एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम्। सचास्यै भगवान्प्रादान्मनः काङ्क्षितं प्रभुः
अशी विनंती केल्यावर तिने आपल्या अंगांना सुगंध येण्याचा श्रेष्ठ वर मागितला; आणि भगवंताने तिला तिच्या मनातील इच्छा पूर्ण करून दिली.
ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता। जगाम सह संसर्गमृषिणाऽद्भुतकर्मणा
वर मिळाल्यावर ती आनंदली आणि स्त्रीत्वाच्या गुणांनी शोभली; मग ती त्या अद्भुत कृत्य करणाऱ्या ऋषीसोबत एकरूप झाली.
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्त नरा भुवि
पृथ्वीवरच्या लोकांना तिचा सुगंध एक योजन अंतरावरूनही जाणवत असे.
तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम्। इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम्
तिच्या सुगंधामुळे तिला 'योजनगंधा' हे दुसरे नाव मिळाले; अशा रीतीने सत्यवतीला हा अद्वितीय वर मिळाला आणि ती आनंदली.
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा। जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान्
पराशरासोबत एकरूप झाल्यावर तिने त्वरित गर्भधारणा केली; आणि यमुनेच्या बेटावर पराशराचा बलवान पुत्र जन्माला आला.
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे। स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोऽब्रवीत्
त्याने आपल्या आईची परवानगी घेऊन मन तपस्येकडे लावले; आणि तो म्हणाला, 'माझे स्मरण केल्यावर मी कोणत्याही कार्यासाठी प्रकट होईन.'
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात्। न्यस्तोद्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनःस्मृतः
अशा प्रकारे सत्यवतीच्या पोटी पराशरापासून द्वैपायनाचा जन्म झाला; लहानपणी बेटावर ठेवला गेल्यामुळे त्याला 'द्वैपायन' म्हणून ओळखतात.
पादापसारिणं धर्मं स तु विद्वान्युगे युगे। आयुः शक्तिं च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्यच
त्या ज्ञानी पुरुषाने प्रत्येक युगानुसार धर्माची स्थापना केली, माणसांचे आयुष्य, शक्ती आणि युगांची स्थिती लक्षात घेऊन.
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाङ्क्षया। विव्यास वेदान्यस्मत्स तस्माद्व्यास इति स्मृतः
ब्रह्मदेव आणि ब्राह्मणांचा अनुग्रह व्हावा म्हणून त्याने आपल्यासाठी वेदांचे विभाग केले; म्हणून त्याला 'व्यास' असे नाव पडले.
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान्। सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम्
त्याने वेद आणि पाचवा वेद असलेला महाभारत, सुमंतु, जैमिनी, पैल, आणि आपल्या पुत्र शुक यांना शिकवले.
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशंपायनमेव च। संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः
वरदान देणारा श्रेष्ठ प्रभू वैश्यंपायनालाही शिकवितो; आणि या सर्वांनी वेगवेगळ्या प्रकारे भारताच्या संहितांचा प्रचार केला.
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गायाममितद्युतिः। वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महायशाः
त्याचप्रमाणे शांतनू आणि गंगेचा पुत्र, अमाप तेजस्वी भीष्म, वसुंच्या सामर्थ्याने जन्माला आला आणि तो महाशक्तिमान व कीर्तीमान ठरला.
वैदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशाः। शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कया
वैदार्थ विद्या जाणणारा, महान कीर्ती असलेला ऋषि, पूर्वी चोरीच्या संशयावरून, एकदा शूळावर खिळवला गेला.
अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यातः स महायशाः। स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान्
तो महाकीर्ती असलेला 'अणीमांडव्य' म्हणून प्रसिद्ध आहे; पूर्वी या महर्षीने धर्माला बोलावून असे विचारले.
इषीकया मया बाल्याद्विद्धा ह्येका शकुन्तिका। तत्किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे
लहानपणी मी एका काडीने एक शकुंतिका पक्षी टोचला होता; हेच पाप मला आठवते, धर्मा, मला दुसरे कोणतेही पाप आठवत नाही.
तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्तपः। गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः
मग माझ्या अमाप तपश्चर्येने मला का वाचवले नाही? ब्राह्मणहत्त्या हे सर्व प्राण्यांच्या हत्येपेक्षा मोठे पाप आहे.
तस्मात्त्वं किल्बिषादस्माच्छूद्रयोनौ जनिष्यसि
म्हणून या पापामुळे तू शूद्राच्या पोटी जन्म घेशील.
विद्वान्विदुररूपेण धार्मिकः किल्बिषात्ततः। संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात्
त्या पापामुळे तो विदुर नावाने, धर्मशील आणि ज्ञानी म्हणून जन्माला आला; आणि संजय, ऋषिसमान, गवाळगणाच्या घरात सूत म्हणून जन्मला.
सूर्याच्च कुन्तिकन्यायां जज्ञे कर्णो महाबलः। सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्योतिताननः
सूर्यापासून कुंतीला करणा हा पराक्रमी पुत्र झाला, त्याच्या अंगावर जन्मजात कवच होतं आणि त्याच्या चेहऱ्यावर तेजस्वी कुंडलं झळकत होती.
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः। वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महायशाः
सर्व लोकांनी पूजलेला विष्णू, जगाच्या कल्याणासाठी, वसुदेव आणि देवकी यांच्या पोटी प्रकट झाला आणि त्याची कीर्ती फार मोठी आहे.
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः। अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम्
तो देव कोणताही आरंभ किंवा अंत नसलेला, जगाचा सृष्टीकर्ता आणि स्वामी आहे; तो अदृश्य, नाश न होणारा ब्रह्म, आणि त्रिगुणांनी युक्त अशी आदिम मूळ तत्त्व आहे.
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम्। पुरुषं विश्वकर्माणं सत्वयोगं ध्रुवाक्षरम्
तो अविनाशी आत्मा, प्रकृतीचा मूळ आणि स्वामी, सर्व विश्वाचा कर्ता, सत्त्वगुणात स्थित आणि कायम राहणारा आहे.
अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम्। धातारमजमव्यक्तं यमाहुः परमव्ययम्
तो अनंत, अचल देव, हंस, नारायण आणि प्रभू आहे; तो पालन करणारा, अजन्मा, अदृश्य आणि ज्याला सर्वश्रेष्ठ, नाश न होणारा म्हणतात.
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम्। पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः
तो एकमेव, निर्गुण, संपूर्ण विश्व, अनादि, अजन्मा आणि अविनाशी आहे; तो सर्वव्यापी कर्ता आणि सर्व जीवांचा आदिपिता आहे.
धर्मसंस्थापनार्थाय प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु। अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशास्त्रविशारदौ
धर्माची स्थापना करण्यासाठी, तो अंधक आणि वृष्णी कुळात जन्माला आला; ते दोघेही शस्त्रविद्येत निपुण आणि अत्यंत पराक्रमी होते.
सात्यकिः कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ। सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ
सात्यकी आणि कृतवर्मा हे नारायणाचे भक्त होते; सात्यक आणि हृतिक यांच्या पोटी हे दोघेही शस्त्रविद्येत कुशल जन्मले.
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत। सहर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजायत
भरद्वाज ऋषींच्या वीर्यापासून, द्रोणा या स्त्रीच्या गर्भात वाढून, कठोर तपश्चर्या असलेला द्रोण जन्माला आला.
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वतः। अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महाबलः
गौतम ऋषींपासून जुळी मुले झाली; शरस्तंभावरून महाबली कृप आणि अश्वत्थाम्याची माता जन्मली.
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबलः। तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः
त्याच द्रोणापासून महाबली अश्वत्थामा जन्मला; त्याचप्रमाणे, अग्निसारखी तेजस्वी धृष्टद्युम्नही जन्मला.
वैताने कर्मणि तते पावकात्समजायत। वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान्
वैदिक यज्ञात, अग्नीपासून एक शूरवीर जन्मला, त्याने धनुष्य घेतले आणि द्रोणाचा नाश करण्यासाठी तो पराक्रमी झाला.