तं लक्ष्मणोऽभ्यधावच्च प्रगृह्य सशरं धनुः। त्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा
लक्ष्मणाने धनुष्य आणि बाण हातात घेतले आणि सिंह जसा एखाद्या लहान प्राण्याला घाबरवतो, तसा धनुष्याचा मोठा आवाज करून त्याला घाबरवले.
तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोः। दिव्यास्त्रविदुपोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा
त्यांच्यात विजयासाठी आसुसलेल्या, दिव्य अस्त्रांचे ज्ञान असलेल्या आणि एकमेकांशी तडजोड न करणाऱ्या दोघांमध्ये भीषण युद्ध सुरू झाले.
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैः। ततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद्बलिनां वरः
रावणाने जेव्हा पाहिले की बाणांनी तो त्याला जिंकू शकत नाही, तेव्हा त्या बलाढ्याने आणखी मोठ्या प्रयत्नाने झुंज दिली.
तत एवं महावेगैरर्दयामास तोमरैः। तानागतान्स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितैः शरैः
मग त्याने प्रचंड वेगाने तोमर फेकून त्याच्यावर हल्ला केला; पण सौमित्र लक्ष्मणाने ती येणारी शस्त्रे तीक्ष्ण बाणांनी छाटून टाकली.
ते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्धरणीतले। `साधका रावणेराजौ शतशः शकलीकृताः
ती तोमर धारदार बाणांनी छाटली गेली आणि जमिनीवर कोसळली; रावणराजाने शेकडो शस्त्रे तुकडे तुकडे करून टाकली.
तमङ्गदो वालिसुतः श्रीमानुद्यम्य पादपम्। अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि
मग वाळीचा तेजस्वी पुत्र अंगदाने एक झाड उचलले, प्रचंड वेगाने धावत गेला आणि त्याच्या डोक्यावर जबरदस्त फटका दिला.
तस्येन्द्रजिदसंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान्। प्रहर्तुमैच्छत्तं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मणः
त्यावेळी पराक्रमी प्रसैन गोंधळलेल्या अवस्थेत त्याच्यावर भाला चालवायला धावला, पण लक्ष्मणाने त्याचा भाला छाटून टाकला.
तमभ्याशगतं वीरमङ्गदं रावणात्मजः। गदयाऽताडयत्सव्ये पार्श्वेवानरपुङ्गवम्
रावणाचा मुलगा, शूर अंगदाजवळ जाऊन, त्या वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अंगदाच्या डाव्या कुशीवर गदेद्वारे जोरात मारला.
तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतः। ससर्जेन्द्रजितः क्रोधात्सालस्कन्धं तथाङ्गदः
वालीचा बलवान आणि संतप्त मुलगा अंगदाने, त्या भीषण आघाताचा प्रत्युत्तर म्हणून, इंद्रजितावर मोठं सालाचं झाड फेकलं.
सोऽङ्गदेन रुपोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुः। जघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम्
अंगदाने इंद्रजिताचा वध करण्यासाठी सोडलेलं ते झाड इंद्रजिताने आपल्या सामर्थ्याने, रथ, घोडे आणि सारथीसह नष्ट केलं.
ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिः। तत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः
मग घोडे आणि सारथी मारले गेल्यावर, रावणाचा मुलगा रथातून उडी मारून बाहेर पडला आणि तेथेच आपल्या मायेमुळे अदृश्य झाला.
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम्। रामस्तं देशमागम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत
तो राक्षस अनेक मायेतील आहे आणि अदृश्य झाला हे समजून, राम त्या ठिकाणी आला आणि आपल्या सैन्याचं रक्षण करू लागला.
स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा। विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महाबलम्
मग इंद्रजिताने वरदानाने मिळालेल्या बाणांनी राम आणि बलाढ्य लक्ष्मण यांच्या सर्व अंगांमध्ये जखमा केल्या.
तमदृश्यंशरैः शूरौ माययाऽन्तर्हितं तदा। योधयामासतुरुभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ
मायेने अदृश्य झालेल्या इंद्रजिताने, दोन्ही शूरवीर राम आणि लक्ष्मण यांच्याशी बाणांनी युद्ध केलं.
स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोः। व्यसृजत्सायकान्भूयः शतशोऽथ सहस्रशः
मग रागाने, त्या दोन नरसिंहांच्या सर्व अंगांवर शेकडो-हजारो बाणांचा वर्षाव त्याने केला.
तमदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तमनिशं शरान्। हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः
अदृश्य आणि सतत बाण सोडणाऱ्या इंद्रजिताचा शोध घेत, वानर मोठमोठ्या दगडं उचलून आकाशात गेले.
