सुग्रीवजाम्बवन्तौ चहनुमानङ्गदस्तथा। मैन्दद्विविदनीलाश्च प्रायः प्लवगसत्तमाः
सुग्रीव, जांबुवंत, हनुमान, अंगद, मैंद, द्विविद आणि नील हे सर्व वानरांतील श्रेष्ठही तसेच करीत होते.
तथासमभवच्चापि यदुवाच विभीषणः। क्षणेनातीन्द्रियाण्येषां चक्षुंष्यासन्युधिष्ठिर
जसे विभीषणाने सांगितले तसेच घडले; क्षणातच त्यांची दृष्टी अलौकिक झाली, हे युधिष्ठिरा.
इन्द्रजित्कृतकर्मा तु पित्रे कर्म तदाऽऽत्मनः। निवेद्य पुनरागच्छत्त्वरयाऽऽजिशिरःप्रति
इंद्रजिताने आपले कार्य पूर्ण करून, ते वडिलांना सांगितले आणि मग तो झपाट्याने पुन्हा रणभूमीकडे गेला.
तमागतं तु संक्रुद्धं पुनरेव युयुत्सया। अभिदुद्राव सौमित्रिर्विभीषणमते स्थितः
तो परत येताना, रागाने पेटलेला आणि युद्धासाठी उत्सुक असताना, सौमित्राने विभीषणाच्या सल्ल्याने त्याच्यावर धाव घेतली.
अकृताह्निकमेवैनं जिघांसुर्जितकाशिनम्। शरैर्जघान संक्रुद्धः कृतसंज्ञोऽथ लक्ष्मणः
दैनंदिन कृत्ये न करता, विजयी शत्रूला मारण्याच्या उद्देशाने, क्रुद्ध लक्ष्मणाने, शुद्धीवर येऊन, त्याच्यावर बाणांचा मारा केला.
तयोः समभवद्युद्धं तदाऽन्योन्यं जीगीषतोः। अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव
त्यांच्यात विजयासाठी दोघेही झगडत असताना, एक अद्भुत आणि आश्चर्यकारक युद्ध झाले, जणू इंद्र आणि प्रह्लाद यांच्यातील लढाईसारखे.
अविध्यदिन्द्रजित्तीक्ष्णैः सौमित्रिं मर्मभेदिभिः। सौमित्रिश्चानलस्पर्शैरविध्यद्रावणिं शरैः
इंद्रजिताने धारदार आणि शरीर भेदणाऱ्या बाणांनी सौमित्राला जखमी केले; आणि सौमित्रानेही अग्निसारख्या ज्वलंत बाणांनी रावणपुत्रावर प्रहार केला.
सौमित्रिशरसंस्पर्शाद्रावणिः क्रोधमूर्च्छितः। असृजल्लक्ष्मणायाष्टौ शरानाशीविषोपमान्
सौमित्राच्या बाणांच्या आघाताने, रावणपुत्र संतापाने भरून, लक्ष्मणावर आठ विषारी सर्पांसारखे बाण सोडले.
तस्येषून्पावकस्पर्शैः सौमित्रिः पत्रिभिस्त्रिभिः। `वारयामास नाराचैः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः
मित्रांना आनंद देणाऱ्या सौमित्राने, अग्निस्पर्श असलेल्या त्या बाणांना, तीन पिसांच्या लोखंडी बाणांनी रोखले.
असृजल्लक्ष्मणश्चाष्टौ राक्षसाय शरान्पुनः'। तथा तं न्यहनद्वीरस्तन्मे निगदतः शृणु
लक्ष्मणाने पुन्हा त्या राक्षसावर आठ बाण सोडले; अशा रीतीने त्या वीराने त्याच्यावर प्रहार केला—हे मी सांगतो, ऐक.
एकेनास्य धनुष्मन्तं बाहुं देहादपातयत्। द्वितीयेन तु बाणेन भुजमन्यमपातयत्
एका बाणाने त्याचा धनुष्यधारी हात शरीरापासून वेगळा केला; दुसऱ्या बाणाने दुसरा हातही तोडला.
तृतीयेन तु बाणेन शितधारेण भास्वता। जहार सुनसं चापि शिरो ज्वलितकुण्डलम्
तिसऱ्या तेजस्वी आणि धारदार बाणाने, सुंदर नाक असलेले, ज्वलंत कुंडले घातलेले त्याचे डोके उडवले.
विनिकृत्तभुजस्कन्धः कबन्धाकृतिदर्शनः। `पपात वसुधायां तु छिन्नमूल इवद्रुमः
त्याचे हात आणि खांदे छाटले गेले, कबंधासारखा दिसणारा तो, मुळासकट कापलेल्या झाडासारखा जमिनीवर कोसळला.
