विभीषणः प्रहस्तं च प्रहस्तश्च विभीषणम्। खगपत्रैः शरैस्तीक्ष्णैरभ्यवर्षद्गतव्यथः
विभीषण आणि प्रहस्त यांनी एकमेकांवर पंख असलेल्या तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला; दोघांनाही काही वेदना जाणवली नाही.
तेषां बलवतामासीन्महास्त्राणां समागमः। विव्यथुः सकला येन त्रयो लोकाश्चराचराः
त्या बलाढ्य वीरांनी मोठी अस्त्रे सोडली, तेव्हा सर्व चराचर जगात भीती पसरली.
ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम्। गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशम्
मग प्रहस्ताने अचानक विभीषणावर झडप घातली आणि रणभूमीत मोठ्याने गर्जना करत गदेद्वारे त्याला मारले.
स तयाऽभिहतो धीमान्गदया भीमवेगया। नाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः
त्या भयंकर आणि वेगवान गदेमुळे विभीषणावर प्रहार झाला, तरीही तो बुद्धिमान आणि बलाढ्य विभीषण हिमालयासारखा स्थिर राहिला; तो हलला नाही.
ततः प्रगृह्यविपुलां शतघण्टां विभीषणः। अनुमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास् शिरः प्रति
मग विभीषणाने मोठी, शंभर घंटांनी सजलेली गदा उचलली आणि ती महाशक्ती आठवून ती थेट शिरावर फेकली.
पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिवेगया। हृतोत्तामङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः
त्या वेगाने पडणाऱ्या गदेमुळे राक्षसाचा डोके तुटून गेला आणि तो वाऱ्याने मोडलेल्या झाडासारखा दिसू लागला.
तं दृष्ट्वा निहतं सङ्ख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम्। अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्
प्रहस्त हा रात्री हिंडणारा राक्षस युद्धात मारला गेल्याचे पाहून धूम्राक्ष मोठ्या वेगाने वानरांवर तुटून पडला.
तस् मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम्। दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुङ्गवाः
त्याची मेघासारखी मोठी आणि भयंकर दिसणारी सेना धावून आली; पण हे पाहताच रणांगणातील प्रमुख वानर घाबरून पळाले.
ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुङ्गवान्। निर्ययौ कपिशार्दूलो हनूमान्मारुतात्मजः
मग हे प्रमुख वानर अचानक पळालेले पाहून वानरांचा वाघ आणि वायुपुत्र हनुमान रणात पुढे आला.
तं दृष्ट्वाऽवस्थितं सङ्ख्ये हरयः पवनात्मजम्। महत्या त्वरया राजत्संन्यवर्तन्त सर्वशः
रणात वायुपुत्र हनुमान ठाम उभा आहे हे पाहून सर्व वानर मोठ्या उत्साहाने पुन्हा परतले.
ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो रोमहर्षणः। रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम्
मग राम आणि रावण यांच्या सैन्यांनी एकमेकांवर तुटून पडताना एक मोठा, गोंगाट करणारा आणि अंगावर काटा आणणारा आवाज झाला.
तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमे। क्षूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः
त्या भयंकर, रक्ताच्या चिखलाने भरलेल्या युद्धात धूम्राक्षाने बाणांनी वानरांची सेना मागे हाकली.
तं स रक्षोमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित्। प्रतिजग्राह हनुमांस्तरसा पवनात्मजः
तो बलाढ्य, शत्रूंना जिंकणारा राक्षस धावत येत असताना वायुपुत्र हनुमानाने त्याला जोरात आडवले.
तयोर्युद्धमभूदधोरं हरिराक्षसवीरयोः। जीगीषतोर्युधाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिवं
त्या वानरवीर आणि राक्षसवीर यांच्यात विजयासाठी एकमेकांवर तुटून पडत भीषण युद्ध झाले, जणू इंद्र आणि प्रह्लाद यांच्यातील लढाईच.
कगदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम्। कपिश्च जघ्निवान्रः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः
राक्षसाने गदा आणि लोखंडी गजांनी वानरावर हल्ला केला, तर वानराने फांद्या आणि पानांनी भरलेली झाडे उचलून राक्षसावर प्रहार केला.
ततस्तमतिकोपेन साश्वं सरथसारथिम्। धूम्राक्षमवधीत्क्रुद्धो हनूमान्मारुतात्मजः
मग वायुपुत्र हनुमान प्रचंड रागाने धूम्राक्षाला, त्याच्या घोड्यांसह, रथासह आणि सारथ्यासह ठार मारला.
ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम्। हरयो जातविश्रम्भा जघ्नुरन्ये च सैनिकान्
धूम्राक्ष हा श्रेष्ठ राक्षस मारला गेल्याचे पाहून वानरांना आत्मविश्वास आला आणि त्यांनी उरलेल्या सैनिकांनाही ठार केले.
ते वध्यमाना हरिभिर्बलिभिर्जितकाशिभिः। राक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात्
त्या बलाढ्य आणि विजयी वानरांकडून मार खाताच राक्षसांची उमेद तुटली आणि ते घाबरून लंकेकडे पळाले.
तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराः। सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्
ते हरलेले आणि थोडेच उरलेले निशाचर लंकेत पोचले आणि जे काही घडले ते सर्व रावणाला सांगितले.
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधि। धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं सहराक्षसैः
त्यांच्याकडून प्रहस्त युद्धात मारला गेला आणि धूम्राक्ष हा महान धनुर्धारी सैन्यासह आणि राक्षसांसह ठार झाला हे ऐकून,
सुदीर्घमिव निःश्वस्य समुत्पत्य वरासनात्। उवाच कुम्भकर्णस्य कर्मकालोऽयमागतः
रावणाने खोल श्वास घेतला, आपल्या सुंदर आसनावरून उठला आणि म्हणाला, 'आता कुम्भकर्णाच्या कृतीची वेळ आली आहे.'
इत्येवमुक्त्वा विविधैर्वादित्रैः सुमहास्वनैः। शयानमतिनिद्रालुं कुम्भकर्णमबोधयत्
असे म्हणून, विविध मोठ्या आवाजाच्या वाद्यांनी ते खोल झोपेत असलेल्या कुम्भकर्णाला जागे केले.
प्रबोध्य महता चैनं यत्नेनाऽऽगतसाध्वसः। स्वस्थमासीनमव्यग्रं विनिद्रं राक्षसाधिपः। ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः कुम्भकर्णं महाबलम्
महान प्रयत्न करून त्याला जागं केल्यावर, तो निर्भय, शांत, एकाग्र आणि पूर्णपणे जागा असल्याचं पाहून, राक्षसांचा राजा मग बलाढ्य कुम्भकर्णाला बोलू लागला.
धन्योसि यस्य ते निद्रा कुम्भकर्णेयमीदृशी। य इदं दारुणं कालं न जानीषे महाभयम्
कुम्भकर्णा, तुझी झोप किती भाग्याची आहे! कारण या भयंकर काळात, या मोठ्या संकटाची तुला काहीच कल्पना नाही.
एष तीर्त्वाऽर्णवं रामः सेतुना हरिभिः सह। अवमत्येह नः सर्वान्करोति कदनं महत्
रामाने वानरांसह समुद्रावर पूल बांधून तो ओलांडला आहे. आता तो आपल्याला तुच्छ लेखतो आणि मोठा संहार करतो आहे.
मया त्वपहृता भार्या सीता नामास्य जानकी। तां नेतुं स इहायातो बद्ध्वा सेतुं महार्णवे
मीच त्याची पत्नी, जनकनंदिनी सीता हिला पळवून आणली. तिला परत न्यायला तो इथे आला आहे, आणि त्यासाठी त्याने मोठ्या समुद्रावर पूल बांधला.
तेन चैव प्रहस्तादिर्महान्नः स्वजनो हतः। तस्य नान्यो निहन्ताऽस्ति त्वामृतेशत्रुकर्शन
त्याने प्रहस्त आणि आपले इतर मोठे वीर मारले आहेत. शत्रूंचा नाश करणारा, त्याला मारण्यास तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही नाही.
सदंशितोऽभिनिर्याहि त्वमद्य बलिनांवर। रामादीन्समरे सर्वाञ्जहि शत्रूनरिंदम
म्हणून, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तू आजच रणांगणात जा आणि रामासह सर्व शत्रूंना नष्ट कर.
दूषणावरजौ चैव वज्रवेगप्रमाथिनौ। तौ त्वां बलेन महता सहितावनुयास्यतः
दूषणाचे दोन धाकटे भाऊ, वज्रवेग आणि प्रमाथिन, मोठ्या बळाने तुझ्यासोबत येतील.
इत्युक्त्वा राक्षुसपतिः कुम्भकर्णं तरस्विनम्। संदिदेशेतिकर्तव्ये वज्रवेगप्रमाथिनौ
असं म्हणून राक्षसाधिपतीने कुम्भकर्णाला सांगितलं आणि वज्रवेग व प्रमाथिन यांना काय करावं हे समजावलं.