ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम्। दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं महुश्चापि स्मयमानं नृवीरम्
तेव्हा आकाशातले दिव्य नगारे वाजू लागले आणि वरून सुंदर फुलांची वृष्टी झाली. देवांनी शस्त्रांनी जखमी झालेला, पण हसत उभा असलेला कर्ण पाहिला.
ततश्छित्त्वा कवचं दिव्यमङ्गा- त्तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय। तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते कर्णात्तस्मात्कर्मणा तेन कर्णः
मग त्याने आपल्या अंगावरील दिव्य कवच कापून, अजून ओलंच असताना, वासवाला दिलं. त्याचप्रमाणे, आपल्या कुंडलंही काढून तुला दिली. या कृत्यामुळेच कर्णाला 'कर्ण' हे नाव मिळालं.
ततः पश्चाद्दिवमेवोत्पपात
त्याच्या नंतर, तो लगेच स्वर्गात गेला.
श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन्। तां रचावस्थां गमितं सूतपुत्रं श्रुत्वा पार्था जहृपुः काननस्थाः
कर्णाची अशी अवस्था ऐकून, धृतराष्ट्रपुत्र सगळेच खचले आणि त्यांचा गर्व मोडला. पण सुतपुत्राची ही स्थिती ऐकून, वनात राहणारे पांडव आनंदित झाले.
क्वस्ता वीराः पाण्डवास्ते बभूवुः कुतश्चैते श्रुतवन्तः प्रियं तत्। किं वाऽकार्षुर्द्वादशेऽब्दे व्यतीते तन्मे सर्वं भगवान्व्याकरोतु
त्या वेळी ते शूर पांडव कुठे होते? त्यांनी ही आनंदाची बातमी कशी ऐकली? बारा वर्षे संपल्यावर त्यांनी काय केलं? हे सर्व मला भगवंत सांगो.
लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा विप्रैः सार्धं काम्यकादाश्रमात्ते। मार्कण्डेयाच्छ्रुतवन्तः पुराणं कदेवर्षीणआं चरितं विस्तरेण
कृष्णा परत मिळवून आणि सिंधुपुत्राला पिटाळून, ब्राह्मणांसह त्यांनी काम्यक आश्रम सोडला. तिथे त्यांनी मार्कंडेय ऋषीकडून प्राचीन ऋषींच्या कथा ऐकल्या.
प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः सर्वैः सार्धं सूतपौरोगवैस्ते। ततो ययुर्द्वैतवनं नृवीरा निस्तीर्यैवं वनवासं समग्रम्
तेव्हा, रथांसह आणि सगळ्या अनुयायांसह, सुतपुत्र व पुरोहितांसोबत, ते शूर राजे परतले. अशा रीतीने वनवास पूर्ण करून, ते द्वैतवनात गेले.
एवं हृतायां भार्यायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम्। प्रतिपद्य ततः कृष्णां किमकुर्वत पाण्डवाः
पत्नी हरपली आणि मोठ्या दुःखाला सामोरे गेल्यावर, पुन्हा कृष्णा मिळाल्यावर पांडवांनी काय केलं?
एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम्। विहाय काम्यकं राजा सह भ्रातृभिरच्युतः
कृष्णा हरपल्यानंतर आणि मोठं दुःख सहन केल्यावर, राजा आपल्या भावंडांसह आणि अच्युतासोबत काम्यक सोडून निघाला.
पुनर्द्वैतवनं रम्यमाजगाम युधिष्ठिरः। स्वादुमूलफलं रम्यं विचित्रबहुपादपम्
युधिष्ठिर पुन्हा रमणीय द्वैतवनात गेला, जिथे गोड मुळं-फळं आणि अनेक सुंदर झाडं होती.
अनुभुक्तफलाहाराः सर्व एव मिताशनाः। न्यवसन्पाण्डवास्तत्रकृष्णया सह भार्यया
तिथे पांडव सगळे, पत्नी कृष्णेसह, फळं खाऊन, मिताहार करत राहत होते.
वसन्द्वैतवने राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
द्वैतवनात कुंतीपुत्र युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्र हे पांडव राहत होते.
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रताः। क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्कं परंतपाः
ब्राह्मणांच्या भल्यासाठी, धर्मनिष्ठ आणि व्रतस्थ असलेले हे शत्रूंचे संहारक मोठं दुःख सहन करत होते, जे शेवटी त्यांना सुख देणार होतं.
