मुसलालातनाराचतोमरासिपरश्वथैः। अन्विताश्चशतघ्नीभिः समधूच्छिष्टमुद्गराः
मुसळे, भाले, लोखंडी सळया, टोमर, कुऱ्हाडी आणि शेकडो अस्त्रे फेकण्यासाठी यंत्रे घेऊन, ते मोठ्या गदा हातात धरून सज्ज उभे होते.
पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्माः स्थावरजङ्गमाः। बभूवुः पत्तिबहुलाः प्रभूतगजवाजिनः
सर्व शहराच्या दरवाजांवर, हलत्या आणि स्थिर अशा तुकड्या उभ्या होत्या, त्यात पायदळ भरपूर होते आणि हत्ती, घोडेही खूप होते.
अङ्गदस्त्वथ लङ्कायां द्वारदेशमुपागतः। विदितो रराक्षसेन्द्रस्य प्रविवेशगतव्यथः
आता अंगद लंकेच्या दरवाज्याजवळ आला. तो राक्षसांच्या राजाला ओळखून, निर्भयपणे आत गेला.
मध्ये राक्षसकोटीनां बह्वीनां सुमहाबलः। शुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृतः
असंख्य बलाढ्य राक्षसांच्या मध्ये तो सूर्य जसा मेघांच्या गडद गटांत लपलेला असतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
ससमासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम्। रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे
पुलस्त्य वंशज रावण आपल्या मंत्र्यांनी वेढलेला असताना, अंगद त्याच्याजवळ गेला आणि रामाचा संदेश सांगण्यासाठी बोलू लागला.
आह त्वां राघवो राजन्कोसलेन्द्रो महायशाः। प्राप्तकालमिदं वाक्यं तदादत्स्व सुदुर्मते
कोसलाचा राजा, कीर्तीमान राघव, तुला सांगतो—हे राजा, हे योग्य वेळी दिलेले शब्द ऐक आणि स्वीकार.
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्। विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाश्च नगराणि च
जो राजा अधर्मात रमतो आणि ज्याच्याकडे संयम नाही, त्याच्यामुळे देश आणि नगरे, वाईट मार्गाने चालल्यामुळे, नष्ट होतात.
त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात्। वधायानपराद्धानामन्येषां तद्भविष्यति
फक्त तुझ्यामुळे, तू सीतेला जबरदस्तीने पळवून नेलेस, माझ्यावर अन्याय केलास; त्यामुळे निरपराध लोकांचा विनाश तुझ्यावर येईल.
ये त्वया बलदर्पाभ्यामाविष्टेन वनेचराः। ऋषयोहिंसिताः पूर्वंदेवाश्चाप्यवमानिताः
तू जेव्हा बलाचा गर्व धरून, वनात राहणाऱ्यांना—ऋषी आणि देवतांना—अपमानित केलेस आणि त्रास दिलास,
राजर्षयश्च निहता रुदत्यश्चाहृताः स्त्रियः। तदिदं समनुप्राप्तं फलंतस्यानयस्य ते
राजर्षी मारले गेले, रडणाऱ्या स्त्रिया पळवून नेल्या गेल्या; आता त्या वाईट कृत्यांचा परिणाम तुझ्यावर आला आहे.
हन्तास्मि त्वां सहामात्यैर्युध्यस्व पुरुषो भव। पश्य मे धनुषो वीर्यं मानुषस् निशाचर
मी तुला आणि तुझे मंत्री मारणार आहे; लढ, खरा पुरुष हो! माझ्या धनुष्याचे सामर्थ्य पाहा, हे निशाचर.
मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यमसि कर्हिचित्। अराक्षसमिमं लोकंकर्ताऽस्मि निशितैः शरैः
जानकी, म्हणजेच सीता, तिला सोडून दे; नाहीतर मी तुला कधीच सोडणार नाही. मी तीक्ष्ण बाणांनी हा जग राक्षसविरहित करीन.
इतितस् ब्रुवाणस् दूतस् परुषं वचः। श्रुत्वा न ममृषे राजा रावणः क्रोधमूर्च्छितः
दूताने असे कठोर शब्द बोलल्यावर, रावण राजाला ती गोष्ट सहन झाली नाही; तो प्रचंड रागावला.
हङ्गितज्ञास्ततो भर्तुश्चत्वारो रजनीचराः। चतुर्ष्वङ्गेषु जगृहुः शार्दूलमिव पक्षिणः
मालकाच्या खुणा ओळखणारे चार निशाचर अंगदाचे चारही हातपाय पकडून, जसे पक्षी वाघाला पकडतात तसे धरले.
तांस्तथाङ्गेषु संसक्तानङ्गदो रजनीचरान्। आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत्
अशा प्रकारे अंगदाचे हातपाय पकडून त्या निशाचरांनी धरले असता, अंगद त्यांना घेऊन आकाशात उडाला आणि एका महालाच्या टोकावर गेला.
वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचराः। भुवि संभिन्नहृदयाः प्रहारवरपीडिताः
तो वेगाने वर उडताच, ते निशाचर त्याच्या प्रचंड मारामुळे, हृदय फाटून, जमिनीवर कोसळले.
संसक्तोहर्म्यशिखरात्तस्मात्पुनरवापतत्। लङ्घयित्वा पुरं लङ्कां सुवेलस्य समीपतः
महालाच्या शिखराला धरून, तिथून पुन्हा खाली उतरला आणि लंका शहरावरून उडी मारून सुवेल पर्वताजवळ गेला.
कोसलेन्द्रमथागम्य सर्वमावेद्य वानरः। विशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दितः
मग तो कोसलराजाकडे गेला, सर्व घडलेले सांगितले, आणि राघवाने त्याचे स्वागत केले, तेव्हा तो वानर तेथे विश्रांती घेत होता.
ततः सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम्। भेदयामास लङ्कायाः ग्राकारं रघुनन्दनः
मग वाऱ्यासारख्या वेगवान वानरांच्या पूर्ण ताकदीने रघुनंदनाने लंकेच्या दरवाज्यावर तुटून पडून तो फोडून टाकला.
विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मणः। दक्षिणं नगरद्वारमवामृद्गाद्दुरासदम्
नंतर लक्ष्मणाने, विबीषण आणि भल्लूंच्या राजाला सोबत घेऊन, लंकेच्या दक्षिणेकडील कठीण प्रवेशद्वाराकडे वाटचाल केली.
करभारुणगात्राणां हरीणां युद्धशालिनाम्। कोटीशतसहस्रेण लङ्कामभ्यपतत्तदा
त्या वेळी हत्ती आणि अस्वलांसारखी बलवान, युद्धात निपुण अशी कोट्यावधी वानरांची फौज लंकेवर तुटून पडली.
प्रलम्बबाहूरुकरजङ्घान्तरविलम्बिनाम्। ऋक्षाणआं धूम्रवर्णानां तिस्रः कोठ्यो व्यवस्थिताः
लांब हात, पाय आणि जांघ असलेल्या, धुरकट रंगाच्या तीन कोटी अस्वलांनी आपली जागा घेतली.
उत्पतद्भिः पतद्भिश्च निपतद्भिश्च वानरैः। नादृश्यत तदा सूर्यो रजसा नाशितप्रभः
वानर उडत, झेपावत आणि खाली पडत असताना, त्यांच्या उडणाऱ्या धुळीमुळे सूर्यच दिसेनासा झाला.
शालिप्रसूनसदृशैः शिरीपकुसुमप्रभैः। तरुणादित्यसदृशैः शणगौरैश्च वैनरैः
काही वानर तांदळाच्या फुलांसारखे शुभ्र, काही शिरीषाच्या फुलांसारखे तेजस्वी, काही ताज्या सूर्याप्रमाणे उजळ, तर काही सनगंधासारखे पिवळसर होते.
प्राकारं ददृशुस्ते तु समन्तात्कपिलीकृतम्। राक्षसा विस्मिता राजन्सस्त्रीवृद्धाः समन्ततः
राजा, सर्वत्र राक्षस, स्त्रिया आणि वृद्ध यांनी पाहिले की संपूर्ण तट वानरांनी व्यापला आहे आणि ते सर्व आश्चर्यचकित झाले.
बिभिदुस्ते मणिस्तम्भान्कर्णाट्टशिखराणि च। भग्नोन्मथितशृङ्गाणि यन्त्राणि च विचिक्षिपुः
वानरांनी मणी जडित खांब आणि दरवाज्यांची शिखरे फोडली, तटबंदीचे तुकडे आणि यंत्रे उखडून विखुरली.
परिगृह्य शतघ्नीश्च सचक्राः सगुडोपलाः। चिक्षिपुर्भुजवेगेन लङ्कामध्येमहास्वनाः
ते मोठ्या आवाजात, चाकांसह युद्धयंत्रे आणि दगडगोटे उचलून, आपल्या भुजाबळावर लंकेच्या मध्यभागी फेकू लागले.
प्राकारस्थाश्चये केचिन्निशाचरगणास्तथा। प्रदुद्रुवुस्ते शतशः कपिभिः समभिद्रुताः
तटावर उभे असलेले राक्षसांचे सैन्य वानरांच्या हल्ल्याने घाबरून, शेकड्यांनी पळून गेले.
ततस्तु राजवचनाद्राक्षसाः कामरूपिणः। निर्ययुर्विकृताकाराः सहस्रशतसङ्घशः
मग राजाच्या आज्ञेवरून, इच्छेनुसार रूप धारण करणारे राक्षस हजारो-शेकड्यांनी, भयंकर रूपे घेऊन बाहेर आले.
शखवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयित्वा वनौकसः। प्राकारं शोभयन्तस्ते परं विस्मयमास्थिताः
राक्षसांनी फांद्यांचा वर्षाव करून वानरांना हाकलून दिले आणि आश्चर्यचकित होऊन तट सजवला.