ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम्। रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम्
मग रामाने तो अतुल शक्तीचा, रावणाचा अंत करणारा, भीषण असा बाण सोडला, जणू काही ब्रह्मदंडच उगारला आहे.
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत। स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः। प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः
रामाने तो दूरवरून ओढून सोडताच, तो बाण राक्षसांचा श्रेष्ठ, त्याचा रथ, घोडे आणि सारथीसह, प्रचंड ज्वाळांनी वेढून अग्नित झळाळला.
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः। निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा
रामाच्या निष्कलंक कृत्याने रावणाचा वध झाल्याचे पाहून, देव, गंधर्व आणि चारण आनंदित झाले.
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम्। भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा
ब्रह्मास्त्राच्या तेजामुळे, पंचमहाभूतांनी त्या महाभाग रावणाला सोडून दिले; तो सर्व लोकांतून खाली पडला.
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च। नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत
ब्रह्मास्त्राने जळून, रावणाचे शरीरातील द्रव्ये आणि रक्त टिकू शकले नाही; अगदी राखही कुठे दिसली नाही.
स हत्वा रावयणं क्षुद्रं राक्षसेनद्रं सुरद्विषम्। बभूव हृष्टः ससुहृद्रामः सौमित्रिणा सह
राक्षसांचा क्षुद्र राजा आणि देवांचा शत्रू रावणाचा वध केल्यावर, राम आपल्या मित्रांसह आणि सौमित्रीसह अत्यंत आनंदित झाला.
ततो हते दशग्रीवे देवाः सर्षिपुरोगमाः। आशीर्भिर्जययुक्ताभिरानर्चुस्तं महाभुजम्
दशग्रीवाचा वध झाल्यावर, ऋषींच्या पुढाकाराने सर्व देवांनी त्या महाबाहू रामाचे विजयाच्या आशीर्वादांनी पूजन केले.
रामं कमलपत्राक्षं तुष्टुवुः सर्वदेवताः। गन्धर्वाः पुष्पवर्षैश्च वाग्भिश्च त्रिदशालयाः
सर्व देवांनी कमलासारख्या डोळ्यांच्या रामाचे स्तवन केले; गंधर्वांनी फुलांचा वर्षाव केला आणि स्वर्गवासी देवांनी शुभ वचने उच्चारली.
पूजयित्वा रणे रामं प्रतिजग्मुर्यथागतम्। तन्महोत्सवसंकाशमासीदाकाशमच्युत
रणांगणात रामाची पूजा करून, ते जसे आले तसे परत गेले; आकाशात मोठा उत्सव भरल्यासारखे वाटत होते, अच्युत.
ततो हत्वा दशग्रीवं लङ्कां रामो महायशाः। विभीषणाय प्रददौ प्रभुः परपुरंजयः
दशग्रीवाचा वध करून, कीर्तीमान रामाने लंका विभीषणाला दिली, तो शत्रूंच्या नगरांचा विजेता होता.
ततः सीतां पुरस्कृत्य विभीषणपुरस्कृताम्। अविन्ध्यो नाम सुप्रज्ञो वृद्धामात्यो विनिर्ययौ
मग सीतेला पुढे करून, विभीषणासह, अविंध्य नावाचा बुद्धिमान वृद्ध मंत्री बाहेर आला.
उवाच च महात्मानं काकुत्स्थं दैन्यमास्थितम्। प्रतीच्छ देवीं सद्वृत्तां महात्मञ्जानकीमिति
त्याने दुःखात असलेल्या काकुत्स्थ रामाला सांगितले, 'हे महात्मा, सद्गुणी जानकी देवीला स्वीकारा.'
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्मादवतीर्य रथोत्तमात्। बाष्पेणापिहितां सीतां ददर्शेक्ष्वाकुनन्दनः
हे इक्ष्वाकुवंशीय, ही वाणी ऐकून राम आपल्या सुंदर रथातून खाली उतरला आणि अश्रूंनी भरलेल्या चेहऱ्याची सीता त्याला दिसली.
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं यानस्थां शोककर्शिताम्। मलोपचितसर्वाङ्गीं जटिलां कृष्णवाससम्
ती सर्वांगाने सुंदर, पण दुःखाने कृश झालेली, वाहनात उभी, अंगावर मळ, जटा वाढलेल्या आणि काळ्या वस्त्रातली सीता त्याने पाहिली.
उवाच रामो वैदेहीं परामर्शविशङ्कितः। `लक्षयित्वेङ्गितं सर्वं प्रियं तस्यै निवेद्य सः
रामाने वैदेहीला, स्पर्श करावा की नाही या संकोचाने, तिच्या सर्व हालचाली ओळखून, आपले प्रिय संदेश सांगितले.
गच्छ वैदेहि मुक्ता त्वं यत्कार्यं तनमया कृतम्। मामासाद्यपतिं भद्रे न त्वं राक्षसवेश्मनि। जरां व्रजेथा इतिमे निहतोसौ निशाचरः
जा वैदेही, तू आता मुक्त झालीस; जे करायचे होते ते मी केले आहे. हे सुभगे, तू मला पती म्हणून मिळालीस, आता तुला राक्षसाच्या घरी राहायचे किंवा तिथे वृद्ध व्हायचे कारण उरले नाही, कारण तो निशाचर आता मारला गेला आहे.
