तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम्। अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः
त्याच्या पावलांचा माग काढून, मोठा मृग मिळाला नाही तरी, पांडवांनी ते भांडी परत आणली, जेणेकरून अग्निहोत्र खंडित होऊ नये.
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः। धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह
ब्राह्मणाचे बोल ऐकून युधिष्ठिर दुःखी झाला; कुंतीपुत्र धनुष्य घेऊन आपल्या भावांसह धावत गेला.
सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः। ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम्
सर्व वीर धनुष्य घेऊन सज्ज झाले आणि ब्राह्मणासाठी ते मृगाचा वेगाने पाठलाग करू लागले.
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः। नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात्
ते महाबली धनुर्धारी रुंद आणि टोकदार बाण सोडू लागले, पण पांडवांना जवळ असतानाही मृगाला लागता आले नाही.
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः। अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः
त्यांनी खूप प्रयत्न केले, तरी तो मोठा मृग दिसला नाही; मृग दिसत नसल्याने ते थकले आणि दुःखी झाले.
शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने। क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन्
पांडवांना भूक आणि तहान लागली होती, म्हणून त्यांनी घनदाट जंगलात असलेल्या वटवृक्षाखाली गार सावलीत बसण्याचा आसरा घेतला.
तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा। अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम्
ते सर्वजण बसले असताना, नकुल दुःखी झाला आणि अस्वस्थतेने आपल्या मोठ्या भावाशी, कुरुकुळातील श्रेष्ठाशी बोलला.
नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो न चालस्यादर्थलोपो बभूव। अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन्
आपल्या कुळात कधीच धर्म डळमळला नाही, आणि आळशीपणामुळे कधीच नुकसान झाले नाही; राजन, आपण नेहमीच सर्वांमध्ये श्रेष्ठ होतो—मग आपण आज या संभ्रमात कसे पडलो?
नापदामस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम्। धर्मस्तु विभजत्यर्थमुभयोः पुण्यपापयोः
आपत्ती येण्याला ठरावीक सीमा, कारण किंवा हेतु नसतो; पुण्य आणि पाप यांच्यातील फळ धर्मच वाटतो.
प्रातिकाम्यनयत्कृष्णां सभायां प्रेष्यवत्तदा। न मया निहतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
सभेत द्रौपदीला दासीसारखे वागवले गेले, तेव्हा मी दोषीला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
वाचस्तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः। अतितीव्रा मया क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशयं
सुतपुत्राने कठोर आणि मन दुखावणारी वचने बोलली, ती मी सहन केली; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
शकुनिस्त्वां यदाऽजैषीदक्षद्यूतेन भारत। स मया न हतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
शकुनीने कपटाने फासे खेळून तुला हरवले, तेव्हा मी त्याला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यमब्रवीत्। आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश
मग युधिष्ठिर राजाने नकुलाला सांगितले, 'माद्रीपुत्रा, एखाद्या झाडावर चढ आणि सर्व दिशांना नीट पाहा.'
पानीयमन्तिके पश्य वृक्षान्वाप्युदकाश्रयान्। एते हि भ्रातरः श्रान्तास्तव तात पिपासिताः
'झाडे किंवा पाण्याचे साठे जिथे असतील तिथे पाणी शोध. तुझे भाऊ थकले आहेत आणि त्यांना तहान लागली आहे.'
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येऽष्ठस्य शासनात्। तत उत्थाय मतिमाञ्शीघ्रमारुह्य पादपम्। अब्रवीद्धांतरं ज्येष्मभिवीक्ष्य समन्ततः
नकुलाने 'ठीक आहे' असे म्हणून मोठ्या भावाच्या आज्ञेने पटकन उठून झाडावर चढून सर्व बाजूंना नीट पाहिले.
