नाहत्वा हि महाबाहो शत्रूनेति करं पुनः। सा शक्तिर्देवराजस्य शतशोऽथ सहस्रशः
हे महाबाहू, शत्रूंचा वध केल्याशिवाय तुला ते शस्त्र पुन्हा मिळणार नाही. ते शस्त्र देवांचा राजा शेकडो-हजारो वेळा वापरतो.
एवमुक्त्वा सहस्रांशुः सहसाऽन्तरधीयत। `कर्णस्तु बुबुधे राजन्स्वप्नान्ते प्रव्यथन्निव
असे सांगून, तेजस्वी सूर्य अचानक अदृश्य झाला. आणि कर्णाने, राजन, स्वप्नाच्या अखेरीस हे जाणले, जणू तो फारच व्याकुळ झाला.
प्रतिबुद्धस्तु राधेयः स्वप्नं संचिन्त्य भारत। चकार निश्चयं राजञ्शक्त्यर्थं वदतांवर
राधेयानं जागे होऊन तो स्वप्नाचा विचार केला, भारत, आणि उत्तम वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने शस्त्र मिळवण्याचा निर्धार केला.
यदि मामिन्द्र आयाति कुण्डलार्थं परन्तप। शक्त्या तस्मै प्रदास्यामि कुण्डले वर्म चैव ह
जर इंद्र माझ्या कुंडलांसाठी आला, हे शत्रूंचा दाह करणाऱ्या, तर मी त्याला शस्त्रासह कुंडले आणि कवचही देईन.
स कृत्वा प्रातरुत्थाय कार्याणि भरतर्षभ। ब्राह्मणान्वाचयित्वा च यथाकार्यमुपाक्रमत्
हा निर्धार करून, तो पहाटे उठला, भरतश्रेष्ठा, आणि ब्राह्मणांकडून योग्य विधीने पाठ वदवून घेतली आणि आपली दैनंदिन कामे सुरू केली.
विधिना राजशार्दूल मुहूर्तमजपत्तदा'। ततः सूर्याय जप्यान्ते कर्णः स्वप्नं न्यवेदयत्
राजशार्दूल, विधीनुसार त्याने थोडा वेळ मौन जप केला. मग सूर्याला प्रार्थना संपल्यावर, कर्णाने आपले स्वप्न सांगितले.
यथा दृष्टं यथातत्त्वं यथोक्तमुभयोर्निसि। तत्सर्वमानुपूर्व्येण शशंसास्मै वृषस्तदा
जसे त्याने पाहिले, जसे खरे होते, आणि रात्री दोघांनी जे सांगितले, ते सर्व तो तेजस्वी सूर्याला क्रमाने सांगितले.
तच्छ्रुत्वा भगवान्देवो भानुः स्वर्भानुसूदनः। उवाच तं तथेत्येव कर्णं सूर्यः स्मयन्निव
हे ऐकून, भगवंत तेजस्वी सूर्य, स्वर्भानूचा संहार करणारा, कर्णाकडे हसत म्हणाला, 'तसेच होईल.'
ततस्तत्त्वमिति ज्ञात्वा राधेयः परवीरहा। शक्तिमेवाभिकाङ्क्षन्वै वासवं प्रत्यपालयत्
मग खरी गोष्ट समजून, राधेया, शत्रू वीरांचा संहार करणारा, फक्त त्या शस्त्राचीच इच्छा धरून वासवाची वाट पाहू लागला.
किं तद्गुह्यं न चाख्यातं कर्णायेहोष्णरश्मिना। कीदृशेकुण्डले ते च कवचं रचैव कीदृशम्
कुठले असे गुपित आहे जे तेजस्वी सूर्याने कर्णाला येथे सांगितले नाही? त्याची कुंडले आणि कवच कसे आहेत?
कुतश्च कवचं तस्यं कुण्डलेचैव सत्तम। एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि तपोधन
त्याला ते कवच आणि कुंडले कुठून मिळाले, श्रेष्ठ पुरुषा? मला हे ऐकायचे आहे—तू मला सांग, तपस्वी.
अहं राजन्ब्रवीम्येतत्तस्य गुह्यं विभावसोः। यादृशे कुण्डले ते च कवचं वैव यादृशम्
राजा, मी तुला त्या तेजस्वी सूर्याचे गुपित सांगतो—त्याची कुंडले आणि कवच कसे होते.
कुन्तिभोजं पुरा राजन्ब्राह्मणः पर्युपस्थितः। तिग्मतेजा महान्प्रांशुः श्मश्रुदण्डजटाधरः
पूर्वी, राजा, एक तेजस्वी, उंच, दाढी, दंड आणि जटा असलेला ब्राह्मण कुंतिभोजाकडे आला.
दर्सनीयोऽनवद्याङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव। मधुपिङ्गो मधुरवाक्तपःस्वाध्यायभूषणः
तो देखणा, निर्दोष अंगाचा, तेजाने झळाळणारा, मधासारखा पिंगट, मधुर बोलणारा, तप आणि वेदाध्ययनाने शोभणारा होता.
स राजानं कुन्तिभोजमब्रवीत्सुमहातपाः। भिक्षामिच्छामि वै भोक्तुं तव गेहे विमत्सर
त्या तपस्व्याने कुंतीभोज राजाला सांगितले, 'मला तुझ्या घरी द्वेष न ठेवता भिक्षा घ्यायची आहे आणि तिथेच जेवायचे आहे.'