कथं ह्यस्मद्विधो जातु जानन्धर्मविनिश्चयम्। परहस्तगतां नारीं मुहूर्तमपि धारयेत्
धर्म काय आहे हे मला माहीत असून, दुसऱ्याच्या हातात गेलेली स्त्री मी एक क्षणही ठेवू शकत नाही.
सुवृत्तामसुवृत्तां वाऽप्यहं त्वामद्य मैथिलि। नोत्सहे परिभोगाय श्वावलीढं हविर्यथा
मैतिली, तू कितीही चांगली असलीस किंवा नसलीस, आज मी तुला जवळ घेऊ शकत नाही; जसा कुत्र्याने चाटलेला नैवेद्य कोणीही खात नाही.
ततः सा सहसा बाला तच्छ्रुत्वा दारुणं वचः। पपात देवी व्यथिता निकृत्ता कदली यथा
ते कठोर शब्द ऐकून ती तरुणी, देवी, अचानक फार व्यथित होऊन, कापलेल्या केळीच्या झाडासारखी खाली कोसळली.
योप्यस्या हर्षसंभूतो मुखरागः पुराऽभवत्। क्षणेन सपुनर्नष्टो निःश्वासादिव दर्पणे
पूर्वी तिच्या चेहऱ्यावर उमटलेला आनंदाचा रंग क्षणात नाहीसा झाला, जसा आरशावरचा श्वास पुसून जातो.
ततस्ते हरयः सर्वे तच्छ्रुत्वा रामभाषितम्। गतासुकल्पा निश्चेष्टा बभूवुः सहलक्ष्मणाः
रामाचे ते शब्द ऐकून लक्ष्मणासह सगळे वानर जणू काही प्राणच गेलेले, हालचाल न करणारे झाले.
ततो देवो विशुद्धात्मा विमानेन चतुर्मुखः। पद्मयोनिर्जगत्स्रष्टा दर्शयामास राघवम्
मग शुद्ध अंतःकरण असलेला, कमळातून जन्मलेला, चार मुखांचा, सृष्टीचा कर्ता ब्रह्मदेव दिव्य विमानातून रामासमोर प्रकट झाला.
शक्रश्चाग्निश्च वायुश्चयमो वरुण एव च। यक्षाधिपश्च भगवांस्तथा सप्तर्षयोऽमलाः
इंद्र, अग्नी, वायू, यम, वरुण, यक्षांचा स्वामी आणि सात पवित्र ऋषीही तेथे आले.
राजा दशरथश्चैव दिव्यभास्वरमूर्तिमान्। विमानेन महार्हेण हंसयुक्तेन भास्वता
राजा दशरथही दिव्य तेजस्वी रूप धारण करून, हंसांनी ओढलेल्या सुंदर विमानातून तिथे आले.
ततोऽन्तरिक्षं तत्सर्वंदेवगन्धर्वसंकुलम्। शुशुभे तारकाचित्रं शरदीव नभस्तलम्
मग संपूर्ण आकाश देव आणि गंधर्वांनी भरून गेले, आणि ते शरद ऋतूच्या तारकांनी सजलेल्या आकाशासारखे शोभू लागले.
तत उत्थाय वैदेही तेषां मध्ययशस्विनी। उवाच वाक्यं कल्याणी रामं पृथुलवक्षसम्
मग त्या सर्वांच्या मध्ये प्रसिद्ध असलेली वैदेही उठली आणि तिने रामाला, रुंद छातीच्या वीराला, हे शब्द सांगितले.
राजपुत्र न ते कोपं करोमि विदिताहि मे। गतिः स्त्रीणां नराणां च शृणु चदं वचो मम
राजपुत्रा, मी तुला रागावू इच्छित नाही; स्त्रियांचे आणि पुरुषांचे नशीब मला माहीत आहे. आता माझे बोल ऐक.
अन्तश्चरतिभूतानां मातरिश्वा सदागतिः। स मे विमुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
जी सर्व प्राण्यांमध्ये गुप्तपणे फिरते ती वायू साक्ष आहे; मी काही पाप केले असेल तर त्याने माझे प्राण घेऊ द्यावेत.
अग्निरापस्तथाऽऽकाशं पृथिवी वायुरेव च। विमुञ्चन्तु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
अग्नी, पाणी, आकाश, पृथ्वी आणि वायू—यांनी माझे प्राण घेऊ द्यावेत, जर मी काही पाप केले असेल.
यथाऽहं त्वदृतेवीर नान्यंस्वप्नेऽप्यचिन्तयम्। तथा मे देव निर्दिष्टस्त्वमेव हि पतिर्भव
वीरा, मी स्वप्नातही तुझ्याशिवाय दुसऱ्या कोणाचा विचार केला नाही; म्हणून देवांनी साक्ष द्यावी की, तूच माझा पती आहेस.