ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः। काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः
म्हणून मी इथे आग आणून सर्वत्र पेटवतो. इथे लाकूड आहेच—आपलं मनातील त्रास दूर कर.
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये। न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने
तुला चालता येत नसेल, कारण मी पाहतोय की अजूनही तुला वेदना आहे, तर या अंधाऱ्या जंगलात तुला रस्ता कळणार नाही.
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव। वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ
उद्या सकाळी जंगल स्पष्ट दिसेल तेव्हा, तुझ्या संमतीने आपण जाऊ. जर तुला आवडेल तर ही एक रात्र इथेच घालवू.
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये। मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम्
माझ्या डोक्याचं दुखणं गेलं आहे; माझ्या सर्व अंगात बरेपण जाणवतंय. तुझ्या कृपेने मला आईवडिलांची भेट व्हावी, अशी माझी इच्छा आहे.
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात्। अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम्
मी कधीच चुकीच्या वेळी आश्रम सोडला नाही; संध्याकाळ येण्याआधी माझी आई मला बाहेर जाऊ देत नाही.
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम। विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः
दिवसा जरी मी बाहेर गेलो, तरी माझे गुरूजन खूपच दुःखी होतात; माझे वडील आश्रमातील लोकांसह मला शोधतात.
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा। उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि
पूर्वी माझ्या दुःखी आईवडिलांनी मला अनेकदा उशीराने परत येतो म्हणून रागावले आहे.
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये। तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति
आज माझ्या कारणाने त्यांची काय अवस्था झाली असेल याचा विचार करतो; मी दिसलो नाही तर त्यांना मोठं दुःख होईल.
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ। भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ
पूर्वी रात्री माझे वृद्ध आईवडील, खूप दुःखी असूनही प्रेमाने भरलेले, मला बोलले होते.
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक। यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम्
बाळा, तुझ्याशिवाय आम्ही एक क्षणही जगू शकत नाही; तू आहेस तोपर्यंतच आमचं जीवन आहे.
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः। त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति
वृद्ध आणि आंधळ्या आईवडिलांसाठी तूच त्यांची दृष्टी, वंशाचा आधार, पिंड, कीर्ती आणि पुढची पिढी आहेस.
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल। तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः
माझी आई आणि वडील दोघेही वृद्ध आहेत, आणि मीच त्यांचा आधार आहे; रात्री मी दिसलो नाही तर त्यांची अवस्था फार वाईट होईल.
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम। माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी
झोपेमुळेच माझे वडील आणि निष्पाप आई माझ्या काळजीने अस्वस्थ झाले, म्हणून मला झोपेचा राग येतो.
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः। मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे
मीही आता काळजीत आणि मोठ्या संकटात पडलो आहे; आईवडिलांशिवाय मला जगणं सहन होत नाही.
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम। एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम्
माझे शहाणे वडील, अस्वस्थ मनाने, याच वेळी आश्रमातील प्रत्येकाला माझ्याबद्दल विचारत असतील.
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे। भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम्
माझ्या स्वतःच्या दुःखापेक्षा मला वडिलांसाठी आणि आपल्या पतीच्या मागे जाणाऱ्या, दुःखी आईसाठी जास्त दुःख वाटतं.
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः। जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह
माझ्या कारणाने त्यांना दुःख व्हावं असं मला अजिबात वाटत नाही; ते जिवंत असतील तोपर्यंत मी त्यांची सेवा करत जगेन.
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम्। `परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया। तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम्
त्यांना आनंद द्यावं म्हणूनच मी जगतो; तेच माझं सर्वात मोठं दैवत आहेत आणि मी नेहमी त्यांची पूजा केली पाहिजे; हेच माझं जुने व्रत आहे.
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः। उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह
असं म्हणून तो धर्मनिष्ठ, गुरूभक्त आणि गुरूंच्या आवडीचा, दुःखाने हात वर करून स्पष्ट आवाजात रडू लागला.
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम्। प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी
तेव्हा, आपल्या पतीला शोकाने व्याकुळ झालेला पाहून, धर्माचरण करणारी सावित्रीने हातांनी त्याचे अश्रू पुसले आणि बोलू लागली.
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि। श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी
मी जर तप केलं असेल, दान दिलं असेल किंवा यज्ञ केला असेल, तर माझ्या सासू-सासऱ्यांना आणि पतीला ही रात्र शुभ जावो.
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम्। तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम
मी कधीही, अगदी मजेतसुद्धा, खोटं बोललेलं आठवत नाही; त्या सत्याच्या बळावर आज माझे सासू-सासरे सुखरूप राहो.
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम्। `अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ
माझ्या आईवडिलांना भेटायची मला फार इच्छा आहे — सावित्री, तू लवकर जा. ते दोघे वडीलधारे अजून जिवंत असतील तर मी त्यांना नमस्कार करावा अशी माझी इच्छा आहे.
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम्। न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे
आई किंवा वडिलांना काही वाईट घडलं असं दिसलं, सुंदर सावित्री, तर मी जगणार नाही — हे मी सत्य बोलतो, स्वतःवर वचन घेतो.
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि। मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात्
तुझा मन धर्मात असेल, आणि तुला मी जिवंत राहावा असं वाटत असेल, तर माझं आवडतं कर — आपण या आश्रमातून जाऊया.
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी। पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै
तेव्हा सावित्री उठली, तिचे केस गोळा करून, तिने आपल्या नवऱ्याला दोन्ही हातांनी धरून उचललं.
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना। सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे
सत्यवानही उठला, हाताने आपलं अंग पुसलं, सर्व दिशांना पाहिलं आणि ठामपणे नजर लावली.
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि। योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम्
मग सावित्री त्याला म्हणाली, 'उद्या तू फळं गोळा करशील. तुझ्या सुखासाठी आणि गरजेसाठी मी हे कुऱ्हाड घेऊन जाईन.'
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम्। गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत्
तिने जड लाकडाचा ओझं कापलं, झाडाच्या फांदीला धरून, नवऱ्याची कुऱ्हाड उचलली आणि पुन्हा त्याच्या जवळ आली.
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च। दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी
तिने आपल्या डाव्या खांद्यावर नवऱ्याचा डावा हात ठेवला, उजव्या हाताने त्याला घट्ट धरलं आणि हत्तीच्या चालीसारखी पुढे निघाली.