रुदती पुत्रशोकार्ता निशीथे कमलेक्षणा। धात्र्या सह पृथा राजन्पुत्रदर्शनलालसा
पुत्रशोकाने व्याकुळ होऊन, कमळासारख्या डोळ्यांनी कुंती रडत राहिली; तिला आपल्या मुलाची ओढ लागली होती आणि ती धायेसोबत रात्रभर थांबली.
विसर्जयित्वा मञ्जूषां संबोधनभयात्पितुः। विवेश राजभवनं पुनः शोकातुरा ततः
वडिलांना कळेल या भीतीने तिने ती पेटी सोडून दिली आणि मग दु:खाने भरून पुन्हा राजवाड्यात गेली.
मञ्जूषा त्वश्वनद्याः सा ययौ चर्मयण्वतीं नदीम्। चर्मण्वत्याश्चयमुनां ततो गङ्गां जगाम ह
ती पेटी अश्वनदीतून वहात वहात चरमवती नदीला गेली, तिथून यमुनेला, आणि मग गंगेला पोहोचली.
गङ्गायाः सूतविषयं चम्पामनुययौ पुरीम्। स मञ्जूषागतो गर्भस्तरङ्गैरुह्यमानकः
गंगेतून ती पेटी सारथ्यांच्या प्रदेशात, चंपा नगरीपर्यंत लाटांवर वहात गेली, आणि त्यात गर्भ असलेले बाळ होते.
अमृतादुत्थितं दिव्यं तनुवर्म सकुण्डलम्। धारयामास तं गर्भं दैवं च विधिनिर्मितम्
त्या पेटीत अमृतातून जन्मल्यासारखा, दिव्य कवच-कुंडले घातलेला, देवतेच्या इच्छेने घडवलेला असा एक सुंदर मुलगा होता.
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्महात्मनः। स सूर्यसंभवो गर्भः कुन्त्या गर्भेण धारितः
हे गुपित, महाराज, त्या तेजस्वी सूर्याचे होते; तो सूर्याचा पुत्र कुंतीच्या पोटी वाढला होता.
एतस्मिन्नेव काले तु धृतराष्ट्रस्य वै सखा। सूतोऽधिरथ इत्येव सदारो जाह्नवीं ययौ
त्याच वेळी, राजा, धृतराष्ट्राचा मित्र अधिरथ नावाचा सारथी आपल्या पत्नीसमवेत गंगेकाठी गेला.
तस्य भार्याऽभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि। राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत। अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषतः
त्याची पत्नी, राजा, या पृथ्वीवर सौंदर्यात अद्वितीय होती; तिचे नाव राधा, ती फार पुण्यवती होती, पण तिला मूल नव्हते. मूल व्हावे म्हणून तिने खूप प्रयत्न केले.
सा ददर्शाथ मञ्जूषामुह्यमानां यदृच्छया। दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशोभनाम्
अचानक तिने पाण्यात वाहात येणारी एक पेटी पाहिली, ज्यावर रक्षणासाठी धागा बांधलेला आणि सुंदर हँडल होते.
ऊर्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम्। `विवर्तमानां बहुशः पुनःपुनरितस्ततः
गंगेच्या लाटा आणि प्रवाहाने ती पेटी वारंवार इकडे तिकडे फिरत, शेवटी काठावर आली.
ततः सा वायुना राजन्स्रोतसा च बलीयसा। उपानीतो यतः सूतः सभार्यो जलमाश्रितः
मग, राजा, वाऱ्याच्या आणि जोरदार प्रवाहाच्या जोरावर ती पेटी जिथे सारथी आणि त्याची पत्नी पाण्याजवळ होते तिथे आली.
सा तु कौतूहलात्प्राप्तां ग्राहयामास भामिनी। ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै
कौतुकाने त्या सुंदर स्त्रीने ती पेटी उचलली आणि मग ती अधिरथ सारथ्याला सांगितले.
स तामुद्धृत्य मञ्जूषामुत्सार्य जलमन्तिकात्। यन्त्रैरुद्घाटयामास सोऽपश्यत्तत्रबालकम्
त्याने ती पेटी पाण्यापासून बाजूला काढून उघडली आणि आत एक बाळ पाहिले.
मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजितम्। `परिम्लानमुखं बालं रुदन्तं क्षुधितं भृशम्
त्या बाळाच्या चेहऱ्यावर तेज होते, कानात सुंदर कुंडले होती, पण उपासनेने त्याचा चेहरा मलूल झाला होता आणि तो जोरजोराने रडत होता.
स तु तं परया लक्ष्म्या दृष्ट्वा युक्तं वरात्मजम्'। स सूतो भार्यया सार्धं विस्मयोत्फुल्ललोचनः। अङ्कमारोप्य तं बालं भार्यां वचनमब्रवीत्
त्या विलक्षण रूपवान बाळाला पाहून सारथी आणि त्याची पत्नी आश्चर्याने डोळे मोठे करून त्याला मांडीवर घेतले; मग सारथ्याने आपल्या पत्नीला सांगितले.
इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातोस्मि भामिनि। दृष्टवान्देवगर्भोऽयं मन्येऽस्माकमुपागतः
हे खरंच अद्भुत आहे, भीरू; मी जन्मलो तेव्हापासून असं काही पाहिलं नव्हतं. मला वाटतं, हा देवदत्त मुलगा आपल्याकडे आला आहे.
अनपत्यस्य पुत्रोऽयं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम। इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्रं राधायै स महीपते
हा मुलगा देवांनी मला दिला आहे, तो नक्कीच अपत्य नसलेल्या माझ्यासाठी आहे, असे म्हणून त्या राजाने तो मुलगा राधेला दिला.
रप्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्दिव्यरूपिणम्। पुत्रं कमलगर्भाभं देवगर्भं श्रिया वृतम्
राधेने त्या दिव्य रूप असलेल्या मुलाला योग्य रीतीने स्वीकारले; तो कमळातून जन्मलेला, देवांचा पुत्र आणि तेजाने भरलेला होता.
स्तन्यं समस्रवच्चास्य दैवादित्थ निश्चयः'। पुपोष चैनं विधिवद्ववृधे स च वीर्यवान्। ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसाः सुताः
तिचे दूध त्या मुलासाठी जणू दैवी इच्छेने आपोआप वाहू लागले; तिने त्याचे सर्व विधीने पालनपोषण केले आणि तो बलवान व पराक्रमी झाला. त्यानंतर इतर नैसर्गिक मुलेही जन्माला आली.
नामकर्म च चक्रुस्ते कुण्डले तस् दृश्यते। कर्ण इत्येव तं बालं दृष्ट्वा कर्णं सकुण्डलम्
नावकरण विधी केल्यावर, त्याच्या कानात कुंडले पाहून, त्यांनी त्या मुलाला 'कर्ण' असे नाव दिले, कारण तो कुंडले धारण करून होता.
वसुवर्मधरं दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम्। नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः
त्या मुलाच्या कानात सोन्याची कुंडले आणि अंगावर कवच पाहून, ब्राह्मणांनी त्याचे नाव 'वसुषेण' ठेवले.
एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रमः। वसुषेण इतिख्यातो वृष इत्येव च प्रभुः
अशा प्रकारे तो अपार पराक्रमी मुलगा सूतपुत्र म्हणून ओळखला जाऊ लागला; तो 'वसुषेण' आणि 'वृष' या नावांनी प्रसिद्ध झाला.
सूतस्य ववृधेऽङ्गेषु ज्येष्ठः पुत्रः स वीर्यवान्। चारेण विदितश्चासीत्पृथया दिव्यवर्मभृत्
तो बलवान ज्येष्ठ मुलगा अंग देशातील सूताच्या घरी वाढला; गुप्त चौकशीने कुंतीला त्या दिव्य कवचधारी पुत्राची माहिती मिळाली.
सूतस्त्वधिरथः पुत्रं विवृद्धं समयेन तम्। दृष्ट्वा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्वयम्
नंतर योग्य वेळी, अधिरथ सूतानं आपला मोठा झालेला मुलगा पाहून, त्याला वाराणावत या नगरीत पाठवले.
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि। सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्स च वीर्यवान्
तेथे त्याने द्रोणाकडून अस्त्रविद्या शिकली आणि दुर्योधनाशी मैत्री केली; त्यामुळे तो पराक्रमी पुढे गेला.
द्रोणात्कृपाच्च रामाच्च सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम्। लब्ध्वा लोकेऽभवत्ख्यातः परमेष्वासतां गतः
द्रोण, कृप आणि राम यांच्याकडून चार प्रकारची अस्त्रविद्या शिकून, तो जगात श्रेष्ठ धनुर्धर म्हणून प्रसिद्ध झाला.
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रतः। योद्धुमाशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना
तो नेहमी दुर्योधनाच्या बाजूने पांडवांविरुद्ध आनंदाने उभा राहत असे आणि नेहमी अर्जुनाशी युद्ध करण्याची इच्छा बाळगत असे.
सदा हि तस् स्पर्धाऽऽसीदर्जुनन विशांपते। अर्जुनस्य च कर्णेन यतो द्वन्द्वं बभूव ह
त्याचं आणि अर्जुनाचं नेहमीच स्पर्धा असे; म्हणून कर्ण आणि अर्जुन यांच्यात द्वंद्व निर्माण झाले.
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्न संशयः। यः सूर्यसंभवः कर्णः कुर्यात्प्रतिकुले रतः
हे गुपित, राजन, सूर्याचं होतं; यात शंका नाही—सूर्यापासून जन्मलेला कर्ण नेहमी विरोध करण्यात आनंद मानत असे.
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम्। अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्युधिष्ठिरः
पण त्याला कुंडले आणि कवच घातलेलं पाहून, आणि तो युद्धात अजिंक्य आहे असं समजून, युधिष्ठिर अस्वस्थ झाला.