न मे व्यलीकं कर्तव्यं त्वया वा तव चानुगैः। एवं वत्स्यामि ते गेहे यदि ते रोचतेऽनघ
'तू किंवा तुझे सेवक माझ्याशी कोणतीही चूक करणार नाहीत, असे पाहा. जर तुला हे मान्य असेल, तर मी तुझ्या घरी राहीन.'
यथाकामं च गच्छेयमागच्छेयं तथैव च। शय्यासने च मे राजन्नापराध्येत कश्चन
'राजा, मला हवे तसे यावे-जावे, तसेच परत यावे, आणि माझ्या झोपण्याच्या किंवा बसण्याच्या जागेवर कोणीही अपमान करू नये.'
तमब्रवीत्कुन्तिभोजः प्रीतियुक्तमिदं वचः। एवमस्तु परंचेति पुनश्चैवमथाब्रवीत्
कुंतीभोजाने प्रेमाने त्याला उत्तर दिले, 'तसेच होईल, आणि आणखीही काही—' असे म्हणून पुन्हा बोलू लागला.
मम कन्या महाप्राज्ञ पृथा नाम यशस्विनी। शीलवृत्तान्विता साध्वी नियताऽनवमानिनी
'महाज्ञानी, माझी कन्या पृथाचे नाव आहे. ती कीर्तीवान, उत्तम वागणुकीची, सदा संयमी आणि नम्र आहे.'
उपस्थास्यति सा त्वां वै पूजयाऽनवमत्य च। तस्याश्च शीलवृत्तेन तुष्टिं समुपयास्यसि
'ती तुझी सेवा आदराने करील आणि कधीही तुझा अपमान करणार नाही. तिच्या सद्गुणी वागणुकीमुळे तुला समाधान मिळेल.'
एवमुक्त्वा तु तं विप्रमभिपूज्य यथाविधि। उवाच कन्यामभ्येत्य पृथां पृथुललोचनाम्
असे म्हणून, त्याने त्या ब्राह्मणाचे योग्य रीतीने स्वागत केले आणि मग मोठ्या डोळ्यांची पृथेला जाऊन सांगितले.
अयं वत्से महाभागो ब्राह्मणो वस्तुमिच्छति। मम गेहे मया चास्य तथेत्येवं प्रतिश्रुतम्
'बाळ, हा पुण्यशाली ब्राह्मण माझ्या घरी राहायला इच्छितो, आणि मी त्याला तसे वचन दिले आहे.'
त्वयि वत्से परायत्तं ब्राह्मणस्याभिराधनम्। तन्मे वाक्यममिथ्या त्वं कर्तुमर्हसि कर्हिचित्
'बाळ, त्या ब्राह्मणाचे समाधान पूर्णपणे तुझ्यावर अवलंबून आहे. माझे वचन कधीही खोटे ठरू देऊ नकोस.'
अयं तपस्वी भगवान्स्वाध्यायनियतो द्विजः। यद्यद्ब्रूयान्महातेजास्तत्तद्देयमात्सरात्
'हा तपस्वी, पूज्य आणि वेदाध्ययनात मग्न आहे. तो जे काही मागेल, ते तू द्वेष न ठेवता द्यावे.'
ब्राह्मणा हि परं तेजो ब्राह्मणा हि परं तपः। ब्राह्मणानां नमस्कारैः सूर्यो दिवि विराजते
'ब्राह्मणांकडे श्रेष्ठ तेज आणि तप आहे. त्यांच्या नमस्कारामुळे सूर्य आकाशात तेजाने चमकतो.'
अमानयन्हि दाण्डक्यो वातापिश्च महासुरः। निहतो ब्रह्मदण्डेन तालजङ्घस्तथैव च। `वैन्ध्याद्रिश्च समुद्रश्च नद्दुषश्च विहिंसितः
'दांडक, मोठा राक्षस वातापी आणि तालजंघ, तसेच वैंध्य पर्वत, समुद्र आणि नद्दुषा हे ब्राह्मणांच्या शक्तीने नष्ट झाले.'
सोयं वत्से महाभार आहितस्त्वयि सांप्रतम्। त्वं सदा नियता कुर्या ब्राह्मणस्याभिराधनम्
'बाळ, आता हा मोठा भार तुझ्यावर आला आहे. तू नेहमी संयमाने त्या ब्राह्मणाची सेवा कर.'
जानामि प्रणिधानं ते बाल्यात्प्रभृति नन्दिनि। ब्राह्मणेष्विह सर्वेषु गुरुबन्धुषु चैव ह
'नंदिनी, तुझी भक्ती मला बालपणापासून माहित आहे. इथल्या सर्व ब्राह्मण, गुरुजन आणि नातेवाईकांप्रती तू नेहमीच आदर दाखवला आहेस.'
तथा प्रेष्येषु सर्वेषु मित्रसंबन्धिमातृषु। मयि चैव यथावत्त्वंसर्वमावृत्य वर्तसे
'तसेच, सर्व नोकर, मित्र, नातेवाईक आणि मातांसोबत, आणि माझ्याशीही, तू योग्य रीतीने वागतेस.'
न ह्यतुष्टो जनोऽस्तीह पुरे चान्तःपुरे च ते। सम्यग्वृत्त्याऽनवद्याङ्गि तव भृत्यजनेष्वपि
'इथे, नगरात किंवा तुझ्या घरात, अगदी तुझ्या सेवकांमध्येही, तुझ्या योग्य वागणुकीमुळे कोणीही असमाधानी नाही.'