तं हत्वासूतमप्यस्त्रैर्जघान बलिनंवरः। लङ्कां प्रवेशयामासुस्तं रथं वाजिनस्तदा
त्याला मारल्यानंतर, तो आधीच मरण पावलेला असतानाही, बलवान वीराने त्याच्यावर शस्त्रांनी प्रहार केला आणि मग त्या रथाला लंका मध्ये नेण्याची आज्ञा दिली.
ददर्श रावणस्तं च रथं पुत्रविनाकृतम्। स पुत्रं निहतं श्रुत्वा त्रासात्संभ्रान्तमानसः
रावणाने तो रथ पाहिला, जो आता त्याच्या पुत्राशिवाय होता; पुत्र मारला गेला हे ऐकून त्याचे मन भीती आणि गोंधळाने भरून गेले.
रावणः शोकमोहार्तो वैदेहीं हन्तुमुद्यतः ।। ङ्गमादाय दुष्टात्मा जवेनाभिपपात ह
शोक आणि मोहाने ग्रासलेला, दुष्ट मनाचा रावण, शस्त्र उचलून, वैदेहीला मारण्यासाठी वेगाने धावला.
तं दृष्ट्वातस्य दुर्बुद्देरविन्ध्यः पापनिश्चयम्। शमयामास संक्रुद्धं श्रूयतां येन हेतुना
त्याच्या पापी आणि वाईट मनस्थितीला पाहून, अविंध्याने संतप्त रावणाला थांबवले—हे का केले, ते ऐका.
महाराज्येस्थितो दीप्ते न स्त्रियं हन्तुमर्हसि। हतैवैषा यदा स्त्री च कबन्धनस्था च ते वशे
तू मोठ्या राज्याचा आणि तेजस्वी राजा आहेस, स्त्रीला मारणे तुला शोभत नाही; ती आधीच हरली आहे, बंदिवान आहे आणि तुझ्या ताब्यात आहे.
न चैषा दहभेदेन हतास्यादिति मे मतिः। जहि भर्तारमेवास्या हते तस्मिन्हता भवेत्
माझ्या मते, ती अग्नीने किंवा दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे मारली गेलेली नाही; तिच्या पतीला मार, कारण तो मेल्यावर तीही जणू मेलीच समज.
न हि ते विक्रमे तुल्यः साक्षादपि शतक्रतुः। असकृद्धि त्वया सन्द्रास्त्रासितास्त्रिदसा युधि
तुझ्या पराक्रमाशी प्रत्यक्ष इंद्रही तुला तोलू शकत नाही; युद्धात देवांना घाबरविणारे शस्त्र तू अनेकदा वापरले आहेस.
एवं बहुविधैर्वाक्यैरविन्ध्यो रावणं तदा। क्रुद्धं संशमयामास जगृहे च स तद्वचः
अविंध्याने अशा अनेक शब्दांनी संतप्त रावणाला शांत केले, आणि रावणाने त्याचा सल्ला मान्य केला.
निर्याणे स मतिं कृत्वा नियन्तारं क्षपाचरः। आज्ञापयामास तदारथो मे कल्प्यतामिति
निघायचे ठरवून, रात्रीचे स्वामी रथवानाला आज्ञा दिली, 'माझा रथ लगेच तयार कर.'
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते। निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम्
प्रिय पुत्र मारला गेल्यामुळे संतप्त झालेला दशग्रीव, सोन्या-रत्नांनी सजवलेला रथ चढून बाहेर पडला.
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः। अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान्
प्रचंड आणि विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या राक्षसांनी वेढलेला रावण, रामावर तुटून पडला आणि वानरांच्या सेनापतींना मारू लागला.
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः। हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन्
मैंद, नील, अंगद, हनुमान, जांबवान आणि त्यांच्या सैन्यांनी संतप्त रावणाला पुढे येताना वेढले.
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः। द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः
भालू आणि वानरांमधील श्रेष्ठ वीरांनी झाडांनी रावणाच्या सैन्याचा नाश करायला सुरुवात केली, आणि हे सर्व दशग्रीव पाहत होता.
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः। मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः
आपली सेना शत्रूंकडून मारली जात आहे हे पाहून, मायावी आणि राक्षसांचा स्वामी रावणाने आपली माया सोडली.
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः। राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः
त्याच्या शरीरातून शेकडो-हजारो राक्षस बाहेर पडले, जे बाण, भाले आणि शूल घेऊन उभे होते.
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान्। अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः
रामाने त्या सर्व राक्षसांना दिव्य अस्त्राने मारले; मग राक्षसांचा स्वामी रावणाने पुन्हा एकदा नवी माया केली.
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत। अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः
राम आणि लक्ष्मण यांचे रूप घेऊन, दशानन रावण राम आणि लक्ष्मण यांच्यावर तुटून पडला.