तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने। सत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः
त्याचा मुलगा नगरात जन्मला आणि तपोवनात वाढला; सत्यवान हा सर्व प्रकारे योग्य असून, मी मनाने त्यालाच नवरा म्हणून निवडले आहे.
अहो वत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम्। अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः
अरे राजा, सावित्रीने हे किती मोठे पाप केले! तिने अज्ञानाने गुणी सत्यवानाची निवड केली आहे.
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते। तथाऽस् ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति
त्याच्या वडिलांनी नेहमी सत्य बोलले, त्याची आईसुद्धा सत्यच बोलायची. म्हणून ब्राह्मणांनी त्याचं नाव 'सत्यवान' ठेवलं, कारण तो नेहमी सत्य बोलतो.
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान्। चित्रेऽपि विलिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते
लहानपणी त्याला घोडे फार आवडायचे, तो मातीचे घोडे बनवायचा. चित्र काढताना सुद्धा तो घोड्यांचीच चित्रं काढायचा, म्हणून त्याला 'चित्राश्व' असंही म्हणतात.
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः। क्षमावानपि वा शृरः सत्यवान्पितृवत्सलः
आता तो तेजस्वी राजपुत्र पूर्वीप्रमाणेच बुद्धिमान, संयमी आणि वडिलांवर प्रेम करणारा आहे का?
विवस्वानिव तेजस्वी वृहस्पतिसमो मतौ। महेन्द्र इवन वीरश्च वसुधेव क्षमान्वितः
तो सूर्यासारखा तेजस्वी आहे, बृहस्पतीसारखा बुद्धिमान आहे, इंद्रासारखा शूर आहे आणि पृथ्वीप्रमाणे सहनशील आहे.
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यश्चापि सत्यवान्। रूपवानप्युदारो वाऽप्यथवा प्रियदर्शनः
तो राजपुत्र उदार आहे, ब्राह्मणांवर प्रेम करणारा, सत्यवचन असणारा, देखणा, मोठ्या मनाचा आणि सर्वांना आवडणारा आहे.
सांकृते रन्तिदेवस् स्वशक्त्या दानतः समः। ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा
दान देण्यात तो आपल्या ताकदीप्रमाणे रंतिदेवसारखा आहे; ब्राह्मणांवर प्रेम करणारा आणि सत्य बोलणारा, शिबी आणि उशीनरासारखा आहे.
ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः। रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली
तो ययातीसारखा उदार आहे, सोमासारखा मनमोहक आहे; सौंदर्यात अश्विनीकुमारांइतका आहे आणि द्युमत्सेनाचा हा मुलगा बळकट आहे.
स वदान्यः स तेजस्वीधीमांश्चैव क्षमान्वितः'। स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः संयतेन्द्रियः। सन्मैत्रः सोनसूयश्च स ह्रीमान्द्युतिमांश्च सः
तो उदार आहे, तेजस्वी आहे, बुद्धिमान आहे, संयमी आहे, स्वतःवर ताबा ठेवणारा आहे, मृदू आहे, शूर आहे, सत्यवचन आहे, इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवणारा आहे, सर्वांशी मैत्रीपूर्ण आहे, द्वेष न करणारा आहे, लाजाळू आहे आणि तेजस्वी आहे.
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्धृतिस्तत्रैव च ध्रुवा। संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते
त्याच्यात नेहमी प्रामाणिकपणा आणि दृढ निश्चय आहे; थोडक्यात सांगायचं तर, तपस्वी आणि सद्गुणी वडीलधाऱ्यांनी त्याचं असंच वर्णन केलं आहे.
गुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे। दोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन
भगवंत, मला त्याचे सर्व गुण सांग, आणि जर काही दोष असतील तर तेही मला सांग.
एक एवास्य दोषो हि गुणानाक्रम्य तिष्ठति। स च दोषः प्रयत्नेन न शक्यमतिवर्तितुम्
त्याच्यात फक्त एकच दोष आहे, जो त्याच्या सर्व गुणांमध्ये उभा आहे; आणि तो दोष कितीही प्रयत्न केला तरी टाळता येत नाही.
एको दोषोऽस्ति नान्योऽस्य सोद्यप्रभृति सत्यवान्। संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति
सत्यवान, त्याच्यात एकच दोष आहे, दुसरा नाही; आजपासून एक वर्षात त्याचं आयुष्य संपेल आणि तो शरीर सोडेल.
