ततः सा वायुना राजन्स्रोतसा च बलीयसा। उपानीतो यतः सूतः सभार्यो जलमाश्रितः
मग, राजा, वाऱ्याच्या आणि जोरदार प्रवाहाच्या जोरावर ती पेटी जिथे सारथी आणि त्याची पत्नी पाण्याजवळ होते तिथे आली.
सा तु कौतूहलात्प्राप्तां ग्राहयामास भामिनी। ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै
कौतुकाने त्या सुंदर स्त्रीने ती पेटी उचलली आणि मग ती अधिरथ सारथ्याला सांगितले.
स तामुद्धृत्य मञ्जूषामुत्सार्य जलमन्तिकात्। यन्त्रैरुद्घाटयामास सोऽपश्यत्तत्रबालकम्
त्याने ती पेटी पाण्यापासून बाजूला काढून उघडली आणि आत एक बाळ पाहिले.
मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजितम्। `परिम्लानमुखं बालं रुदन्तं क्षुधितं भृशम्
त्या बाळाच्या चेहऱ्यावर तेज होते, कानात सुंदर कुंडले होती, पण उपासनेने त्याचा चेहरा मलूल झाला होता आणि तो जोरजोराने रडत होता.
स तु तं परया लक्ष्म्या दृष्ट्वा युक्तं वरात्मजम्'। स सूतो भार्यया सार्धं विस्मयोत्फुल्ललोचनः। अङ्कमारोप्य तं बालं भार्यां वचनमब्रवीत्
त्या विलक्षण रूपवान बाळाला पाहून सारथी आणि त्याची पत्नी आश्चर्याने डोळे मोठे करून त्याला मांडीवर घेतले; मग सारथ्याने आपल्या पत्नीला सांगितले.
इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातोस्मि भामिनि। दृष्टवान्देवगर्भोऽयं मन्येऽस्माकमुपागतः
हे खरंच अद्भुत आहे, भीरू; मी जन्मलो तेव्हापासून असं काही पाहिलं नव्हतं. मला वाटतं, हा देवदत्त मुलगा आपल्याकडे आला आहे.
अनपत्यस्य पुत्रोऽयं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम। इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्रं राधायै स महीपते
हा मुलगा देवांनी मला दिला आहे, तो नक्कीच अपत्य नसलेल्या माझ्यासाठी आहे, असे म्हणून त्या राजाने तो मुलगा राधेला दिला.
रप्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्दिव्यरूपिणम्। पुत्रं कमलगर्भाभं देवगर्भं श्रिया वृतम्
राधेने त्या दिव्य रूप असलेल्या मुलाला योग्य रीतीने स्वीकारले; तो कमळातून जन्मलेला, देवांचा पुत्र आणि तेजाने भरलेला होता.
स्तन्यं समस्रवच्चास्य दैवादित्थ निश्चयः'। पुपोष चैनं विधिवद्ववृधे स च वीर्यवान्। ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसाः सुताः
तिचे दूध त्या मुलासाठी जणू दैवी इच्छेने आपोआप वाहू लागले; तिने त्याचे सर्व विधीने पालनपोषण केले आणि तो बलवान व पराक्रमी झाला. त्यानंतर इतर नैसर्गिक मुलेही जन्माला आली.
नामकर्म च चक्रुस्ते कुण्डले तस् दृश्यते। कर्ण इत्येव तं बालं दृष्ट्वा कर्णं सकुण्डलम्
नावकरण विधी केल्यावर, त्याच्या कानात कुंडले पाहून, त्यांनी त्या मुलाला 'कर्ण' असे नाव दिले, कारण तो कुंडले धारण करून होता.
वसुवर्मधरं दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम्। नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः
त्या मुलाच्या कानात सोन्याची कुंडले आणि अंगावर कवच पाहून, ब्राह्मणांनी त्याचे नाव 'वसुषेण' ठेवले.
एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रमः। वसुषेण इतिख्यातो वृष इत्येव च प्रभुः
अशा प्रकारे तो अपार पराक्रमी मुलगा सूतपुत्र म्हणून ओळखला जाऊ लागला; तो 'वसुषेण' आणि 'वृष' या नावांनी प्रसिद्ध झाला.
सूतस्य ववृधेऽङ्गेषु ज्येष्ठः पुत्रः स वीर्यवान्। चारेण विदितश्चासीत्पृथया दिव्यवर्मभृत्
तो बलवान ज्येष्ठ मुलगा अंग देशातील सूताच्या घरी वाढला; गुप्त चौकशीने कुंतीला त्या दिव्य कवचधारी पुत्राची माहिती मिळाली.
सूतस्त्वधिरथः पुत्रं विवृद्धं समयेन तम्। दृष्ट्वा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्वयम्
नंतर योग्य वेळी, अधिरथ सूतानं आपला मोठा झालेला मुलगा पाहून, त्याला वाराणावत या नगरीत पाठवले.
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि। सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्स च वीर्यवान्
तेथे त्याने द्रोणाकडून अस्त्रविद्या शिकली आणि दुर्योधनाशी मैत्री केली; त्यामुळे तो पराक्रमी पुढे गेला.
