सर्वराक्षसराज्येचाप्यभ्यपिञ्चद्विभीषणम्। चक्रे च मन्त्रसचिवं सहृदंलक्ष्मणस् च
सर्व राक्षसांचं राज्य विभीषणाला दिलं आणि लक्ष्मणासह त्याला सल्लागार व मित्र केलं.
विभीषणमते चैव सोऽत्यक्रामन्महार्णवम्। ससैन्यः सेतुना तेन मार्गेणैव नराधिपः
विभीषणाच्या सल्ल्याने राजा आणि त्याचं सैन्य त्या पूलावरून मोठ्या समुद्राला ओलांडून गेले.
ततो गत्वासमासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः। भेदयामास कपिभिर्महान्ति च बहूनि च
मग ते लंकेच्या अनेक बगिच्यांपर्यंत पोहोचले आणि वानरांनी बरेच मोठे बगिचे फोडले.
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ। चरौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः
रावणाचे दोन मंत्री, शुक आणि सारण, वानराच्या रूपात तिथे होते; त्यांना विभीषणानं पकडलं.
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ। दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चादवासृजत्
जेव्हा त्या दोन्ही निशाचरांनी आपलं मूळ राक्षस रूप घेतलं, तेव्हा रामानं त्यांना सैन्य दाखवलं आणि मग सोडून दिलं.
निवेश्योपवने सैन्यं स शूरः प्राज्यवानरम्। प्रेषयामास दुत्येन रावणस्य ततोऽङ्गदम्
सैन्याला उपवनात ठेवल्यावर, शूर आणि श्रेष्ठ वानर अंगदाला रामानं रावणाकडे दूत म्हणून पाठवलं.
प्रभूतान्नोदकेतस्मिन्बहुमूलफले वने। सेनां निवेश्य काकुत्स्थो विधिवत्पर्यरक्षत
त्या अरण्यात भरपूर अन्न, पाणी, मुळे आणि फळं होती. तिथे काकुत्स्थानं सैन्य ठेवलं आणि नीट काळजी घेतली.
रावणः संविधं चक्रे लङ्कायां शास्त्रनिर्मिताम्। प्रकृत्यैवदुराधर्षा दृढप्राकारतोरणा
रावणानं शास्त्रानुसार लंकेचं रक्षण केलं; ती आपोआपच अभेद्य होती, मजबूत तटबंदी आणि दरवाजे होते.
अगाधतोयाः परिखा मीननक्रसमाकुलाः। बभूवुः सप्त दुर्धर्षाः स्वादिरैः शङ्कुभिश्चिताः
सात खोल खंदक होत्या, त्यात पाणी भरलेलं होतं, मासे आणि मगरांनी गच्च, ओलांडणं कठीण, आणि काटेरी खांबांनी सजवलेल्या.
कर्णाटयन्त्रा दुर्धर्षा बभूवुः सहुडोपलाः। साशीविषघटायोधाः ससर्जरसपांसवः
कर्नाटकातील अभेद्य यंत्रं, दगडांचे ढीग, विषारी मडक्यांसह, योद्धे आणि डांबर व वाळूचे प्रवाह असं सगळं तिथे उभं केलं होतं.
मुसलालातनाराचतोमरासिपरश्वथैः। अन्विताश्चशतघ्नीभिः समधूच्छिष्टमुद्गराः
मुसळे, भाले, लोखंडी सळया, टोमर, कुऱ्हाडी आणि शेकडो अस्त्रे फेकण्यासाठी यंत्रे घेऊन, ते मोठ्या गदा हातात धरून सज्ज उभे होते.
पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्माः स्थावरजङ्गमाः। बभूवुः पत्तिबहुलाः प्रभूतगजवाजिनः
सर्व शहराच्या दरवाजांवर, हलत्या आणि स्थिर अशा तुकड्या उभ्या होत्या, त्यात पायदळ भरपूर होते आणि हत्ती, घोडेही खूप होते.
अङ्गदस्त्वथ लङ्कायां द्वारदेशमुपागतः। विदितो रराक्षसेन्द्रस्य प्रविवेशगतव्यथः
आता अंगद लंकेच्या दरवाज्याजवळ आला. तो राक्षसांच्या राजाला ओळखून, निर्भयपणे आत गेला.
मध्ये राक्षसकोटीनां बह्वीनां सुमहाबलः। शुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृतः
असंख्य बलाढ्य राक्षसांच्या मध्ये तो सूर्य जसा मेघांच्या गडद गटांत लपलेला असतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
ससमासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम्। रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे
पुलस्त्य वंशज रावण आपल्या मंत्र्यांनी वेढलेला असताना, अंगद त्याच्याजवळ गेला आणि रामाचा संदेश सांगण्यासाठी बोलू लागला.
