एवमस्त्विति सावित्री ध्यानयोगपरायणा। मनसा ता गिरः सर्वाः प्रत्यगृह्णात्तपस्विनी
ध्यान आणि योगाला समर्पित असलेल्या सावित्रीने, 'तसेच होवो' असे मनाशी म्हणत, त्या सर्व शुभ वचनांचा स्वीकार केला.
तं कालं तं मुहूर्तं च प्रतीक्षन्ती नृपात्मजा। यथोक्तं नारदवचश्चिन्तयन्ती सुदुःखिता
राजकन्या सावित्री, फारच दुःखी मनाने, नारदांनी सांगितलेल्या त्या वेळेची आणि क्षणाची वाट पाहत होती आणि त्यांच्या शब्दांचा विचार करत होती.
ततस्तु श्वश्रूश्वशुरावूचतुस्तां नृपात्मजाम्। एकान्तमास्थितां वाक्यं प्रीत्या भरतसत्तम
भरतश्रेष्ठा, तेव्हा तिचे सासू-सासरे, ती एकटी बसली असताना, तिच्याजवळ प्रेमाने आले आणि तिला प्रेमळ शब्दांनी बोलले.
व्रतं यथोपदिष्टं तु तथा तत्पारितं त्वया। आहारकालः संप्राप्तः क्रियतां यदनन्तरम्
'तू व्रत जसे सांगितले तसे पूर्ण केलेस; आता जेवणाची वेळ आली आहे, पुढचे काय ते कर,' असे त्यांनी सांगितले.
अस्तं गते मयाऽऽदित्ये भोक्तव्यं कृतकामया। एष मे हृदि संकल्पः समयश्च कृतो मया
'माझ्या मनात ठाम संकल्प आहे आणि मी वचन दिले आहे की, सूर्य मावळल्यावरच मी जेवेन,' असे तिने उत्तर दिले.
एवं संभाषमाणायाः सावित्र्या भोजनं प्रति। स्कन्धे परशुमादाय सत्यवान्प्रस्थितो वनम्
सावित्री जेवणाबद्दल असे बोलत असताना, सत्यवानने आपल्या खांद्यावर कुऱ्हाड घेतली आणि तो जंगलात निघून गेला.
सावित्री त्वाह भर्तारं नैकस्त्वं गन्तुमर्हसि। सह त्वया गमिष्यामि न हित्वां हातुमुत्सहे
पण सावित्रीने आपल्या पतीला सांगितले, 'तुम्ही एकटे जाऊ नका; मीही तुमच्यासोबत येईन, कारण तुमच्यापासून दूर राहणे मला सहन होत नाही.'
वनं न गतपूर्वं ते दुःख पन्थाश्च भामिनि। व्रतोपवासक्षामा च कथं पद्भ्यां गमिष्यसि
'प्रिय, तू कधीच जंगलात गेली नाहीस, आणि हा रस्ता खूप कठीण आहे; व्रत आणि उपवासामुळे तू अशक्त झाली आहेस, पायी चालत तिथे कशी जाशील?'
उपवासान्न मे ग्लानिर्नास्ति चापि परिश्रमः। गमने च कृतोत्साहां प्रतिषेद्धुं न माऽर्हसि
'उपवासामुळे मला ना थकवा आला आहे, ना मी दमले आहे; मला जायची पूर्ण तयारी आहे, म्हणून मला थांबवू नका.'
यदि ते गमनोत्साहः करिष्यामि तव प्रयम्। मम त्वामन्त्रय गुरून्न मां दोषः स्पृशेदयम्
'तुला जायची खूप इच्छा असेल, तर मी तुझ्या इच्छेनुसार वागीन; पण आधी माझ्या गुरुजनांची परवानगी घे, म्हणजे माझ्यावर काही दोष येणार नाही.'
साऽभिवाद्याब्रवीच्छ्वश्रूं श्वशुरं च महाव्रता। अयं गच्छति मे भर्ता फलाहारो महावनम्
सावित्रीने सासू-सासऱ्यांना नम्रपणे वंदन करून सांगितले, 'माझे पती, जे फळाहार करतात, ते मोठ्या जंगलात जात आहेत.'
इच्छेयमभ्यनुज्ञाता आर्यया श्वशुरेण ह। अनेन सह निर्गन्तुं न मेऽद्य विरहः क्षमः
'माझ्या सासू-सासऱ्यांनी कृपया परवानगी द्यावी, मी त्यांच्यासोबत बाहेर जावे अशी माझी इच्छा आहे; आज त्यांच्यापासून दूर राहणे मला शक्य नाही.'
गुर्वग्निहोत्रार्तकृतेप्रस्थितश्च सुतस्तव। न निवार्यो निवार्यः स्यादन्यथा प्रस्थितो वनम्
'तुमचा मुलगा गुरुजन आणि अग्निहोत्राच्या कार्यासाठी निघून गेला आहे; तो एकदा जंगलात गेला की, त्याला थांबवू नये.'
संवत्सरः किंचिदूनो न निष्क्रान्ताऽहमाश्रमात्। वनं कुसुमितं द्रष्टुं परं कौतूहलं हि मे
'आश्रमातून बाहेर पडून वर्षही पूर्ण झाले नाही; मला फुलांनी बहरलेले जंगल पाहण्याची फारच उत्सुकता आहे.'
