स महात्मा महावेगः कुम्भकर्णस् मूर्धनि। बिभेद सालं सुग्रीवो न चैवाव्यथयत्कपिः
महात्मा आणि वेगवान कुम्भकर्णाने सुग्रीवाच्या डोक्यावर सालाच्या झाडाने जबरदस्त आघात केला, पण तो वानर काही हलला नाही.
ततो विनद्यसहसा सालस्पर्शविबोधितः। दोर्भ्यामादाय सुग्रीवं कुम्भकर्णोऽहरद्बलात्
मग कुम्भकर्ण अचानक गर्जना करत, सालाच्या झाडाच्या स्पर्शाने जागा झाला आणि त्याने दोन्ही हातांनी सुग्रीवालाच पकडून जबरदस्तीने उचलून नेले.
ह्रियमाणं तु सुग्रीवं कुम्भकर्णेन रक्षसा। अवेक्ष्याभ्यद्रवद्वीरः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः
कुम्भकर्ण त्या राक्षसाने सुग्रीवाला उचलून नेत असताना, मित्रांना आनंद देणारा, शूर सौमित्र त्याला पाहून धावून गेला.
सोऽभिपत्य महर्वेगं रुक्मपुङ्खं महाशरम्। प्राहिणोत्कुम्भकर्णाय लक्ष्मणः परवीरहा
मग शत्रूंचा संहार करणारा लक्ष्मण वेगाने पुढे गेला आणि सोन्याच्या पिसांचा मोठा बाण कुम्भकर्णावर सोडला.
स तस्य देहावरणं भित्त्वा देहं च सायकः। जगाम दारयन्भूमिं रुधिरेण समुक्षितः
तो बाण कुम्भकर्णाच्या कवच आणि शरीराला भेदून, रक्ताने माखलेला जमिनीत खोलवर घुसला.
तथा स भिन्नहृदयः समुत्सृज्य कपीश्वरम्। `वेगेन महताऽऽविष्टस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्
हृदय भेदले गेले म्हणून कुम्भकर्णाने वानरांचा राजा सोडून दिला आणि प्रचंड वेगाने ओरडत म्हणाला, 'थांब, थांब!'
कुम्भकर्णो महेष्वासः प्रगृहीतशिलायुधः। अभिदुद्राव सौमित्रिमुद्यम्य महतीं शिलाम्
महाबली धनुर्धारी कुम्भकर्णाने मोठा दगड शस्त्र म्हणून उचलला आणि तो सौमित्रीकडे धावून गेला.
तस्याभिपततस्तूर्णं क्षुराभ्यामुच्छितौ करौ। चिच्छेद निशिताग्राभ्यां स बभूव चतुर्भुजः
तो दगड उचलून झेपावत असताना, सौमित्राने तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे दोन्ही हात झटकन छाटले, आणि कुम्भकर्ण चार हातांचा झाला.
तानप्यस् भुजान्सर्वान्प्रगृहीतशिलायुधान्। क्षुरैश्चिच्छेदलघ्वस्त्रं सौमित्रिः प्रतिदर्शयन्
सौमित्राने आपल्या कौशल्याचा प्रत्यय देत, कुम्भकर्णाच्या सर्व हातांना, जे दगड शस्त्रांनी भरले होते, वेगवान आणि धारदार बाणांनी छाटले.
स बभूवातिकायश्च बहुपादशिरोभुजः। तं ब्रह्मास्त्रेण सौमित्रिर्ददाराद्रिचयोपमम्
तो कुम्भकर्ण प्रचंड देहाचा, अनेक पाय, डोकी आणि हात असलेला झाला; मग सौमित्राने ब्रह्मास्त्राने, पर्वतासारख्या त्याच्या देहाचे दोन तुकडे केले.
स पपात महावीर्यो दिव्यास्त्राभिहतो रणे। महाशनिविनिर्दग्धः पादपोऽङ्कुरवानिव
त्या दिव्य अस्त्राच्या प्रहाराने रणभूमीत महाबली कुम्भकर्ण कोसळला, जणू एखाद्या मोठ्या वीजेने भाजलेले, अंकुरांनी भरलेले झाड पडावे.
तं दृष्ट्वा वृत्रसंकाशं कुम्भकर्णं तरस्विनम्। गतासुं पतितं भूमौ राक्षसाः प्राद्रवन्भयात्
वृत्रासारखा भयंकर आणि वेगवान कुम्भकर्ण प्राण सोडून जमिनीवर पडलेला पाहून, सर्व राक्षस घाबरून पळाले.
तथातान्द्रवतो योधान्दृष्ट्वा तौ दूषणानुजौ। अवस्थाप्याथ सौमित्रिं संक्रुद्धावभ्यधावताम्
मग सर्व सैनिक पळताना आणि दुषणाचे ते दोन भाऊ ठाम उभे राहिलेले पाहून, ते दोघे रागाने सौमित्रीकडे धावले.
तावाद्रवन्तौ संक्रुद्धौ वज्रवेगप्रमाथिनौ। अभिजग्राह सौमित्रिर्विनद्योभौ पतत्रिभिः
ते दोघे प्रचंड रागाने, वज्राच्या वेगाने धडक देत धावले; पण सौमित्राने गर्जना करत बाणांनी त्यांना थोपवले.
