यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि। श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी
मी जर तप केलं असेल, दान दिलं असेल किंवा यज्ञ केला असेल, तर माझ्या सासू-सासऱ्यांना आणि पतीला ही रात्र शुभ जावो.
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम्। तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम
मी कधीही, अगदी मजेतसुद्धा, खोटं बोललेलं आठवत नाही; त्या सत्याच्या बळावर आज माझे सासू-सासरे सुखरूप राहो.
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम्। `अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ
माझ्या आईवडिलांना भेटायची मला फार इच्छा आहे — सावित्री, तू लवकर जा. ते दोघे वडीलधारे अजून जिवंत असतील तर मी त्यांना नमस्कार करावा अशी माझी इच्छा आहे.
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम्। न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे
आई किंवा वडिलांना काही वाईट घडलं असं दिसलं, सुंदर सावित्री, तर मी जगणार नाही — हे मी सत्य बोलतो, स्वतःवर वचन घेतो.
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि। मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात्
तुझा मन धर्मात असेल, आणि तुला मी जिवंत राहावा असं वाटत असेल, तर माझं आवडतं कर — आपण या आश्रमातून जाऊया.
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी। पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै
तेव्हा सावित्री उठली, तिचे केस गोळा करून, तिने आपल्या नवऱ्याला दोन्ही हातांनी धरून उचललं.
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना। सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे
सत्यवानही उठला, हाताने आपलं अंग पुसलं, सर्व दिशांना पाहिलं आणि ठामपणे नजर लावली.
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि। योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम्
मग सावित्री त्याला म्हणाली, 'उद्या तू फळं गोळा करशील. तुझ्या सुखासाठी आणि गरजेसाठी मी हे कुऱ्हाड घेऊन जाईन.'
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम्। गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत्
तिने जड लाकडाचा ओझं कापलं, झाडाच्या फांदीला धरून, नवऱ्याची कुऱ्हाड उचलली आणि पुन्हा त्याच्या जवळ आली.
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च। दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी
तिने आपल्या डाव्या खांद्यावर नवऱ्याचा डावा हात ठेवला, उजव्या हाताने त्याला घट्ट धरलं आणि हत्तीच्या चालीसारखी पुढे निघाली.
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम। वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये
मी वारंवार या वाटेने गेलोय, म्हणून मला रस्ते माहित आहेत, भीती नको. झाडांच्या मधून पडणाऱ्या चांदण्यानंही मला वाट दिसते.
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च। यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय
आपण ज्या वाटेने फळं गोळा करत आलो, त्याच वाटेने परत जाऊ. शुभे, जशी आलीस तशीच जा — वाटेबद्दल विचार करू नकोस.
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा। तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च
या पलाशाच्या तुटलेल्या फांदीजवळ रस्ता दोन भागात फुटतो. त्यातल्या उत्तरेकडच्या वाटेने जा आणि लवकर जा.
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ। ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति
मी ठणठणीत आहे, माझ्यात बळ आहे, आणि मला दोन्ही आईवडिलांना भेटायचं आहे. असं म्हणत, घाईने तो आश्रमाकडे निघाला.
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः। लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह
त्याच वेळी, महाबली द्युमत्सेनाला पुन्हा दृष्टी मिळाली; स्वच्छ नजरेनं त्याने सगळं पाहिलं.
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया। पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ
तो आपल्या शिबिराजकन्या पत्नीला घेऊन सर्व आश्रमांत गेला आणि मुलासाठी फार दु:खात पडला, हे भरतश्रेष्ठ.
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च। तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः
त्या रात्री त्या दोघांनी आश्रम, नद्या, जंगलं आणि तळी शोधली.
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया। सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम्
कोणताही आवाज ऐकला की, मुलगा मिळेल या आशेने ते दोघं तिकडे धावायचे; सत्यवान सावित्रीसह समोर आला आणि बोलला.
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः। कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः
त्यांचे पाय फाटलेले, जखमी आणि रक्ताने माखलेले होते; अंगावर कुश आणि काट्यांनी ओरखडे पडलेले, ते वेडेपिसे झाल्यासारखे धावत होते.
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः। परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम्
मग सर्व आश्रमवासी ऋषींनी त्यांना वेढून घेतलं, धीर दिला आणि दोघांना त्यांच्या स्वतःच्या आश्रमात परत आणलं.
तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः। आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः
तेथे, पत्नीच्या सोबतीने, तो वृद्ध तपस्वींच्या गराड्यात होता; त्यांनी पूर्वीच्या राजांच्या गोष्टींसह अनेक प्रकारे त्याला धीर देण्याचा प्रयत्न केला.
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया। बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च। शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ
नंतर हे दोन्ही वृद्ध, थोडे सावरले तरी, मुलाला पाहण्याच्या ओढीने, त्याच्या बालपणीच्या आठवणी आणि सावित्रीचे दर्शन आठवत राहिले; एकमेकांचा आधार घेत ते फारच दुःखी होऊन शोक करू लागले.
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम्। ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः
'अरे बाळा! अरे सूनबाई! कुठे आहात तुम्ही, कुठे आहात?' असे म्हणत ते दोघे रडू लागले; तेव्हा सत्यवचनावर ठाम असलेल्या एका ब्राह्मणाने त्यांना असे सांगितले:
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत्। कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः
मी वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकून घेतल्या आहेत, मोठे तप केले आहे, बाल्यापासून ब्रह्मचर्य पाळले आहे आणि गुरू व अग्नी यांना संतुष्ट केले आहे.
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे। वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा
एकाग्र मनाने मी सर्व व्रते पाळली आहेत; वायूभक्षण आणि उपवासही नेहमी योग्य रीतीने केले आहेत.
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम्। सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति
या तपाच्या बळावर मला इतरांचे सर्व हेतू समजतात; हे खरे समजा—सत्यवान जिवंत आहे.
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम्। नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान्
माझ्या उपाध्यायाच्या तोंडून जशी कधीच खोटी वाणी बाहेर पडली नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः। अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे आणि विधवा होणार नाही, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च। आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्
जशी त्याची पत्नी सावित्री तप, संयम आणि उत्तम वर्तनाने युक्त आहे, तसाच सत्यवानही जिवंत आहे.