फलाहारोस्मि निष्क्रान्तस्वया सह सुमध्यमे। ततः पाटयतः काष्ठं शरिसो मे रुजाऽभवत्
सुंदर कटी असलेल्या सखी, मी तुझ्यासोबत फळं गोळा करायला बाहेर गेलो होतो. मग जेव्हा मी लाकूड फोडत होतो, तेव्हा माझ्या डोक्यात वेदना झाली.
शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन्। तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोस्मि इति सर्वं स्मरे शुभे
डोक्याच्या जळजळत्या दुखण्याने मी जास्त वेळ उभा राहू शकलो नाही. शुभे, मला सगळं आठवतंय—मी तुझ्या मांडीवर झोपलो.
त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयाऽपहृतं मनः। ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम्
तू मला मिठीत घेत असताना, झोपेने माझं भान हिरावून घेतलं. मग मला भयंकर अंधार आणि एक तेजस्वी, बलवान पुरुष दिसला.
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्ब्रूहि सुमध्यमे। स्वप्नो मे यदिवा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत्
हे काय होतं, हे तुला माहीत असेल तर सांग ना, सुंदर कटी असलेल्या सखी. मी स्वप्न पाहिलं होतं का, की ते खरंच घडलं?
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते। श्वस्ते सर्वंयथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज
मग सावित्रीने, रात्र गडद होत असताना, त्याला सांगितलं—'राजपुत्रा, उद्या पहाटे मी तुला सगळं जसं घडलं तसं सांगीन.'
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत। विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश्च दिवाकरः
उठ, उठ, तुझं भलं होवो! आपल्या आईवडिलांना पाहा, दृढनिश्चयी. ही रात्र गडद झाली आहे आणि सूर्यही मावळला आहे.
नक्तंचराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः। श्रूयन्ते पर्णशब्दाश्च मृगाणां चरतां वने
आता रात्री हिंडणारे प्राणी आनंदाने आणि कठोर आवाजात बोलत फिरत आहेत. पानांची सळसळ आणि जंगलात हिंडणाऱ्या हरणांचा आवाज ऐकू येतो.
एता घोरं शिवा नादान्दिशं दक्षिणपश्चिमाम्। आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम
ते भयंकर प्राणी, अशुभ आणि भीतीदायक आवाज करत, दक्षिण-पश्चिम दिशेकडून डरकाळ्या फोडत आहेत, त्यामुळे माझं मन घाबरलं आहे.
वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम्। न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि
हे जंगल दाट अंधाराने झाकलं गेलं आहे आणि भीतीदायक दिसतंय. तुला रस्ता ओळखता येणार नाही, आणि पुढे जाता येणार नाही.
अस्मिन्न वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन्। वायुना धम्यमानोत्र दृश्यतेऽग्निः क्वचित्क्वचित्
या जंगलात जळून गेलेली, कोरडी झाडं उभी आहेत. वाऱ्याने पेटलेली आग कुठे कुठे दिसते.
ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः। काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः
म्हणून मी इथे आग आणून सर्वत्र पेटवतो. इथे लाकूड आहेच—आपलं मनातील त्रास दूर कर.
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये। न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने
तुला चालता येत नसेल, कारण मी पाहतोय की अजूनही तुला वेदना आहे, तर या अंधाऱ्या जंगलात तुला रस्ता कळणार नाही.
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव। वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ
उद्या सकाळी जंगल स्पष्ट दिसेल तेव्हा, तुझ्या संमतीने आपण जाऊ. जर तुला आवडेल तर ही एक रात्र इथेच घालवू.
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये। मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम्
माझ्या डोक्याचं दुखणं गेलं आहे; माझ्या सर्व अंगात बरेपण जाणवतंय. तुझ्या कृपेने मला आईवडिलांची भेट व्हावी, अशी माझी इच्छा आहे.
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात्। अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम्
मी कधीच चुकीच्या वेळी आश्रम सोडला नाही; संध्याकाळ येण्याआधी माझी आई मला बाहेर जाऊ देत नाही.
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम। विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः
दिवसा जरी मी बाहेर गेलो, तरी माझे गुरूजन खूपच दुःखी होतात; माझे वडील आश्रमातील लोकांसह मला शोधतात.
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा। उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि
पूर्वी माझ्या दुःखी आईवडिलांनी मला अनेकदा उशीराने परत येतो म्हणून रागावले आहे.
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये। तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति
आज माझ्या कारणाने त्यांची काय अवस्था झाली असेल याचा विचार करतो; मी दिसलो नाही तर त्यांना मोठं दुःख होईल.
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ। भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ
पूर्वी रात्री माझे वृद्ध आईवडील, खूप दुःखी असूनही प्रेमाने भरलेले, मला बोलले होते.
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक। यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम्
बाळा, तुझ्याशिवाय आम्ही एक क्षणही जगू शकत नाही; तू आहेस तोपर्यंतच आमचं जीवन आहे.
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः। त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति
वृद्ध आणि आंधळ्या आईवडिलांसाठी तूच त्यांची दृष्टी, वंशाचा आधार, पिंड, कीर्ती आणि पुढची पिढी आहेस.
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल। तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः
माझी आई आणि वडील दोघेही वृद्ध आहेत, आणि मीच त्यांचा आधार आहे; रात्री मी दिसलो नाही तर त्यांची अवस्था फार वाईट होईल.
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम। माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी
झोपेमुळेच माझे वडील आणि निष्पाप आई माझ्या काळजीने अस्वस्थ झाले, म्हणून मला झोपेचा राग येतो.
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः। मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे
मीही आता काळजीत आणि मोठ्या संकटात पडलो आहे; आईवडिलांशिवाय मला जगणं सहन होत नाही.
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम। एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम्
माझे शहाणे वडील, अस्वस्थ मनाने, याच वेळी आश्रमातील प्रत्येकाला माझ्याबद्दल विचारत असतील.
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे। भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम्
माझ्या स्वतःच्या दुःखापेक्षा मला वडिलांसाठी आणि आपल्या पतीच्या मागे जाणाऱ्या, दुःखी आईसाठी जास्त दुःख वाटतं.
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः। जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह
माझ्या कारणाने त्यांना दुःख व्हावं असं मला अजिबात वाटत नाही; ते जिवंत असतील तोपर्यंत मी त्यांची सेवा करत जगेन.
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम्। `परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया। तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम्
त्यांना आनंद द्यावं म्हणूनच मी जगतो; तेच माझं सर्वात मोठं दैवत आहेत आणि मी नेहमी त्यांची पूजा केली पाहिजे; हेच माझं जुने व्रत आहे.
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः। उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह
असं म्हणून तो धर्मनिष्ठ, गुरूभक्त आणि गुरूंच्या आवडीचा, दुःखाने हात वर करून स्पष्ट आवाजात रडू लागला.
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम्। प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी
तेव्हा, आपल्या पतीला शोकाने व्याकुळ झालेला पाहून, धर्माचरण करणारी सावित्रीने हातांनी त्याचे अश्रू पुसले आणि बोलू लागली.