ततो दग्धाविमौ पक्षौ न दग्धौ तु जटायुषः। तस्मान्मे चिरदृष्टः स भ्राता गृध्रपतः प्रियः
मग माझे पंख जळाले, पण जटायूचे नाही; म्हणून मला तो प्रिय भाऊ, गृध्रांचा राजा, खूप दिवस झाले दिसला नाही.
निर्दग्धपक्षः पतितो ह्यहमस्मिन्महागिरौ। `द्रष्टुं वीरं न शक्नोमि भ्रातरं वै जटायुषम्
माझे पंख जळून मी या मोठ्या पर्वतावर पडलो; आणि आता मी माझा शूर भाऊ जटायूला पाहू शकत नाही.
तस्यैवं वदतोऽस्माभिर्हतो भ्राता निवेदितः। व्यसनं भवतश्चेदं संक्षेपाद्वै निवेदितम्
तो असं बोलत असताना, आम्ही त्याला सांगितलं की त्याचा भाऊ मारला गेला आहे; त्याचं दु:ख आम्ही थोडक्यात सांगितलं.
स सम्पातिस्तदा राजञ्श्रुत्वासुमहदप्रियम्। विषण्णचेताः पप्रच्छ पुनरस्मानरिंदम
राजा, ते दुःखद ऐकून संपातीचं मन खूपच उदास झालं आणि त्याने पुन्हा आम्हाला विचारलं.
कः सरामः कथं सीता जटायुश्च कथं हतः। इच्छामि सर्वमेवैतच्छ्रोतुं प्लवगसत्तमाः
'राम कोण आहे? सीतेला कसं नेलं? आणि जटायू कसा मारला गेला?' मला हे सगळं ऐकायचं आहे, वानरांमध्ये श्रेष्ठांनो.
तस्याहं सर्वमेवैतद्भवतो व्यसनागमम्। प्रायोपवेशने चैवहेतुं विस्तरशोऽब्रुवम्
त्याला मी तुमचं सगळं दु:ख आणि आम्ही प्रायोपवेशनाचा संकल्प का केला, हे सविस्तर सांगितलं.
सोऽस्मानाश्वासयामास वाक्येनानेन पक्षिराट्। रावणो विदितो मह्यं लङ्का चास्य महापुरी
पक्ष्यांचा राजा आम्हाला या शब्दांनी धीर दिला: 'मला रावण आणि त्याचं मोठं लंका नगरी माहिती आहे.'
दृष्टापारे समुद्रस्य त्रिकूटगिरिकन्दरे। भवित्री तत्र वैदेही न रमेऽस्त्यत्रविचारणा
मी समुद्राच्या पलीकडे त्रिकूट पर्वताच्या गुहेत वैदेहीला पाहिलं आहे; ती तिथेच आहे, यात काहीच शंका नाही.
इतितस्य वचः श्रुत्वा वयमुत्थाय सत्वराः। सागरक्रमणे मन्त्रं मन्त्रयामः परंतप
ही वचने ऐकून आम्ही पटकन उठलो आणि समुद्र पार करण्याचा उपाय काय करता येईल याचा विचार करू लागलो, शत्रूंना त्रास देणाऱ्या राजा.
नाध्यवास्यद्यदा कश्चित्सागरस्य विलङ्घनम्। ततः पितरमाविश्य पुप्लुवेऽहंमहार्णवम्। शतयोजनविस्तीर्णं निहत्य जलराक्षसीम्
कोणीही समुद्र पार करण्याचे धाडस दाखवले नाही, तेव्हा मी वडिलांच्या इच्छेने त्या महासागरात उडी मारली, शंभर योजन रुंद समुद्र ओलांडला आणि पाण्यातील राक्षसींना हरवले.
उपवासतपःशीला भर्तृदर्शनलालसा। जटिला मलदिग्धाङ्गीकृश दीना तपस्विन
ती उपवास करत, तपश्चर्या करत होती, पतीला पाहण्याची तीव्र इच्छा होती, तिचे केस जटांमध्ये गुंतलेले, अंगावर मळ, शरीर कृश झालेले, दुःखी आणि तपस्विनी होती.
निमित्तैस्तामहं सीतामुपलभ्य पृथग्विधैः। उपसृत्याब्रवं चार्यामभिगम्य रहोगताम्
विविध चिन्हांवरून मी सीतेला ओळखले आणि एकांतात तिच्याजवळ जाऊन त्या पुण्यवतीला नम्रपणे बोललो.
सीते रामस्य दूतोऽहंवानरोमारुतात्मजः। त्वद्दर्शनमभिप्रप्सुरिह प्राप्तो विहायसा
सीते, मी रामाचा दूत आहे, वानर आहे, वायुपुत्र आहे; तुझी भेट घ्यायची इच्छा होती म्हणून मी आकाशातून इथे आलो आहे.
राजपुत्रौ कुशलिनौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। सर्वशाखामृगेन्द्रेण सुग्रीवेणाभिपालितौ
राजपुत्र राम आणि लक्ष्मण दोघेही सुखरूप आहेत; सर्व वानरांचा राजा सुग्रीव त्यांचे रक्षण करतो.