द्रोणात्कृपाच्च रामाच्च सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम्। लब्ध्वा लोकेऽभवत्ख्यातः परमेष्वासतां गतः
द्रोण, कृप आणि राम यांच्याकडून चार प्रकारची अस्त्रविद्या शिकून, तो जगात श्रेष्ठ धनुर्धर म्हणून प्रसिद्ध झाला.
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रतः। योद्धुमाशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना
तो नेहमी दुर्योधनाच्या बाजूने पांडवांविरुद्ध आनंदाने उभा राहत असे आणि नेहमी अर्जुनाशी युद्ध करण्याची इच्छा बाळगत असे.
सदा हि तस् स्पर्धाऽऽसीदर्जुनन विशांपते। अर्जुनस्य च कर्णेन यतो द्वन्द्वं बभूव ह
त्याचं आणि अर्जुनाचं नेहमीच स्पर्धा असे; म्हणून कर्ण आणि अर्जुन यांच्यात द्वंद्व निर्माण झाले.
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्न संशयः। यः सूर्यसंभवः कर्णः कुर्यात्प्रतिकुले रतः
हे गुपित, राजन, सूर्याचं होतं; यात शंका नाही—सूर्यापासून जन्मलेला कर्ण नेहमी विरोध करण्यात आनंद मानत असे.
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम्। अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्युधिष्ठिरः
पण त्याला कुंडले आणि कवच घातलेलं पाहून, आणि तो युद्धात अजिंक्य आहे असं समजून, युधिष्ठिर अस्वस्थ झाला.
यदा च कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम्। स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिलोत्थितः
राजन, जेव्हा कर्ण दोन्ही हात जोडून, पाण्यातून उठून, मध्यान्ही तेजस्वी सूर्याची स्तुती करीत असे—
तत्रैनमुपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतुना। नादेयं तस्य तत्काले किंचिदस्ति द्विजातिषु
त्या वेळी, ब्राह्मण त्याच्याकडे धनासाठी येत; त्या वेळी तो द्विजांना काहीही मागितले तरी देण्यास मागे हटत नसे.
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्युपस्थितः। स्वागतं चेति राधेयस्तमथ प्रत्यभाषत
इंद्र ब्राह्मणाचा वेष घेऊन त्याच्याकडे भीक मागायला आला; राधेयानं त्याचं स्वागत केलं आणि त्याच्याशी बोलला.
देवराजमनुप्राप्तं ब्राह्मणच्छद्मनाऽऽवृतम्। दृष्ट्वास्वागतमित्याह न बुबोधास्य मानसम्
देवराज इंद्र ब्राह्मणाचा वेष घेऊन आलेला पाहून, कर्णाने त्याला स्वागत केले, पण मनाने तो कोण आहे हे ओळखू शकला नाही.
हिरण्यकण्ठीः प्रमदा ग्रामान्वा बहुगोकुलान्। किं ददानीति तं विप्रमुवाचाधिरथिस्ततः
मग अधिरथाचा मुलगा त्या ब्राह्मणाला विचारतो, "मी तुला सोन्याच्या हारांनी सजलेल्या स्त्रिया द्याव्यात का, की अनेक गायी असलेली गावे द्यावीत का?"
हिरण्यकण्ठ्यः प्रमदा यच्चान्यत्प्रीतिवर्धनम्। नाह दत्तमिहेच्छामि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम्
त्या ब्राह्मणाने उत्तर दिलं, "मला सोन्याच्या हारांनी मढवलेल्या स्त्रिया किंवा आनंद देणारी इतर कुठलीही वस्तू नको आहे; त्या इतर मागणाऱ्यांना दे."
यदेतत्सहजं वर्म कुण्डले च तवानघ। एतदुत्कृत्य मे देहि यदि सत्यव्रतो भवान्
"पण जर तू खरंच सत्यव्रती असशील, पापरहित, तर तुझ्या अंगावरचं हे जन्मजात कवच आणि कुंडलं मला कापून दे."
एतदिच्छाम्यहं भिक्षां त्वया दत्तां परंतप। एष मे सर्वलाभानां लाभः परमको मतः
"हेच भीक मी तुझ्याकडून मागतोय, शत्रूंना जाळणाऱ्या; मला वाटतं, सगळ्या लाभांमध्ये हा लाभ सर्वात मोठा आहे."
अवनिं प्रमदा गाश्च निर्वापं बहुवार्षिकम्। तत्ते विप्र प्रदास्यामि न तु वर्म सकुण्डलम्
"मी तुला स्त्रिया, गायी, जमीन आणि अनेक वर्षांची समृद्ध दानं देईन, पण माझं कवच आणि कुंडलं देऊ शकत नाही."
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्वार्यमाणः स तु द्विजः। रकर्णेन भरतश्रेष्ठ नान्यं वरमयाचत
अनेक प्रकारे समजावूनही, भारतश्रेष्ठ, त्या ब्राह्मणाने कर्णाकडून दुसरं काहीच मागितलं नाही.