वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः। त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति
वृद्ध आणि आंधळ्या आईवडिलांसाठी तूच त्यांची दृष्टी, वंशाचा आधार, पिंड, कीर्ती आणि पुढची पिढी आहेस.
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल। तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः
माझी आई आणि वडील दोघेही वृद्ध आहेत, आणि मीच त्यांचा आधार आहे; रात्री मी दिसलो नाही तर त्यांची अवस्था फार वाईट होईल.
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम। माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी
झोपेमुळेच माझे वडील आणि निष्पाप आई माझ्या काळजीने अस्वस्थ झाले, म्हणून मला झोपेचा राग येतो.
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः। मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे
मीही आता काळजीत आणि मोठ्या संकटात पडलो आहे; आईवडिलांशिवाय मला जगणं सहन होत नाही.
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम। एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम्
माझे शहाणे वडील, अस्वस्थ मनाने, याच वेळी आश्रमातील प्रत्येकाला माझ्याबद्दल विचारत असतील.
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे। भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम्
माझ्या स्वतःच्या दुःखापेक्षा मला वडिलांसाठी आणि आपल्या पतीच्या मागे जाणाऱ्या, दुःखी आईसाठी जास्त दुःख वाटतं.
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः। जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह
माझ्या कारणाने त्यांना दुःख व्हावं असं मला अजिबात वाटत नाही; ते जिवंत असतील तोपर्यंत मी त्यांची सेवा करत जगेन.
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम्। `परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया। तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम्
त्यांना आनंद द्यावं म्हणूनच मी जगतो; तेच माझं सर्वात मोठं दैवत आहेत आणि मी नेहमी त्यांची पूजा केली पाहिजे; हेच माझं जुने व्रत आहे.
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः। उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह
असं म्हणून तो धर्मनिष्ठ, गुरूभक्त आणि गुरूंच्या आवडीचा, दुःखाने हात वर करून स्पष्ट आवाजात रडू लागला.
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम्। प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी
तेव्हा, आपल्या पतीला शोकाने व्याकुळ झालेला पाहून, धर्माचरण करणारी सावित्रीने हातांनी त्याचे अश्रू पुसले आणि बोलू लागली.
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि। श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी
मी जर तप केलं असेल, दान दिलं असेल किंवा यज्ञ केला असेल, तर माझ्या सासू-सासऱ्यांना आणि पतीला ही रात्र शुभ जावो.
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम्। तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम
मी कधीही, अगदी मजेतसुद्धा, खोटं बोललेलं आठवत नाही; त्या सत्याच्या बळावर आज माझे सासू-सासरे सुखरूप राहो.
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम्। `अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ
माझ्या आईवडिलांना भेटायची मला फार इच्छा आहे — सावित्री, तू लवकर जा. ते दोघे वडीलधारे अजून जिवंत असतील तर मी त्यांना नमस्कार करावा अशी माझी इच्छा आहे.
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम्। न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे
आई किंवा वडिलांना काही वाईट घडलं असं दिसलं, सुंदर सावित्री, तर मी जगणार नाही — हे मी सत्य बोलतो, स्वतःवर वचन घेतो.
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि। मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात्
तुझा मन धर्मात असेल, आणि तुला मी जिवंत राहावा असं वाटत असेल, तर माझं आवडतं कर — आपण या आश्रमातून जाऊया.
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी। पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै
तेव्हा सावित्री उठली, तिचे केस गोळा करून, तिने आपल्या नवऱ्याला दोन्ही हातांनी धरून उचललं.
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना। सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे
सत्यवानही उठला, हाताने आपलं अंग पुसलं, सर्व दिशांना पाहिलं आणि ठामपणे नजर लावली.
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि। योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम्
मग सावित्री त्याला म्हणाली, 'उद्या तू फळं गोळा करशील. तुझ्या सुखासाठी आणि गरजेसाठी मी हे कुऱ्हाड घेऊन जाईन.'
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम्। गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत्
तिने जड लाकडाचा ओझं कापलं, झाडाच्या फांदीला धरून, नवऱ्याची कुऱ्हाड उचलली आणि पुन्हा त्याच्या जवळ आली.
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च। दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी
तिने आपल्या डाव्या खांद्यावर नवऱ्याचा डावा हात ठेवला, उजव्या हाताने त्याला घट्ट धरलं आणि हत्तीच्या चालीसारखी पुढे निघाली.
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम। वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये
मी वारंवार या वाटेने गेलोय, म्हणून मला रस्ते माहित आहेत, भीती नको. झाडांच्या मधून पडणाऱ्या चांदण्यानंही मला वाट दिसते.
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च। यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय
आपण ज्या वाटेने फळं गोळा करत आलो, त्याच वाटेने परत जाऊ. शुभे, जशी आलीस तशीच जा — वाटेबद्दल विचार करू नकोस.
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा। तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च
या पलाशाच्या तुटलेल्या फांदीजवळ रस्ता दोन भागात फुटतो. त्यातल्या उत्तरेकडच्या वाटेने जा आणि लवकर जा.
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ। ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति
मी ठणठणीत आहे, माझ्यात बळ आहे, आणि मला दोन्ही आईवडिलांना भेटायचं आहे. असं म्हणत, घाईने तो आश्रमाकडे निघाला.
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः। लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह
त्याच वेळी, महाबली द्युमत्सेनाला पुन्हा दृष्टी मिळाली; स्वच्छ नजरेनं त्याने सगळं पाहिलं.
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया। पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ
तो आपल्या शिबिराजकन्या पत्नीला घेऊन सर्व आश्रमांत गेला आणि मुलासाठी फार दु:खात पडला, हे भरतश्रेष्ठ.
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च। तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः
त्या रात्री त्या दोघांनी आश्रम, नद्या, जंगलं आणि तळी शोधली.
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया। सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम्
कोणताही आवाज ऐकला की, मुलगा मिळेल या आशेने ते दोघं तिकडे धावायचे; सत्यवान सावित्रीसह समोर आला आणि बोलला.
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः। कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः
त्यांचे पाय फाटलेले, जखमी आणि रक्ताने माखलेले होते; अंगावर कुश आणि काट्यांनी ओरखडे पडलेले, ते वेडेपिसे झाल्यासारखे धावत होते.
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः। परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम्
मग सर्व आश्रमवासी ऋषींनी त्यांना वेढून घेतलं, धीर दिला आणि दोघांना त्यांच्या स्वतःच्या आश्रमात परत आणलं.