कुशलंत्वाब्रवीद्रामःसीते सौमित्रिणा सह। सखिभावाच् सुग्रीवः कुशलं त्वाऽनुपृच्छति
राम आणि सौमित्र दोघे मिळून तुझी कुशल विचारतात, सीते; मित्रत्वामुळे सुग्रीवही तुझी चौकशी करतो.
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सर्वशाखामृगैः सह। प्रत्ययं कुरु मे देवि वानरोऽस्मि न राक्षसः
तुझा पती सर्व वानरांसह लवकरच तुझ्याकडे येईल; देवी, माझ्यावर विश्वास ठेव, मी वानर आहे, राक्षस नाही.
मुहूर्तमिवच ध्यात्वा सीता मां प्रत्युवाच ह। अवैमि त्वांहनूमन्तमविन्ध्यवचनादहम्
थोडा वेळ विचार करून सीता म्हणाली, 'मी तुला ओळखले आहे, हनुमान, अविंध्याने सांगितलेल्या गोष्टींवरून.'
अविन्ध्यो हि महाबाहो राक्षसो वृद्धसंमतः। कथितस्तेन सुग्रीवस्त्वद्विधैः सचिवैर्वृतः
अविंध्य हा बलाढ्य आणि वयोवृद्धांच्या मते मान्यताप्राप्त राक्षस आहे; त्याने सांगितले की, सुग्रीव तुझ्यासारख्या मंत्र्यांनी वेढलेला आहे.
गम्यतामिति चोक्त्वा मां सीता पादादिमं मणिम्। घारिता येन वैदेही कालमेतमनिन्दिता
'जा' असे म्हणून सीतेने मला तिच्या पायातील तो मणी दिला, ज्यामुळे वैदेहीने, निष्कलंक असलेल्या, या वेळेची खूण दिली.
प्रत्ययार्थं कथां चेमां कथयामास जानकी। क्षिप्तामिषीकां काकाय चित्रकूटे महागिरौ
विश्वासासाठी जानकीने ही गोष्ट सांगितली: तिने चित्रकूट या मोठ्या डोंगरावर कावळ्यावर गवताची काडी फेकली होती.
भवता पुरुषव्याघ्र प्रत्यभिज्ञानकारणात्। `एकाक्षिविकलः काकः सुदुष्टात्मा कृतश्चवै
पुरुषसिंहा, ओळख पटावी म्हणून: 'एक डोळा फुटलेला तो कावळा खरोखरच दुष्ट झाला होता.'
ग्राहयित्वाऽहमात्मानं ततो दग्ध्वाच तां पुरीम्। संप्राप्त इतितं रामः प्रियवादिनमार्चयत्
स्वतःची ओळख पटवून आणि ती नगरी जाळून मी परत आलो; असे म्हणून रामाने गोड बोलणाऱ्याचे सन्मान केले.
ततस्तत्रैवरामस्य समासीनस्य तैः सह। समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात्तदा
तेव्हा, राम तिथे बसलेला असताना, सुग्रीवाच्या आज्ञेने श्रेष्ठ वानर तिथे आले.
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम्। श्वशुरो वालिनः श्रीमान्सुषेणो राममभ्ययात्
शक्तिशाली वानरांच्या कोटी कोटी सैन्याने वेढलेला, वालिचा सासरा, तेजस्वी सुषेण रामाजवळ आला.
कोटीशतवृतोवाऽपिगजो गवय एव च। वानरेन्रौ महावीर्यौ पृथक्पृथगदृश्यताम्
गजा आणि गवया हे दोघेही शेकडो कोटी वानरांसह वेगवेगळे दिसले; हे दोघेही मोठ्या सामर्थ्याचे वानर प्रमुख होते.
षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन्प्रत्यदृश्यत। गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः
साठ हजार कोटी वानरांचे नेतृत्व गोलांगूल नावाच्या भीषण दिसणाऱ्या गवाक्षाने केले, हे महाराज.
गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः। कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत
गंधमादन नावाचा, गंधमादन पर्वतावर राहणारा तो प्रसिद्ध वानर, लाखो वानरांना एकत्र जमवू लागला.
पनसो नाम मेधावी वानरःसुमहाबलः। कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति
पणस नावाचा बुद्धिमान आणि अत्यंत बलवान वानर, दहा, बारा, तीस आणि पाच कोटी वानर गोळा करू लागला.
श्रीमान्दधिमुखो नाम हरिवृद्धोऽतिवीर्यवान्। प्रचकर्ष महासैनयं हरीणां भीमतेजसाम्
श्रीमंत आणि वृद्ध, अतिशय सामर्थ्यशाली दधिमुख नावाचा वानर, भयंकर तेजस्वी वानरांची मोठी फौज एकत्र जमवू लागला.
कृषणानां मुखपुण्ड्राणामृक्षाणां भीमकर्मणाम्। कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति
काळ्या तोंडाच्या, भीषण कृत्य करणाऱ्या अस्वलांमध्ये, दहा, बारा, तीस आणि पाच कोटी असे अस्वल गोळा झाले.