एहि सावित्रि गच्छस्व अन्यं वरय शोभने। तस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य च स्थितः
सावित्री, ये आणि दुसरं कुणीतरी निवड, सुंदर मुली; त्याचा हा एक मोठा दोष सर्व गुणांवर भारी आहे.
यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतः। संवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति
जसा देवांनी सन्मानित नारद ऋषींनी मला सांगितलं, त्याचं आयुष्य थोडंच उरलं आहे; एक वर्षात तो शरीर सोडेल.
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते। स कृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृते
भाग्य एकदाच दिलं जातं, कन्या एकदाच दिली जाते, आणि 'मी देतो' असं एकदाच म्हटलं जातं—ही तिन्ही गोष्टी फक्त एकदाच होतात.
दीर्घायुरथवाऽल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा। सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम्
तो दीर्घायुषी असो किंवा अल्पायुषी, गुणी असो किंवा नसो, मी एकदा निवडलेला पती पुन्हा बदलणार नाही.
मनसा निश्चयं कृत्वाततो वाचाऽभिधीयते। क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः
मी आधी मनात ठरवते, मग ते बोलून दाखवते, आणि नंतर कृती करते—माझ्यासाठी मन हेच प्रमाण आहे.
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव। नैषा वारयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन
नरश्रेष्ठ, तुझ्या सावित्रीचं मन फार ठाम आहे; तिला कधीच धर्माच्या मार्गावरून परावृत्त करता येणार नाही.
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः। प्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव
सत्यवतीचे जे गुण आहेत, ते दुसऱ्या कुठल्याही पुरुषात नाहीत. म्हणूनच मला माझी मुलगी त्याला द्यायला आवडते.
अविचाल्यमेतदुक्तं तथ्यं च भवता वचः। करिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम
तुम्ही जे बोललात ते अढळ आणि सत्य आहे. मी अगदी तसंच करीन, कारण तो माझा गुरु आहे.
अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तव। साधयिष्याम्यहं तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः
सावित्रीच्या विवाहात कोणतीही अडचण येऊ नये. मी हे पूर्ण करीन आणि सर्वांच्या भल्यासाठी शुभेच्छा देतो.
एवमुक्त्वा स्वमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतः। राजाऽपि दुहितुः सज्जं वैवाहिकमकारयत्
असं म्हणून नारद उठून स्वर्गात गेला. आणि राजाने आपल्या मुलीच्या लग्नाची तयारी सुरू केली.
अथ कन्याप्रदाने स तमेवार्थं विचिन्तयन्। समानित्ये च तत्सर्वंभाण्डं वैवाहिकं नृपः
मुलीच्या विवाहाचा विचार करत राजा लग्नासाठी लागणाऱ्या सर्व वस्तू एकत्र करू लागला.
ततो वृद्धान्द्विजान्सर्वानृत्विक्सभ्यपुरोहितान्। समाहूय दिने पुण्ये प्रययौ सह कन्यया
शुभ दिवशी त्याने सर्व वयोवृद्ध, ब्राह्मण, ऋत्विज आणि पुरोहितांना बोलावलं आणि मुलीसह निघाला.
मेध्यारण्यं स गत्वा च द्युमत्सेनाश्रमं नृपः। पद्भ्यामेव द्विजैः सार्धं राजर्षिं तमुपागमत्
राजा पवित्र अरण्यात जाऊन द्युमत्सेनाच्या आश्रमात पोहोचला आणि ब्राह्मणांसह पायी चालत त्या राजर्षीकडे गेला.
तत्रापश्यन्महाभागं सालवृक्षमुपाश्रितम्। कौश्यां बृस्यां समासीनं चक्षुर्हीनं नृपं तदा
तेथे त्याने मोठ्या भाग्यवान, दृष्टिहीन राजाला सालाच्या झाडाखाली, कुशाच्या आसनावर आणि मृगचर्मावर बसलेला पाहिला.
स राजा तस्य राजर्षेः कृत्वापूजां यथाऽर्हतः। वाचा सुनियतो भूत्वा चकारात्मनिवेदनम्
राजाने त्या राजर्षीला योग्य त्या सन्मानाने वंदन केलं आणि संयमितपणे बोलून आपली ओळख दिली.
तस्यार्ध्यमासं चैव गां चावेद्यस धर्मवित्। किमागमनमित्येवं राजा राजानमब्रवीत्
धर्म जाणणाऱ्याने त्याला अर्घ्य आणि गाय दिली आणि विचारलं, 'तुम्ही कशासाठी आलात?'