ततः सुतुमुलं युद्धमभवद्रोमहर्षणम्। दूषणानुजयोः पार्थ लक्ष्मणस् च धीमतः
मग दुषणाच्या त्या दोन पुत्रांमध्ये आणि बुद्धिमान लक्ष्मणामध्ये जबरदस्त आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
महता शरवर्षेण राक्षसौ सोऽभ्यवर्पत। तं चापिवीरौ संक्रुद्धावुभौ तौ समवर्षताम्
राक्षसांनी मोठ्या बाणवर्षावाने त्याच्यावर हल्ला केला, आणि ते दोघे धनुर्धारी रागाने त्याच्यावर बाणांचा पाऊस पाडू लागले.
मुहूर्तमेवमभवद्वज्रवेगप्रमाथिनोः। सौमित्रेश्च महाबाहोः संप्रहारः सुदारुणः
थोड्या वेळासाठी वज्राच्या वेगाने लढणाऱ्या त्या योद्ध्यांमध्ये आणि महाबली सौमित्रामध्ये अत्यंत भीषण झुंज झाली.
अथाद्रिशृङ्गमादाय हनुमान्मारुतात्मजः। अभिद्रुत्याददे प्राणान्वज्रवेगस्य रक्षसः
मग वायुपुत्र हनुमानाने एक पर्वतशिखर उचलले आणि धावत जाऊन त्या वज्रवेगाने धावणाऱ्या राक्षसाचा प्राण घेतला.
नीलश्च महता ग्राव्णा दूपणावरजं हरिः। प्रमाथिनमभिद्रुत्य प्रममाथ महाबलः
नीलाने मोठा दगड उचलून दूषणाचा लहान भाऊ हरिला जोरात मारले आणि त्या बलाढ्य शत्रूवर तुटून पडून त्याला चिरडून टाकले.
ततः प्रावर्तत पुनः संग्रामः कटुकोदयः। रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम्
मग पुन्हा राम आणि रावण यांच्या सैन्यांनी एकमेकांवर झडप घालत तीव्र आणि भयंकर लढाई सुरू झाली.
शतसो नैर्ऋतान्वन्या जघ्नुर्वन्यांश्च नैर्ऋताः। नैर्ऋतास्तत्रवध्यन्ते प्रायेण न तु वानराः
शेकड्यांनी वानरांनी राक्षसांना ठार केले आणि राक्षसांनी वानरांना मारले; पण तिथे बहुतेक राक्षसच मारले गेले, वानर नाहीत.
ततः श्रुत्वाहतं सङ्ख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम्। प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम्
मग युद्धात कुम्भकर्ण आपल्या सैन्यासह मारला गेला, तसेच महान धनुर्धर प्रहस्त आणि तेजस्वी धूम्राक्ष हेदेखील मारले गेले, हे ऐकून—
पुत्रमिनद्रजितं वीरं रावणः प्रत्यभाषत। जहिरामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्
रावणाने आपल्या शूर पुत्र इंद्रजिताला सांगितले, "राम, जो शत्रूंचा संहार करणारा आहे, आणि सुग्रीव, लक्ष्मणासह, यांना नष्ट कर."
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम्। जित्वावज्रधरं सङ्ख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम्
माझ्या प्रिय पुत्रा, तू युद्धात वज्रधारी इंद्राला, शचीपतीसह, जिंकून माझा मोठा कीर्ती उजळवली आहेस.
अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैः। जहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतांवर
शत्रू लपलेले असो वा उघड, देवांनी दिलेल्या वरदानी बाणांनी, हे शत्रूंचा नाश करणारा आणि शस्त्रधारी श्रेष्ठ योद्ध्या, माझ्या शत्रूंना संपव.
रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न तेऽनघ। समर्थाः प्रतिसोढुं च कुतस्तदनुयायिनः
राम, लक्ष्मण आणि सुग्रीव, हे निष्पाप, तुझ्या बाणांचा स्पर्शही सहन करू शकत नाहीत; मग त्यांच्या सोबत्यांची काय कथा!
अगता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ। खरस्यापचितिः सङ्ख्ये तां गच्छ त्वे महाभुज
प्रहस्त आणि कुम्भकर्ण यांना जी हार पत्करावी लागली आणि खराला युद्धात जी लाज सहन करावी लागली, ती आता तू, हे महाबाहू, भरून काढ.
त्वमद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान्। प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा जित्वेव वासवम्
आज तू आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी शत्रू आणि त्यांच्या सैन्याचा संहार करून, जसं तू पूर्वी इंद्राला जिंकून मला आनंद दिलास, तसाच मला पुन्हा आनंद दे.
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशिथः। प्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति
असं सांगितल्यावर त्याने 'तसेच होईल' असे उत्तर दिले आणि निर्धाराने रथावर बसून इंद्रजित युद्धभूमीकडे वेगाने निघाला.
ततो विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुङ्गवः। आह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम्
मग त्या राक्षसश्रेष्ठाने आपले नाव मोठ्याने जाहीर करून शुभलक्षण असलेल्या लक्ष्मणाला युद्धासाठी आव्हान दिले.