यदा प्रभृति सावित्री पित्रा दत्ता स्नाषु मम। नानयाऽभ्यर्थनायुक्तमुक्तपूर्वं स्मराम्यहम्
सावित्रीला तिच्या वडिलांनी मला दिल्यापासून, तिने कधीच काही मागितले नाही किंवा अयोग्य बोलले नाही, असं मला आठवत नाही.
तदेषा लभतां कामं यथाभिलषितं वधूः। अप्रमादश्च कर्तव्यः पुत्रि सत्यवतः पथि
ही वधू ज्या गोष्टीची इच्छा करते, ती तिला मिळू दे. आणि मुली, सत्याच्या मार्गावर तू नेहमी सावध राहा.
उभाभ्यामभ्यनुज्ञाता सा जगाम यशस्विनी। सहभर्त्रा हसन्तीव हृदयेन विदूयता
दोघांनी परवानगी दिल्यावर, ती कीर्तीवान स्त्री आपल्या पतीसोबत निघाली. ती जणू हसत होती, पण तिचं मन मात्र दुःखाने भरलेलं होतं.
सा वनानि विचित्राणि रमणीयानि सर्वशः। मयूरगणजुष्टानि ददर्श विपुलेक्षणा
ती मोठ्या डोळ्यांनी सर्वत्र सुंदर आणि वेगवेगळ्या रंगांची, मोरांनी भरलेली वनं पाहू लागली.
नदीः पुण्यवहाश्चैव पुष्पितांश्च नगोत्तमान्। सत्यवानाह पश्येति सावित्रीं मधूरं वचः
तिने पवित्र नद्या आणि फुलांनी डवरलेले उंच डोंगर पाहिले. सत्यवान गोड शब्दात म्हणाला, 'सावित्री, पाहा!'
नीरीक्षमाणा भर्तारं सर्वावस्थमनिन्दिता। मृतमेव हिं मेने काले मुनिवचः स्मरन्
ती नेहमी आपल्या पतीकडे पाहत होती, कुठल्याही परिस्थितीत दोष न लावता. तिला ऋषींच्या शब्दांची आठवण येत होती आणि मनात तिने त्याला जणू मृत मानलं होतं.
अनुव्रजन्ती भर्तारं जगाम मृदुगामिनी। द्विधेव हृदयं कृत्वा तं च कालमवेक्षती
ती मृदू चालणारी सावित्री आपल्या पतीच्या मागे चालत होती, जणू तिचं हृदय दोन भाग झालं आहे, आणि ती त्या ठरलेल्या वेळेकडे लक्ष ठेवून होती.
अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान्। कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत्
मग, आपल्या पत्नीबरोबर तो बलवान सत्यवान फळं गोळा करू लागला आणि कठीण लाकूड फोडायला लागला.
तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत। व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना
लाकूड फोडताना त्याच्या अंगावर घाम आला; त्या श्रमामुळे त्याच्या डोक्यात वेदना निर्माण झाली.
सोऽभिगम्य प्रियां भार्यामुवाच श्रमपीडितः। व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना
तो थकून आपल्या प्रिय पत्नीपाशी गेला आणि म्हणाला, 'या श्रमामुळे माझ्या डोक्यात वेदना झाली आहे.'
अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च। अस्वस्थमिव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि
'सावित्री, माझे हातपाय आणि हृदय जणू तुटल्यासारखे वाटत आहेत; मी स्वतःला बरे वाटत नाही, ओ थोडक्यात बोलणाऱ्या.'
शूलैरिव शिरो विद्धमिदं संलक्षयाम्यहम्। `भ्रमन्तीव दिशः सर्वाश्चक्रारूढं मनो मम'। तत्स्वप्तुमिच्छे कल्याणि न स्तातुं शक्तिरस्ति मे
'माझं डोकं जणू शूलांनी टोचल्यासारखं दुखतंय; सर्व दिशांना सारखं फिरतंय, मन जणू चाकावर बसलं आहे. म्हणून, सुकन्या, मला झोपायचं आहे; उभं राहण्याची ताकद नाही.'
सा समासाद्य सावित्री भर्तारमुपगम्य च। उत्सङ्गेऽस्य शिर कृत्वा निषसाद महीतले
तेव्हा सावित्री आपल्या पतीजवळ गेली, त्याचं डोकं आपल्या मांडीवर ठेवून ती जमिनीवर बसली.
ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी। तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह
नंतर, नारदांच्या शब्दांचा विचार करत, ती तपस्विनी त्या क्षण, वेळ, दिवस यांची मोजणी करू लागली.
हन्त प्राप्तः स कालोऽयमिति चिन्तापरा सती'। मुहूर्तादेव चापश्य्पुरुषं रक्तवाससम्। वद्धमौलिं वपुष्मन्तमादित्यसमतेजसम्
'हाय, तो वेळ आलाच,' असं मनात येताच, काही क्षणातच तिने एक तेजस्वी, लाल वस्त्र घातलेला, केस बांधलेला, सूर्यासारखा तेजस्वी पुरुष पाहिला.
श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम्। स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तमेव च
तो काळसर पण उजळ, लाल डोळ्यांचा, हातात फास असलेला, भीतीदायक पुरुष सत्यवानच्या बाजूला उभा होता आणि फक्त त्याच्याकडे पाहत होता.