तू दोघांनाही घेऊन ये आणि पाणीही घे. कारण, बाळा, संकटात असलेल्या आपणा सर्वांचा आधार तूच आहेस."
एवमुक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः। आमुक्तखङ्गो मेधावी तत्सरः प्रत्यपद्यत
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, गुडाकेशाने धनुष्य आणि बाण हातात घेतले, तलवार कमरेला बांधली आणि तो बुद्धिमान त्या सरोवराकडे निघाला.
यतः पुरुषशार्दूलौ पानीयहरणे गतौ। तौ ददर्श हतौ तत्रभ्रातरौ श्वेतवाहनः
ज्या ठिकाणी हे दोन्ही पुरुषसिंह पाणी आणायला गेले होते, तिथे श्वेताश्व असलेल्या अर्जुनाने आपले दोन्ही भाऊ मृत अवस्थेत पाहिले.
विगतासू नरव्याघ्रौ शयानौ वसुधातले'। प्रसुप्ताविव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः। धनुरुद्यम्य कौन्तेयो व्यलोकयत तद्वनम्
ते दोन्ही नरसिंह प्राण सोडून जमिनीवर झोपले होते, जणू काही झोपलेलेच आहेत. हे पाहून अर्जुनाला फार दुःख झाले. त्याने धनुष्य उचलून आजूबाजूच्या वनात पाहिले.
नापश्यत्तत्रकिंचित्स भूतमस्मिन्महावने। सव्यसाची पिपासार्तः पानीयं सोभ्यधावत
त्या मोठ्या वनात त्याला तिथे कुठलाही जीव दिसला नाही. तहानेने व्याकुळ झालेला सव्यसाची पाण्याकडे धावला.
अभिधावंस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे। यत्त्वमिच्छसि पानीयं नैतच्छक्यं बलात्त्वया
तो धावत असताना त्याला आकाशातून आवाज ऐकू आला, "तुला हे पाणी हवे असेल, तर ते बळजबरीने घेता येणार नाही."
कौन्तेय यदि वै प्रश्नान्मयोक्तान्प्रतिवक्ष्यसि। ततः पास्यसि पानीयं हरिष्यसि च भारत
कुन्तीपुत्रा, जर तू माझ्या विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरं दिलीस, तरच तुला हे पाणी प्यायला आणि नेायला मिळेल, हे भारतवंशीय.
वारितस्त्वब्रवीत्पार्थो दृश्यमानो निवारय। यावद्बाणैर्विनिर्भिन्नः पुनर्नैवं वदिष्यसि
पार्थाने, थांबवण्याचा स्पष्ट इशारा मिळूनही, 'तू स्वतःला आवर! एकदा माझ्या बाणांनी जखमी झाल्यावर पुन्हा असं बोलू शकणार नाहीस,' असं उत्तर दिलं.
एवमुक्त्वा ततः पार्थः शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः। प्रववर्ष रदिशः कृत्स्नाः शब्दवेधं च दर्शयन्। कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्भरतर्षभः
असं म्हणून, पार्थाने मंत्रबद्ध बाणांनी सर्व दिशांना वर्षाव केला, ध्वनीवरून लक्ष्य साधण्याचं कौशल्य दाखवलं, आणि रुंद टोकाचे, नळीचे व लोखंडी टोकाचे बाण सोडले, हे भारतश्रेष्ठ.
स त्वमोघानिषून्मुक्त्वा तृष्णयाऽभिप्रपीडितः। अनेकैरिषुसंघातैरन्तरिक्षे ववर्ष ह
त्याला प्रचंड तहान लागली होती, म्हणून त्याने असंख्य अचूक बाण सोडले आणि आकाशात बाणांचा वर्षाव केला.
किं विधानेन ते पार्थ प्रश्नानुक्त्वा पयः पिब। अनुक्त्वा च पिबन्प्रश्नान्पीत्वैव नभविष्यसि
पार्था, प्रश्नांची उत्तरं दिल्यावर पाणी कसं पिणार? आणि जर उत्तरं न देता पाणी प्यायलास, तर पिऊनही जगू शकणार नाहीस.
स च मोघानिषून्दृष्ट्वातृष्णया च प्रपीडितः। अवज्ञायैव तां वाचं पीत्वैव निपपात् ह
पण बाण निष्फळ झाल्याचं पाहून आणि तहानेने त्रस्त होऊन, त्या आवाजाकडे दुर्लक्ष करून त्याने पाणी प्यायलं आणि लगेच खाली कोसळला.