तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः। आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः
तेथे, पत्नीच्या सोबतीने, तो वृद्ध तपस्वींच्या गराड्यात होता; त्यांनी पूर्वीच्या राजांच्या गोष्टींसह अनेक प्रकारे त्याला धीर देण्याचा प्रयत्न केला.
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया। बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च। शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ
नंतर हे दोन्ही वृद्ध, थोडे सावरले तरी, मुलाला पाहण्याच्या ओढीने, त्याच्या बालपणीच्या आठवणी आणि सावित्रीचे दर्शन आठवत राहिले; एकमेकांचा आधार घेत ते फारच दुःखी होऊन शोक करू लागले.
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम्। ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः
'अरे बाळा! अरे सूनबाई! कुठे आहात तुम्ही, कुठे आहात?' असे म्हणत ते दोघे रडू लागले; तेव्हा सत्यवचनावर ठाम असलेल्या एका ब्राह्मणाने त्यांना असे सांगितले:
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत्। कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः
मी वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकून घेतल्या आहेत, मोठे तप केले आहे, बाल्यापासून ब्रह्मचर्य पाळले आहे आणि गुरू व अग्नी यांना संतुष्ट केले आहे.
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे। वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा
एकाग्र मनाने मी सर्व व्रते पाळली आहेत; वायूभक्षण आणि उपवासही नेहमी योग्य रीतीने केले आहेत.
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम्। सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति
या तपाच्या बळावर मला इतरांचे सर्व हेतू समजतात; हे खरे समजा—सत्यवान जिवंत आहे.
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम्। नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान्
माझ्या उपाध्यायाच्या तोंडून जशी कधीच खोटी वाणी बाहेर पडली नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः। अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे आणि विधवा होणार नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम्। गताऽऽहारमकृत्वैव तथा जीवति सत्यवान्
जशी तुमची दृष्टी स्थिर राहिली आणि सावित्रीने उपवास करताही आपले व्रत पाळले, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः। पार्थिवीं चैववृद्धिं ते तथा जीवति सत्यवान्
ज्या दिशेला पशू आणि पक्षी शांततेची वाणी बोलतात आणि तुमची भूमीही वाढते, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः। दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति स्यवान्
जसा तुमचा पुत्र सर्व गुणांनी युक्त, लोकप्रिय आणि दीर्घायुष्याचा आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः। तांस्तान्विगणयन्सर्वांस्ततः स्थिर इवाभवत्
अशा प्रकारे सत्यवचन असलेल्या तपस्वींच्या धीराने, सर्व चिन्हे लक्षात घेऊन, तो मनाने स्थिर झाला.
ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्वता सह। आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह
थोड्या वेळाने, रात्री सावित्री आपल्या पती सत्यवानासह आश्रमात आली आणि आनंदाने आत गेली.
दृष्ट्वा चोत्पतिताः सर्वेहर्षं जग्मुश्च ते द्विजाः। कण्ठं माता पिता चास्य समालिङ्ग्याभ्यरोदतां
त्यांना पाहताच सर्व ब्राह्मण आनंदाने उभे राहिले; त्याची आई-वडील गळ्यात मिठी मारून रडू लागले.
पुत्रेण संगतं त्वां तु चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च। सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं वै पृथिवीपते
पुत्राशी तुझी भेट झाली आणि तुझे डोळे पुन्हा आलेले पाहून, हे पृथ्वीपती, आम्ही सर्वजण तुझ्या कुशलाची चौकशी करतो.
समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च। चक्षुषश्चात्मनो लाभात्रिभिर्दिष्ठ्या विवर्धसे
पुत्राची भेट, सावित्रीचे दर्शन आणि डोळ्यांचे पुन्हा मिळणे—या तिघांच्या योगे, तू खरोखरच भाग्यवान आणि समृद्ध झाला आहेस.
सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्रसंशयः। भूयोभूयः समृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति
आपण सर्वांनी जे काही सांगितलं, ते अगदी खरंच आहे, यात काहीच शंका नाही. तुझं भाग्य पुन्हा पुन्हा फुलून येईल आणि लवकरच वाढेल.
ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि। उपासांचक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम्
मग तिथे सर्व ब्राह्मणांनी अग्नी प्रज्वलित केला आणि पार्था, त्यांनी सर्वांनी मिळून द्युमत्सेन या राजाची पूजा केली.
शैव्या च सत्यवांश्चैव सावित्री चैकतः स्थिताः। सर्वैस्तैरभ्यनुज्ञाता विशोका समुपाविशन्
शैव्य, सत्यवान आणि सावित्री तिघे एकत्र उभे राहिले. सर्वांच्या परवानगीने, ते दुःखमुक्त होऊन बसले.
ततो राज्ञा सहासीनाः सर्वे ते वनवासिनः। जातकौतूहलाः पार्थ पप्रच्छुर्नृपतेः सुतम्
मग राजा आणि वनात राहणारे सर्वजण एकत्र बसले. त्यांना मोठी उत्सुकता वाटली आणि त्यांनी राजपुत्राला विचारायला सुरुवात केली.
प्रागेव नागतं कस्मात्सभार्येण त्वया विभो। विरात्रे चागतं कस्मात्कोनु बन्धस्तवाभवत्
तू आपल्या पत्नीबरोबर आधीच का परत आला नाहीस? आणि मग रात्रीच का आलास? तुला कोणती अडचण आली होती?
संतापितः पिता माता वयं चैव नृपात्मज। कस्मादिति न जानीमस्तत्सर्वं वक्तुमर्हिसि
राजपुत्रा, तुझ्या वडिलांना, आईला आणि आम्हालाही खूप काळजी वाटली. हे असं का झालं, ते आम्हाला माहीत नाही. तू सगळं सांगावंस अशी आमची इच्छा आहे.
पित्राऽहमभ्यनुज्ञातः सावित्रीसहितो गतः। अथ मेऽभूच्छिरोदुःखं वने काष्ठानि भिन्दतः
माझ्या वडिलांनी मला परवानगी दिली आणि मी सावित्रीसोबत गेलो. मग जंगलात लाकूड फोडताना मला डोक्यात प्रचंड वेदना झाली.
सुप्तश्चाहं वेदनया चिरमित्युपलक्षये। तावत्कालं न च मया सुप्तपूर्वं कदाचन
त्या वेदनेमुळे मी बऱ्याच वेळ झोपून गेलो, असं मला आठवतं. याआधी मी कधीच इतका वेळ झोपलो नव्हतो.
सर्वेषामेव भवतां संतापो मा भवेदिति। अतो विरात्रागमनं नान्यदस्तीह कारणम्
तुम्हा सर्वांना काही त्रास व्हावा असं मला वाटलं नाही, म्हणूनच मी रात्रीपर्यंत परत आलो नाही. याशिवाय दुसरं काही कारण नाही.
अकस्माच्चक्षुः प्राप्तिर्द्युमत्सेनस्य ते पितुः। नास्य त्वं कारणं वेत्सि सावित्री वक्तुमर्हति
अचानक तुझ्या वडिलांना, द्युमत्सेनांना, पुन्हा दृष्टी मिळाली. याचं कारण तुला माहीत नाही, पण सावित्रीने ते सांगावं.
श्रोतुमिच्छामि सावित्रि त्वं हि वेत्थ परावरम्। त्वां हि जानामि सावित्रि सावित्रीमिव तेजसा
सावित्री, मला ऐकायचं आहे, कारण तुला सर्व काही माहीत आहे. सावित्री, मी तुला सावित्री देवीसारखी तेजस्वी ओळखतो.
त्वमत्र हेतुं जानीषे तस्मात्सत्यं निरुच्यताम्। रहस्यं यदि ते नास्ति किंचिदत्र वदस्व नः
तुला याचं खरं कारण माहीत आहे, म्हणून सत्य सांग. या गोष्टीत काही गुपित नसेल तर आम्हाला सगळं सांग.