ते दृश्यमाना हरिभिर्बलिभिर्दूरपातिभिः। निहताः सर्वशो राजन्महीं जग्मुर्गतासवः
तेव्हा बलाढ्य वानरांनी, जे दूरवरून हल्ला करू शकतात, त्या सर्व राक्षसांना दिसू लागले आणि त्यांनी त्यांना ठार मारले; ते सर्व प्राण सोडून जमिनीवर कोसळले.
अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययावथ। राक्षसानां बलैर्घोरैः पिशाचानांच संवृतः
हे सहन न झाल्यामुळे, रावण स्वतःच्या सैन्यासह बाहेर पडला; त्याच्या आजूबाजूला भयंकर राक्षस आणि पिशाच्चांची फौज होती.
युद्धशास्त्रविधानज्ञ उशना इव चापरः। व्यूह्यचौशनसं व्यूहं हरीनभ्यवहारयत्
युद्धशास्त्राचे तंत्र जाणणारा तो, उशना प्रमाणे, उशनासाच्या मांडणीने आपले सैन्य सजवून वानरांवर चाल करून गेला.
राघवस्तु विनिर्यान्तं व्यूढानीकं दशाननम्। बार्हस्पत्यं विधं कृत्वा प्रतिव्यूह्य ह्यदृश्यत
राघवाने, दशाननाचे सैन्य मांडलेले पाहून, आपले सैन्य बृहस्पतीच्या मांडणीनुसार सजवले आणि समोर उभा राहिला.
समेत्य युयुधे तत्र ततो रामेण रावणः। युयुधे लक्ष्मणश्चापि तथैवेन्द्रजिता सह
तेथे रावणाने रामाशी युद्ध सुरू केले; तसेच लक्ष्मणाने इंद्रजिताशी लढाई केली.
विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेण च निस्वर्वटः। पौण्ड्रेण च नलस्तत्र पदुशः पनसेन च
सुग्रीव विरूपाक्षाशी, निश्वर्वट ताराशी, नळ पौंड्राशी, आणि पदुश पनसाशी लढू लागले.
विषह्यं यं हि यो मेने स स तेन समेयिवान्। युयुधे युद्धवेलायां स्वबाहुबलमाश्रितः
प्रत्येकाने ज्याला आपला समकक्ष वाटला, त्याच्याशी युद्ध केले; आणि आपल्या स्वतःच्या बाहूबलावर विश्वास ठेवून लढले.
स संप्रहारो ववृधे भीरूणां भयवर्धनः। रोमसंहर्षणो घोरः पुरा देवासुरे यथा
ती लढाई इतकी भयंकर झाली की, भित्र्यांना भीती वाटू लागली; अंगावर काटा येईल अशी ती घनघोर लढाई, जशी पूर्वी देव-दानवांमध्ये झाली होती.
रावणो राममानर्च्छच्छक्तिशूलासिवृष्टिभिः। निशितैरायसैस्तीक्ष्णै रावणं चापि राघवः
रावणाने रामावर लोखंडी धारदार भाले, शूल आणि तलवारींचा मारा केला; आणि राघवानेही तसाच रावणावर हल्ला केला.
तथैवेन्द्रजितं यत्तं लक्ष्मणो मर्मभेदिभिः। इन्द्रजिच्चापि सौमित्रिं बिभेद बहुभिः शरैः
लक्ष्मणानेही इंद्रजितावर भेदक बाणांचा वर्षाव केला; आणि इंद्रजिताने सुद्धा सौमित्रिला अनेक बाणांनी जखमी केले.
विभीषणः प्रहस्तं च प्रहस्तश्च विभीषणम्। खगपत्रैः शरैस्तीक्ष्णैरभ्यवर्षद्गतव्यथः
विभीषण आणि प्रहस्त यांनी एकमेकांवर पंख असलेल्या तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला; दोघांनाही काही वेदना जाणवली नाही.
तेषां बलवतामासीन्महास्त्राणां समागमः। विव्यथुः सकला येन त्रयो लोकाश्चराचराः
त्या बलाढ्य वीरांनी मोठी अस्त्रे सोडली, तेव्हा सर्व चराचर जगात भीती पसरली.
ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम्। गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशम्
मग प्रहस्ताने अचानक विभीषणावर झडप घातली आणि रणभूमीत मोठ्याने गर्जना करत गदेद्वारे त्याला मारले.
स तयाऽभिहतो धीमान्गदया भीमवेगया। नाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः
त्या भयंकर आणि वेगवान गदेमुळे विभीषणावर प्रहार झाला, तरीही तो बुद्धिमान आणि बलाढ्य विभीषण हिमालयासारखा स्थिर राहिला; तो हलला नाही.
