अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम। वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये
मी वारंवार या वाटेने गेलोय, म्हणून मला रस्ते माहित आहेत, भीती नको. झाडांच्या मधून पडणाऱ्या चांदण्यानंही मला वाट दिसते.
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च। यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय
आपण ज्या वाटेने फळं गोळा करत आलो, त्याच वाटेने परत जाऊ. शुभे, जशी आलीस तशीच जा — वाटेबद्दल विचार करू नकोस.
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा। तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च
या पलाशाच्या तुटलेल्या फांदीजवळ रस्ता दोन भागात फुटतो. त्यातल्या उत्तरेकडच्या वाटेने जा आणि लवकर जा.
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ। ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति
मी ठणठणीत आहे, माझ्यात बळ आहे, आणि मला दोन्ही आईवडिलांना भेटायचं आहे. असं म्हणत, घाईने तो आश्रमाकडे निघाला.
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः। लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह
त्याच वेळी, महाबली द्युमत्सेनाला पुन्हा दृष्टी मिळाली; स्वच्छ नजरेनं त्याने सगळं पाहिलं.
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया। पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ
तो आपल्या शिबिराजकन्या पत्नीला घेऊन सर्व आश्रमांत गेला आणि मुलासाठी फार दु:खात पडला, हे भरतश्रेष्ठ.
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च। तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः
त्या रात्री त्या दोघांनी आश्रम, नद्या, जंगलं आणि तळी शोधली.
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया। सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम्
कोणताही आवाज ऐकला की, मुलगा मिळेल या आशेने ते दोघं तिकडे धावायचे; सत्यवान सावित्रीसह समोर आला आणि बोलला.
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः। कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः
त्यांचे पाय फाटलेले, जखमी आणि रक्ताने माखलेले होते; अंगावर कुश आणि काट्यांनी ओरखडे पडलेले, ते वेडेपिसे झाल्यासारखे धावत होते.
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः। परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम्
मग सर्व आश्रमवासी ऋषींनी त्यांना वेढून घेतलं, धीर दिला आणि दोघांना त्यांच्या स्वतःच्या आश्रमात परत आणलं.
तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः। आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः
तेथे, पत्नीच्या सोबतीने, तो वृद्ध तपस्वींच्या गराड्यात होता; त्यांनी पूर्वीच्या राजांच्या गोष्टींसह अनेक प्रकारे त्याला धीर देण्याचा प्रयत्न केला.
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया। बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च। शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ
नंतर हे दोन्ही वृद्ध, थोडे सावरले तरी, मुलाला पाहण्याच्या ओढीने, त्याच्या बालपणीच्या आठवणी आणि सावित्रीचे दर्शन आठवत राहिले; एकमेकांचा आधार घेत ते फारच दुःखी होऊन शोक करू लागले.
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम्। ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः
'अरे बाळा! अरे सूनबाई! कुठे आहात तुम्ही, कुठे आहात?' असे म्हणत ते दोघे रडू लागले; तेव्हा सत्यवचनावर ठाम असलेल्या एका ब्राह्मणाने त्यांना असे सांगितले:
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत्। कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः
मी वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकून घेतल्या आहेत, मोठे तप केले आहे, बाल्यापासून ब्रह्मचर्य पाळले आहे आणि गुरू व अग्नी यांना संतुष्ट केले आहे.
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे। वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा
एकाग्र मनाने मी सर्व व्रते पाळली आहेत; वायूभक्षण आणि उपवासही नेहमी योग्य रीतीने केले आहेत.
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम्। सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति
या तपाच्या बळावर मला इतरांचे सर्व हेतू समजतात; हे खरे समजा—सत्यवान जिवंत आहे.
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम्। नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान्
माझ्या उपाध्यायाच्या तोंडून जशी कधीच खोटी वाणी बाहेर पडली नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः। अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे आणि विधवा होणार नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम्। गताऽऽहारमकृत्वैव तथा जीवति सत्यवान्
जशी तुमची दृष्टी स्थिर राहिली आणि सावित्रीने उपवास करताही आपले व्रत पाळले, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः। पार्थिवीं चैववृद्धिं ते तथा जीवति सत्यवान्
ज्या दिशेला पशू आणि पक्षी शांततेची वाणी बोलतात आणि तुमची भूमीही वाढते, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः। दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति स्यवान्
जसा तुमचा पुत्र सर्व गुणांनी युक्त, लोकप्रिय आणि दीर्घायुष्याचा आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः। तांस्तान्विगणयन्सर्वांस्ततः स्थिर इवाभवत्
अशा प्रकारे सत्यवचन असलेल्या तपस्वींच्या धीराने, सर्व चिन्हे लक्षात घेऊन, तो मनाने स्थिर झाला.
ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्वता सह। आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह
थोड्या वेळाने, रात्री सावित्री आपल्या पती सत्यवानासह आश्रमात आली आणि आनंदाने आत गेली.
दृष्ट्वा चोत्पतिताः सर्वेहर्षं जग्मुश्च ते द्विजाः। कण्ठं माता पिता चास्य समालिङ्ग्याभ्यरोदतां
त्यांना पाहताच सर्व ब्राह्मण आनंदाने उभे राहिले; त्याची आई-वडील गळ्यात मिठी मारून रडू लागले.
पुत्रेण संगतं त्वां तु चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च। सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं वै पृथिवीपते
पुत्राशी तुझी भेट झाली आणि तुझे डोळे पुन्हा आलेले पाहून, हे पृथ्वीपती, आम्ही सर्वजण तुझ्या कुशलाची चौकशी करतो.
समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च। चक्षुषश्चात्मनो लाभात्रिभिर्दिष्ठ्या विवर्धसे
पुत्राची भेट, सावित्रीचे दर्शन आणि डोळ्यांचे पुन्हा मिळणे—या तिघांच्या योगे, तू खरोखरच भाग्यवान आणि समृद्ध झाला आहेस.
सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्रसंशयः। भूयोभूयः समृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति
आपण सर्वांनी जे काही सांगितलं, ते अगदी खरंच आहे, यात काहीच शंका नाही. तुझं भाग्य पुन्हा पुन्हा फुलून येईल आणि लवकरच वाढेल.
ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि। उपासांचक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम्
मग तिथे सर्व ब्राह्मणांनी अग्नी प्रज्वलित केला आणि पार्था, त्यांनी सर्वांनी मिळून द्युमत्सेन या राजाची पूजा केली.