पश्यामि बहुलान्राजन्वृक्षानुदकसंश्रयान्। सारसानां च निर्ह्रादस्तत्रोदकमसंशयम्
'राजन, मला अनेक झाडे दिसतात, जवळच पाणीही आहे; आणि तिथे सारस पक्ष्यांचा आवाज येतो—नक्कीच तिथे पाणी आहे.'
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूणैः रपानीयमानय
त्यावर सत्यधृती कुंतीपुत्र युधिष्ठिर म्हणाला, "सौम्य, तू लवकर जा आणि तुण्यात पाणी भरून घेऊन ये."
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य शासनात्। प्राद्रवद्यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत
नकुलाने मोठ्या भावाच्या आज्ञेवर 'ठीक आहे' असे म्हणून, ज्या ठिकाणी पाणी होते तिकडे तो धावला आणि तिथे पटकन पोहोचला.
स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम्। पातुकामस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे
त्याने निर्मळ पाणी पाहिले, जे सारस पक्ष्यांनी वेढले होते. पाणी प्यायचे म्हणून तो पुढे गेला, तेव्हा त्याला आकाशातून एक आवाज ऐकू आला.
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः। प्रश्नानुक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च
"बाळा, घाई करू नकोस; हे पाणी आधीच माझ्या ताब्यात आहे. आधी माझे प्रश्न उत्तर दे, मगच मद्रीपुत्रा, हवे तसे पाणी पी आणि घे."
अनादृत्य तु तद्वाक्यं नकुलः सुपिपासितः। अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह
पण त्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून, अतिशय तहानलेला नकुलाने थंड पाणी प्यायले आणि पिताच तो खाली कोसळला.
चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अब्रवीद्ध्रातरं वीरं सहदेवमरिंदमम्
नकुल बराच वेळ परत आला नाही, तेव्हा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने आपल्या वीर भाऊ सहदेवाला, शत्रूंचा पराभव करणाऱ्याला, असे सांगितले.
भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः। तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वमानय
"सहदेवा, तुझा मोठा भाऊ खूप वेळ झाला, अजूनही आला नाही. तू आपल्या सख्ख्या भावाला घेऊन ये आणि पाणीही घेऊन ये."
सहदेवस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत। ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा
सहदेवाने 'ठीक आहे' असे म्हणून त्या दिशेने निघाला आणि तिथे त्याने आपला भाऊ नकुल जमिनीवर पडलेला पाहिला.
भ्रातृशोकाभिसंतप्तस्तृषया च प्रपीडितः। अभिदुद्राव रपानीयं ततो वागभ्यभाषत
भावाच्या दुःखाने व्याकुळ आणि तहानेने त्रस्त झालेला तो पाण्याकडे धावला, तेव्हा त्याला एक आवाज ऐकू आला.
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः। प्रश्नानुक्त्वा यथाकामं पिबस्व च हरस्व च
"बाळा, घाई करू नकोस; हे पाणी आधीच माझ्या ताब्यात आहे. आधी माझे प्रश्न उत्तर दे, मग हवे तसे पाणी पी आणि घे."
अनादृत्य तु तद्वाक्यं सहदेवः पिपासितः। अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह
पण त्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून, तहानलेला सहदेवाने थंड पाणी प्यायले आणि पिताच खाली कोसळला.
अथाब्रवीत्स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन
तेव्हा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने विजयाला सांगितले, "भीमसेना, तुझे दोन्ही भाऊ खूप वेळ झाले गेले आहेत, शत्रूंचा पराभव करणारा वीर!"
तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वमानय। त्वं हि नस्तात सर्वेषां दुःखितानामपाश्रयः
"तू दोघांनाही घेऊन ये आणि पाणीही घे. कारण, बाळा, संकटात असलेल्या आपणा सर्वांचा आधार तूच आहेस."
एवमुक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः। आमुक्तखङ्गो मेधावी तत्सरः प्रत्यपद्यत
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, गुडाकेशाने धनुष्य आणि बाण हातात घेतले, तलवार कमरेला बांधली आणि तो बुद्धिमान त्या सरोवराकडे निघाला.