तस्मिन्प्रतिवसन्तस्ते यत्प्रापुः कुरुसत्तमाः। वने क्लेशं सुखोदर्कं तत्प्रवक्ष्यामि ते शृणु
ते तिथे राहत असताना, कुरुकुळातील श्रेष्ठा, त्यांनी त्या वनात जे दुःख भोगलं, जे पुढे त्यांना सुख देणार होतं, ते मी तुला सांगतो—ऐक.
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणस्य तपस्विनः। मृगस् घर्षणस्य विपाणे समसज्जत
एका तपस्वी ब्राह्मणाचं अग्निसाधनाचं भांडं, ज्यात अरणी होती, एक वेगवान आणि बलवान हरिण घेऊन पळून गेला.
तदादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः। आश्रमान्तरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः
ते घेऊन तो मोठा हरिण झपाट्याने धावत, उड्या मारत, आश्रमापासून दूर, जंगलाच्या आत गेला.
ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा स विप्रः कुरुसत्तम। त्वरितोऽभ्यागमत्तत्रअग्निहोत्रपरीप्सया। `तेषां तु वसतां तत्र पाण्डवानां महारथम्
आपलं अग्निसाधन हरवताना पाहून, तो ब्राह्मण यज्ञासाठी आतुर झाला आणि तिथे राहणाऱ्या पांडवांकडे घाईने गेला.
अजातशत्रुमासीनं भ्रातृभिः सहितं वने। आगम्य ब्राह्मणस्तूर्णं संतप्तश्चेदमब्रवीत्
अजातशत्रू आपल्या भावांसोबत वनात बसला असताना, तो ब्राह्मण घाईने, दुःखी मनाने, त्याच्याजवळ आला आणि म्हणाला:
अरणीसहितं भाण्डं समासक्तं वनस्पतौ। मृगस्य घऱ्षमाणस्य विषाणे समसज्जत
झाडामध्ये अडकलेली अरणीची भांडी, एक मृग आपले शिंग घासत असताना त्याच्या शिंगाला अडकली.
तमादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः। आश्रमात्त्वरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः
ती भांडी उचलून तो मोठा मृग फार वेगाने आश्रमातून बाहेर पडला.
तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम्। अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः
त्याच्या पावलांचा माग काढून, मोठा मृग मिळाला नाही तरी, पांडवांनी ते भांडी परत आणली, जेणेकरून अग्निहोत्र खंडित होऊ नये.
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः। धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह
ब्राह्मणाचे बोल ऐकून युधिष्ठिर दुःखी झाला; कुंतीपुत्र धनुष्य घेऊन आपल्या भावांसह धावत गेला.
सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः। ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम्
सर्व वीर धनुष्य घेऊन सज्ज झाले आणि ब्राह्मणासाठी ते मृगाचा वेगाने पाठलाग करू लागले.
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः। नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात्
ते महाबली धनुर्धारी रुंद आणि टोकदार बाण सोडू लागले, पण पांडवांना जवळ असतानाही मृगाला लागता आले नाही.
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः। अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः
त्यांनी खूप प्रयत्न केले, तरी तो मोठा मृग दिसला नाही; मृग दिसत नसल्याने ते थकले आणि दुःखी झाले.
शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने। क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन्
पांडवांना भूक आणि तहान लागली होती, म्हणून त्यांनी घनदाट जंगलात असलेल्या वटवृक्षाखाली गार सावलीत बसण्याचा आसरा घेतला.
तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा। अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम्
ते सर्वजण बसले असताना, नकुल दुःखी झाला आणि अस्वस्थतेने आपल्या मोठ्या भावाशी, कुरुकुळातील श्रेष्ठाशी बोलला.
नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो न चालस्यादर्थलोपो बभूव। अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन्
आपल्या कुळात कधीच धर्म डळमळला नाही, आणि आळशीपणामुळे कधीच नुकसान झाले नाही; राजन, आपण नेहमीच सर्वांमध्ये श्रेष्ठ होतो—मग आपण आज या संभ्रमात कसे पडलो?
नापदामस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम्। धर्मस्तु विभजत्यर्थमुभयोः पुण्यपापयोः
आपत्ती येण्याला ठरावीक सीमा, कारण किंवा हेतु नसतो; पुण्य आणि पाप यांच्यातील फळ धर्मच वाटतो.
प्रातिकाम्यनयत्कृष्णां सभायां प्रेष्यवत्तदा। न मया निहतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम्
सभेत द्रौपदीला दासीसारखे वागवले गेले, तेव्हा मी दोषीला मारले नाही; म्हणूनच आपण या संभ्रमात पडलो.