अनुभुक्तफलाहाराः सर्व एव मिताशनाः। न्यवसन्पाण्डवास्तत्रकृष्णया सह भार्यया
तिथे पांडव सगळे, पत्नी कृष्णेसह, फळं खाऊन, मिताहार करत राहत होते.
वसन्द्वैतवने राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
द्वैतवनात कुंतीपुत्र युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्र हे पांडव राहत होते.
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रताः। क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्कं परंतपाः
ब्राह्मणांच्या भल्यासाठी, धर्मनिष्ठ आणि व्रतस्थ असलेले हे शत्रूंचे संहारक मोठं दुःख सहन करत होते, जे शेवटी त्यांना सुख देणार होतं.
तस्मिन्प्रतिवसन्तस्ते यत्प्रापुः कुरुसत्तमाः। वने क्लेशं सुखोदर्कं तत्प्रवक्ष्यामि ते शृणु
ते तिथे राहत असताना, कुरुकुळातील श्रेष्ठा, त्यांनी त्या वनात जे दुःख भोगलं, जे पुढे त्यांना सुख देणार होतं, ते मी तुला सांगतो—ऐक.
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणस्य तपस्विनः। मृगस् घर्षणस्य विपाणे समसज्जत
एका तपस्वी ब्राह्मणाचं अग्निसाधनाचं भांडं, ज्यात अरणी होती, एक वेगवान आणि बलवान हरिण घेऊन पळून गेला.
तदादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः। आश्रमान्तरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः
ते घेऊन तो मोठा हरिण झपाट्याने धावत, उड्या मारत, आश्रमापासून दूर, जंगलाच्या आत गेला.
ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा स विप्रः कुरुसत्तम। त्वरितोऽभ्यागमत्तत्रअग्निहोत्रपरीप्सया। `तेषां तु वसतां तत्र पाण्डवानां महारथम्
आपलं अग्निसाधन हरवताना पाहून, तो ब्राह्मण यज्ञासाठी आतुर झाला आणि तिथे राहणाऱ्या पांडवांकडे घाईने गेला.
अजातशत्रुमासीनं भ्रातृभिः सहितं वने। आगम्य ब्राह्मणस्तूर्णं संतप्तश्चेदमब्रवीत्
अजातशत्रू आपल्या भावांसोबत वनात बसला असताना, तो ब्राह्मण घाईने, दुःखी मनाने, त्याच्याजवळ आला आणि म्हणाला:
अरणीसहितं भाण्डं समासक्तं वनस्पतौ। मृगस्य घऱ्षमाणस्य विषाणे समसज्जत
झाडामध्ये अडकलेली अरणीची भांडी, एक मृग आपले शिंग घासत असताना त्याच्या शिंगाला अडकली.
तमादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः। आश्रमात्त्वरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः
ती भांडी उचलून तो मोठा मृग फार वेगाने आश्रमातून बाहेर पडला.
तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम्। अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः
त्याच्या पावलांचा माग काढून, मोठा मृग मिळाला नाही तरी, पांडवांनी ते भांडी परत आणली, जेणेकरून अग्निहोत्र खंडित होऊ नये.
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः। धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह
ब्राह्मणाचे बोल ऐकून युधिष्ठिर दुःखी झाला; कुंतीपुत्र धनुष्य घेऊन आपल्या भावांसह धावत गेला.
सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः। ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम्
सर्व वीर धनुष्य घेऊन सज्ज झाले आणि ब्राह्मणासाठी ते मृगाचा वेगाने पाठलाग करू लागले.
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः। नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात्
ते महाबली धनुर्धारी रुंद आणि टोकदार बाण सोडू लागले, पण पांडवांना जवळ असतानाही मृगाला लागता आले नाही.
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः। अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः
त्यांनी खूप प्रयत्न केले, तरी तो मोठा मृग दिसला नाही; मृग दिसत नसल्याने ते थकले आणि दुःखी झाले.
शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने। क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन्
पांडवांना भूक आणि तहान लागली होती, म्हणून त्यांनी घनदाट जंगलात असलेल्या वटवृक्षाखाली गार सावलीत बसण्याचा आसरा घेतला.
तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा। अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम्
ते सर्वजण बसले असताना, नकुल दुःखी झाला आणि अस्वस्थतेने आपल्या मोठ्या भावाशी, कुरुकुळातील श्रेष्ठाशी बोलला.
नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो न चालस्यादर्थलोपो बभूव। अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन्
आपल्या कुळात कधीच धर्म डळमळला नाही, आणि आळशीपणामुळे कधीच नुकसान झाले नाही; राजन, आपण नेहमीच सर्वांमध्ये श्रेष्ठ होतो—मग आपण आज या संभ्रमात कसे पडलो?
नापदामस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम्। धर्मस्तु विभजत्यर्थमुभयोः पुण्यपापयोः
आपत्ती येण्याला ठरावीक सीमा, कारण किंवा हेतु नसतो; पुण्य आणि पाप यांच्यातील फळ धर्मच वाटतो.
प्रातिकाम्यनयत्कृष्णां सभायां प्रेष्यवत्तदा। न मया निहतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
सभेत द्रौपदीला दासीसारखे वागवले गेले, तेव्हा मी दोषीला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
वाचस्तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः। अतितीव्रा मया क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशयं
सुतपुत्राने कठोर आणि मन दुखावणारी वचने बोलली, ती मी सहन केली; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
शकुनिस्त्वां यदाऽजैषीदक्षद्यूतेन भारत। स मया न हतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
शकुनीने कपटाने फासे खेळून तुला हरवले, तेव्हा मी त्याला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यमब्रवीत्। आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश
मग युधिष्ठिर राजाने नकुलाला सांगितले, 'माद्रीपुत्रा, एखाद्या झाडावर चढ आणि सर्व दिशांना नीट पाहा.'
पानीयमन्तिके पश्य वृक्षान्वाप्युदकाश्रयान्। एते हि भ्रातरः श्रान्तास्तव तात पिपासिताः
'झाडे किंवा पाण्याचे साठे जिथे असतील तिथे पाणी शोध. तुझे भाऊ थकले आहेत आणि त्यांना तहान लागली आहे.'
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येऽष्ठस्य शासनात्। तत उत्थाय मतिमाञ्शीघ्रमारुह्य पादपम्। अब्रवीद्धांतरं ज्येष्मभिवीक्ष्य समन्ततः
नकुलाने 'ठीक आहे' असे म्हणून मोठ्या भावाच्या आज्ञेने पटकन उठून झाडावर चढून सर्व बाजूंना नीट पाहिले.
पश्यामि बहुलान्राजन्वृक्षानुदकसंश्रयान्। सारसानां च निर्ह्रादस्तत्रोदकमसंशयम्
'राजन, मला अनेक झाडे दिसतात, जवळच पाणीही आहे; आणि तिथे सारस पक्ष्यांचा आवाज येतो—नक्कीच तिथे पाणी आहे.'
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूणैः रपानीयमानय
त्यावर सत्यधृती कुंतीपुत्र युधिष्ठिर म्हणाला, "सौम्य, तू लवकर जा आणि तुण्यात पाणी भरून घेऊन ये."
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य शासनात्। प्राद्रवद्यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत
नकुलाने मोठ्या भावाच्या आज्ञेवर 'ठीक आहे' असे म्हणून, ज्या ठिकाणी पाणी होते तिकडे तो धावला आणि तिथे पटकन पोहोचला.
स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम्। पातुकामस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे
त्याने निर्मळ पाणी पाहिले, जे सारस पक्ष्यांनी वेढले होते. पाणी प्यायचे म्हणून तो पुढे गेला, तेव्हा त्याला आकाशातून एक आवाज ऐकू आला.
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः। प्रश्नानुक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च
"बाळा, घाई करू नकोस; हे पाणी आधीच माझ्या ताब्यात आहे. आधी माझे प्रश्न उत्तर दे, मगच मद्रीपुत्रा, हवे तसे पाणी पी आणि घे."