आह त्वां राघवो राजन्कोसलेन्द्रो महायशाः। प्राप्तकालमिदं वाक्यं तदादत्स्व सुदुर्मते
कोसलाचा राजा, कीर्तीमान राघव, तुला सांगतो—हे राजा, हे योग्य वेळी दिलेले शब्द ऐक आणि स्वीकार.
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्। विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाश्च नगराणि च
जो राजा अधर्मात रमतो आणि ज्याच्याकडे संयम नाही, त्याच्यामुळे देश आणि नगरे, वाईट मार्गाने चालल्यामुळे, नष्ट होतात.
त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात्। वधायानपराद्धानामन्येषां तद्भविष्यति
फक्त तुझ्यामुळे, तू सीतेला जबरदस्तीने पळवून नेलेस, माझ्यावर अन्याय केलास; त्यामुळे निरपराध लोकांचा विनाश तुझ्यावर येईल.
ये त्वया बलदर्पाभ्यामाविष्टेन वनेचराः। ऋषयोहिंसिताः पूर्वंदेवाश्चाप्यवमानिताः
तू जेव्हा बलाचा गर्व धरून, वनात राहणाऱ्यांना—ऋषी आणि देवतांना—अपमानित केलेस आणि त्रास दिलास,
राजर्षयश्च निहता रुदत्यश्चाहृताः स्त्रियः। तदिदं समनुप्राप्तं फलंतस्यानयस्य ते
राजर्षी मारले गेले, रडणाऱ्या स्त्रिया पळवून नेल्या गेल्या; आता त्या वाईट कृत्यांचा परिणाम तुझ्यावर आला आहे.
हन्तास्मि त्वां सहामात्यैर्युध्यस्व पुरुषो भव। पश्य मे धनुषो वीर्यं मानुषस् निशाचर
मी तुला आणि तुझे मंत्री मारणार आहे; लढ, खरा पुरुष हो! माझ्या धनुष्याचे सामर्थ्य पाहा, हे निशाचर.
मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यमसि कर्हिचित्। अराक्षसमिमं लोकंकर्ताऽस्मि निशितैः शरैः
जानकी, म्हणजेच सीता, तिला सोडून दे; नाहीतर मी तुला कधीच सोडणार नाही. मी तीक्ष्ण बाणांनी हा जग राक्षसविरहित करीन.
इतितस् ब्रुवाणस् दूतस् परुषं वचः। श्रुत्वा न ममृषे राजा रावणः क्रोधमूर्च्छितः
दूताने असे कठोर शब्द बोलल्यावर, रावण राजाला ती गोष्ट सहन झाली नाही; तो प्रचंड रागावला.
हङ्गितज्ञास्ततो भर्तुश्चत्वारो रजनीचराः। चतुर्ष्वङ्गेषु जगृहुः शार्दूलमिव पक्षिणः
मालकाच्या खुणा ओळखणारे चार निशाचर अंगदाचे चारही हातपाय पकडून, जसे पक्षी वाघाला पकडतात तसे धरले.
तांस्तथाङ्गेषु संसक्तानङ्गदो रजनीचरान्। आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत्
अशा प्रकारे अंगदाचे हातपाय पकडून त्या निशाचरांनी धरले असता, अंगद त्यांना घेऊन आकाशात उडाला आणि एका महालाच्या टोकावर गेला.
वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचराः। भुवि संभिन्नहृदयाः प्रहारवरपीडिताः
तो वेगाने वर उडताच, ते निशाचर त्याच्या प्रचंड मारामुळे, हृदय फाटून, जमिनीवर कोसळले.
संसक्तोहर्म्यशिखरात्तस्मात्पुनरवापतत्। लङ्घयित्वा पुरं लङ्कां सुवेलस्य समीपतः
महालाच्या शिखराला धरून, तिथून पुन्हा खाली उतरला आणि लंका शहरावरून उडी मारून सुवेल पर्वताजवळ गेला.
कोसलेन्द्रमथागम्य सर्वमावेद्य वानरः। विशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दितः
मग तो कोसलराजाकडे गेला, सर्व घडलेले सांगितले, आणि राघवाने त्याचे स्वागत केले, तेव्हा तो वानर तेथे विश्रांती घेत होता.
ततः सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम्। भेदयामास लङ्कायाः ग्राकारं रघुनन्दनः
मग वाऱ्यासारख्या वेगवान वानरांच्या पूर्ण ताकदीने रघुनंदनाने लंकेच्या दरवाज्यावर तुटून पडून तो फोडून टाकला.
विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मणः। दक्षिणं नगरद्वारमवामृद्गाद्दुरासदम्
नंतर लक्ष्मणाने, विबीषण आणि भल्लूंच्या राजाला सोबत घेऊन, लंकेच्या दक्षिणेकडील कठीण प्रवेशद्वाराकडे वाटचाल केली.