तांश्च तौ चाप्यदृश्यः सशरैर्विव्याध राक्षसः। स भृशं ताडयामास रावणिर्मायया वृतः
तो अदृश्य राक्षस बाणांनी त्या वानरांना मारू लागला, आणि मायेने झाकलेला रावणी त्यांच्यावर प्रचंड हल्ला करू लागला.
तौ शरैरर्दितौ वीरौ भ्रारौ रामलक्ष्मणौ। पेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव
त्या दोन शूरवीर राम आणि लक्ष्मण बाणांनी छिन्नभिन्न होऊन, सूर्य-चंद्रासारखे आकाशातून जमिनीवर कोसळले.
तावुभौ पतितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। बबन्ध रावणिर्भूयः शरैर्दत्तवरैस्तदा
राम आणि लक्ष्मण हे दोन्ही भाऊ पडलेले पाहून, रावणीने पुन्हा वरदानाने मिळालेल्या बाणांनी त्यांना बांधून टाकलं.
तौ वीरौ शरजालेन बद्धाविन्द्रजिता रणे। रेजतुः पुरुषव्याघ्रौ शकुन्ताविव पञ्जरे
रणभूमीत इंद्रजिताच्या बाणांच्या जाळ्यात अडकलेले ते दोन नरसिंह, पिंजऱ्यातील पक्ष्यांसारखे चमकत होते.
दृष्ट्वा निपतितौ भूमौ सर्वाङ्गेषु शराचितौ। सुग्रीवः कपिभिः सार्धं परिवार्योपतस्तिवान्
त्यांना जमिनीवर पडलेले आणि सर्व अंगांत बाणांनी भरलेले पाहून, सुग्रीव वानरांसह त्यांच्याजवळ गेला आणि त्यांना घेरून उभा राहिला.
सुषेणमैन्दद्विविदैः कुमुदेनाङ्गदेन च। हनुमननीलतारैश्च नलेन च कपीश्वरः
सुसेण, मैंद, द्विविद, कुमुद, अंगद, हनुमान, नील, तारा आणि नल या सर्वांसह वानरांचा राजा तिथे उभा राहिला.
ततस्तं देशमागम्य कृतकर्मा विभीषणः। बोधयामास तौ वीरौ प्रज्ञास्त्रेण प्रमोहितौ
मग कर्तृत्ववान विभीषण त्या ठिकाणी आला आणि मोहास्त्रामुळे गोंधळलेल्या त्या दोन शूरांना जागं केलं.
विशल्यौ चापि सुग्रीवः क्षणेनैतौ चकार ह। विशल्यया महौषध्या दिव्यमन्त्रप्रयुक्तया
आणि सुग्रीवाने दिव्य मंत्रांनी सिद्ध केलेल्या मोठ्या औषधीने, क्षणार्धात त्यांना बाणमुक्त केलं.
तौ लब्धसंज्ञौ नृवरौ विशल्यावुदतिष्ठताम्। उभौ गतक्लमौ चास्तां णेनैतौ महारथौ
ते दोन्ही राजे, शुद्धीवर आलेले आणि बाणांपासून मुक्त झालेले, एकत्र उभे राहिले. दोघांचेही थकवा गेला होता; हे दोघेही पराक्रमी रथी पुन्हा ताजेतवाने झाले.
ततो विभीषणः पार्थ राममिक्ष्वाकुनन्दनम्। उवाच विज्वरं दृष्ट्वा कृताञ्जलिरिदं वचः
मग विभीषणाने, हे पार्था, इक्ष्वाकू वंशाचा आनंद राम याला तापमुक्त पाहून, हात जोडून असे बोलले.
अयमम्भो गृहीत्वातु राजराजस् शासनात्। गुह्कोऽभ्यागतः श्लेतात्त्वत्सकाशमरिंदम
हे राजाधिराज, या पाण्याचा घड दिला आहे, गूहकाने तुझ्या आज्ञेने आणले आहे; हा शत्रूंचा नाश करणारा, तुझ्या भेटीस आला आहे.
इदमम्भः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति। अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परंतप
हे महान राजा, हे पाणी कुबेराने तुला दिले आहे; अदृश्य जीवांचे दर्शन व्हावे म्हणून, हे शत्रूंना जाळणारा.
अनेन मृष्टनयनो भूतान्यन्तर्हितान्युत। भवान्द्रक्ष्यति यस्मै च भवानेतत्प्रदास्यति
या पाण्याने डोळे धुतल्यावर, अदृश्य जीव तुला दिसतील; आणि ज्याला तू हे पाणी देशील, त्यालाही ते दिसतील.
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याभिसंस्कृतम्। चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महामनाः
‘तसेच होईल’ असे म्हणून रामाने ते पाणी स्वीकारले आणि डोळे स्वच्छ केले; लक्ष्मणानेही, विशाल मनाचा, तसेच केले.