अन्तर्हितायां सावित्र्यां जगाम स्वपुरं नृपः। स्वराज्ये चावसद्बीरः प्रजा धर्मेण पालयन्
सावित्री अदृश्य झाल्यावर राजा आपल्या नगरात परतला; तो धैर्याने राज्य करत प्रजेला धर्माने वागवत राहिला.
कस्मिंश्चित्तु गते काले स राजा नियतब्रतः। ज्येष्ठायां धर्मचारिण्यां महिष्यां कगर्भमादधे
काही काळ गेल्यावर, त्या निश्चयी राजाने आपल्या ज्येष्ठ, धर्मनिष्ठ राणीला गर्भधारणा केली.
राजपुत्र्यास्तु गर्भः स मानव्या भरतर्षभ। व्यर्धतं तदा शुक्ले तारापतिरिवाम्बरे
भरतश्रेष्ठा, त्या राजकन्येच्या गर्भाचा विकास झाला आणि तो आकाशातील तारकाधिपतीसारखा तेजस्वी दिसू लागला.
प्राप्ते काले तु सुषुवे कन्यां राजीवलोचनाम्। क्रियाश्च तस्या मुदितश्चक्रे च नृपसत्तमः
योग्य वेळी तिने कमळासारख्या डोळ्यांची कन्या जन्माला घातली; आणि उत्तम राजा आनंदाने तिचे संस्कार केले.
सावित्र्या प्रीतया दत्ता साव्त्र्या द्दुतया ह्यपि। सावित्रीत्येव नामास्याश्चक्रुर्विप्रास्तथा पिता
सावित्रीने प्रेमाने आणि आनंदाने दिलेली ही कन्या, ब्राह्मणांनी आणि तिच्या वडिलांनी 'सावित्री' हे नाव ठेवले.
सा विग्रहवतीव श्रीव्यवर्धत नृपात्मजा। कालेन चापि सा कन्या यौवनस्ता बभूव ह
ती राजकन्या सौंदर्य आणि तेजाने वाढू लागली; आणि काळानुसार ती युवावस्थेला पोहोचली.
तां सुमध्यां पृथुश्रोणीं प्रतिमां काञ्चनीमिव। प्राप्तेयं रदेवकन्येति दृष्ट्वा संमेनिरे जनाः
ती कमनीय बांध्याची, रुंद कंबरेची आणि सोन्यासारखी झळाळणारी दिसत होती; तिला पाहून लोकांना वाटे की एखादी देवकन्या पृथ्वीवर आली आहे.
तां तु पद्मपलाशाक्षीं ज्वलन्तीमिव तेजसा। न कश्चिद्वरयामास तेजसा प्रतिवारितः
पण तिच्या कमळपलाशासारख्या डोळ्यांमुळे आणि तेजामुळे कोणीही तिचा विवाह मागितला नाही; तिच्या तेजाने सर्वजण थांबले.
अथोपोष्य शिरःस्नाता देवतामभिगम्य सा। हुत्वाग्निं विधिवद्विप्रान्वाचयामास पर्वणि
नंतर, उपवास करून आणि स्नान करून, तिने देवतेची पूजा केली; विधिपूर्वक अग्नीला होम करून, सणाच्या दिवशी तिने ब्राह्मणांना बोलावले.
साऽभिवाद्य पितुः पादौ शेषाः पूर्वं निवेद्य च। कृताञ्जलिर्वरारोहा नृपतेः पार्श्वमास्थिता
तिने वडिलांना वंदन केले, बाकीचे सर्व आधी सांगितले आणि हात जोडून ती राजाच्या जवळ उभी राहिली.
यौवनस्थां तु तां दृष्ट्वा स्वां सुतां देवरूपिणीम्। अयाच्यमानां च वरैर्नृपतिर्दुःखितोऽभवत्
आपली कन्या युवावस्थेत, देवतेसारखी रूपवान असूनही, कोणीही तिचा विवाह मागत नाही हे पाहून राजा दुःखी झाला.
पुत्रि प्रदानकालस्ते न च कश्चिद्वृणोति माम्। स्वयमन्विच्छ भर्तारं गुणैः सदृशमात्मनः
मुली, तुझ्या विवाहाचा काळ आला आहे, पण कोणीही माझ्याकडे मागणी करत नाही; तू स्वतः आपल्या गुणांना साजेसा वर शोध.
प्रार्थितः पुरुषो यश्च स निवेद्यस्त्वया मम। विमृश्याहं प्रदास्यामि वरय त्वं यथेप्सितम्
तुला जो पुरुष आवडेल, तो मला सांग; मी विचार करून तुला त्याच्याशी विवाह देईन—तू जसा हवा तसा वर निवड.