ततः प्रगृह्यविपुलां शतघण्टां विभीषणः। अनुमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास् शिरः प्रति
मग विभीषणाने मोठी, शंभर घंटांनी सजलेली गदा उचलली आणि ती महाशक्ती आठवून ती थेट शिरावर फेकली.
पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिवेगया। हृतोत्तामङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः
त्या वेगाने पडणाऱ्या गदेमुळे राक्षसाचा डोके तुटून गेला आणि तो वाऱ्याने मोडलेल्या झाडासारखा दिसू लागला.
तं दृष्ट्वा निहतं सङ्ख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम्। अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्
प्रहस्त हा रात्री हिंडणारा राक्षस युद्धात मारला गेल्याचे पाहून धूम्राक्ष मोठ्या वेगाने वानरांवर तुटून पडला.
तस् मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम्। दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुङ्गवाः
त्याची मेघासारखी मोठी आणि भयंकर दिसणारी सेना धावून आली; पण हे पाहताच रणांगणातील प्रमुख वानर घाबरून पळाले.
ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुङ्गवान्। निर्ययौ कपिशार्दूलो हनूमान्मारुतात्मजः
मग हे प्रमुख वानर अचानक पळालेले पाहून वानरांचा वाघ आणि वायुपुत्र हनुमान रणात पुढे आला.
तं दृष्ट्वाऽवस्थितं सङ्ख्ये हरयः पवनात्मजम्। महत्या त्वरया राजत्संन्यवर्तन्त सर्वशः
रणात वायुपुत्र हनुमान ठाम उभा आहे हे पाहून सर्व वानर मोठ्या उत्साहाने पुन्हा परतले.
ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो रोमहर्षणः। रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम्
मग राम आणि रावण यांच्या सैन्यांनी एकमेकांवर तुटून पडताना एक मोठा, गोंगाट करणारा आणि अंगावर काटा आणणारा आवाज झाला.
तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमे। क्षूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः
त्या भयंकर, रक्ताच्या चिखलाने भरलेल्या युद्धात धूम्राक्षाने बाणांनी वानरांची सेना मागे हाकली.
तं स रक्षोमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित्। प्रतिजग्राह हनुमांस्तरसा पवनात्मजः
तो बलाढ्य, शत्रूंना जिंकणारा राक्षस धावत येत असताना वायुपुत्र हनुमानाने त्याला जोरात आडवले.
तयोर्युद्धमभूदधोरं हरिराक्षसवीरयोः। जीगीषतोर्युधाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिवं
त्या वानरवीर आणि राक्षसवीर यांच्यात विजयासाठी एकमेकांवर तुटून पडत भीषण युद्ध झाले, जणू इंद्र आणि प्रह्लाद यांच्यातील लढाईच.
कगदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम्। कपिश्च जघ्निवान्रः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः
राक्षसाने गदा आणि लोखंडी गजांनी वानरावर हल्ला केला, तर वानराने फांद्या आणि पानांनी भरलेली झाडे उचलून राक्षसावर प्रहार केला.
ततस्तमतिकोपेन साश्वं सरथसारथिम्। धूम्राक्षमवधीत्क्रुद्धो हनूमान्मारुतात्मजः
मग वायुपुत्र हनुमान प्रचंड रागाने धूम्राक्षाला, त्याच्या घोड्यांसह, रथासह आणि सारथ्यासह ठार मारला.
ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम्। हरयो जातविश्रम्भा जघ्नुरन्ये च सैनिकान्
धूम्राक्ष हा श्रेष्ठ राक्षस मारला गेल्याचे पाहून वानरांना आत्मविश्वास आला आणि त्यांनी उरलेल्या सैनिकांनाही ठार केले.
ते वध्यमाना हरिभिर्बलिभिर्जितकाशिभिः। राक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात्
त्या बलाढ्य आणि विजयी वानरांकडून मार खाताच राक्षसांची उमेद तुटली आणि ते घाबरून लंकेकडे पळाले.
तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराः। सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्
ते हरलेले आणि थोडेच उरलेले निशाचर लंकेत पोचले आणि जे काही घडले ते सर्व रावणाला सांगितले.
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधि। धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं सहराक्षसैः
त्यांच्याकडून प्रहस्त युद्धात मारला गेला आणि धूम्राक्ष हा महान धनुर्धारी सैन्यासह आणि राक्षसांसह ठार झाला हे ऐकून,