श्रुतं हि धर्मशास्त्रेषु पठ्यमानं द्विजातिभिः। तथा त्वमपिकल्याणि गदतो मे वचः शृणु
कारण धर्मशास्त्रात, ब्राह्मणांनी वाचलेले असे ऐकले आहे; म्हणून, कल्याणी, मी जे सांगतो ते तू ऐक.
अप्रदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपयन्पतिः। मृते पितरि पुत्रश्च वाच्यो मातुररक्षिता
आपली मुलगी दुसऱ्याला देत नाही असा वडील निंदेला पात्र असतो, आणि जिचा स्वीकार करत नाही असा नवरा देखील दोषी ठरतो. वडील मरण पावल्यावर, आईचे रक्षण न करणारा मुलगाही निंदेला पात्र असतो.
इदं मे वचनं क्षुत्वा भर्तुरन्वेषणे न्वर। देवतानां यथा याच्यो न भवेयं तथा कुरु
हे माझे बोल ऐक, नवऱ्याच्या शोधात मला देवांकडून काही मागावे लागते तसे मागावे लागू नये, असेच करून दे.
एवमुक्त्वा दुहितरं तथा वृद्धांश्च मन्त्रिणः। व्यादिदेशानुयात्रं च गम्यतां चेत्यचोदयत्
अशी आपली मुलगी आणि वयोवृद्ध मंत्र्यांना सांगून, त्याने सोबत जाण्याची आणि निघण्याची आज्ञा दिली.
साऽभिवाद्य पितुः पादौ व्रीडितेव मनस्विनी। पितुर्वचनमाज्ञाय निर्जगामाविचारितम्
ती मनाने लाजरी आणि उच्च विचारांची, वडिलांच्या पायांना वंदन करून, त्यांची आज्ञा ऐकून, कुठलीही शंका न ठेवता निघून गेली.
सा हैमं रथमास्थाय स्थविरैः सचिवैर्वृता। तपोवनानिरम्याणि राजर्षीणां जगाम ह
ती सोन्याच्या रथात बसून, वयोवृद्ध मंत्र्यांच्या सोबतीने, राजर्षींच्या तपोवनांकडे गेली.
मान्यानां तत्र वृद्धानां कृत्वा पादाभिवादनम्। वनानि क्रमशस्तात सर्वाण्येवाभ्यगच्छत
तेथे तिने मान्य वयोवृद्धांना पायांवर वाकून नमस्कार केला आणि मग सर्व वनांना एकामागून एक भेट दिली.
एवं तीर्थेषु सर्वेषु धनोत्सर्गं नृपात्मजा। कुर्वी द्विजमुख्यानां तंतं देशं जगाम ह
सर्व तीर्थस्थळी राजकन्येने ब्राह्मणांना धनदान केले आणि त्या त्या प्रदेशातील श्रेष्ठ द्विजांना भेट दिली.
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः। उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत
मग, भारत, मद्र देशाचा राजा सभेमध्ये बसलेला असताना, नारदाशी संवाद साधत भेटला.
ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा। आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः
सर्व तीर्थस्थळे आणि आश्रमांना भेट देऊन, सावित्री मंत्र्यांसह आपल्या वडिलांच्या घरी परतली.
नारदेन सहासीनं सा दृष्ट्वा पितरं शुभा। उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवादनम्
ती शुभ्र कन्या वडीलांना नारदासोबत बसलेले पाहून, दोघांच्या पायांना वाकून नमस्कार केला.
क्व गताऽभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप। किमर्थं युवतीं भद्र न चैनां संप्रयच्छसि
राजा, तुझी मुलगी कुठे गेली होती आणि कुठून परतली? हे भद्र, तू या तरुणीचे लग्न का लावत नाहीस?
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता। एतस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः
ती ह्याच कामासाठी पाठवली होती आणि आजच परत आली आहे; हे देवर्षे, तिने कोणाला नवरा म्हणून निवडले ते ऐक.
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संयोदिता शुभा। तदैव तस्य वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत्
वडिलांनी तिला सविस्तर सांगायला सांगितले, तेव्हा त्या शुभ्र कन्येने त्यांचे शब्द मान्य करून असे सांगितले.
आसीत्साल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः। द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चाच्चान्धो बभूव ह
साल्व देशात धर्मशील असा एक क्षत्रिय राजा होता, त्याचे नाव द्युमत्सेन होते. नंतर तो आंधळा झाला.
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः। सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा
त्या बुद्धिमान राजाचे डोळे गेले तेव्हा, त्याच्या जवळील एक जुना शत्रू त्याच्या दुर्बलतेचा फायदा घेऊन त्याचे राज्य काबीज केले.
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम्। महारण्यं गतश्चापि पस्तेषे महाव्रतः
तो आपल्या पत्नी आणि लहान मुलासह वनात गेला आणि त्या मोठ्या अरण्यात जाऊन कठोर व्रतांचे पालन करू लागला.