स मासः पञ्चरात्रेण पूर्णो भवितुमर्हति। ततः श्रोष्यसि रामेण सहितः सुमहत्प्रियम्
तो महिना पाच दिवसांत पूर्ण व्हावा अशी अपेक्षा आहे; त्यानंतर तुला आणि रामाला फार आनंदाची बातमी ऐकायला मिळेल.
इत्युक्तो लक्ष्मणत्तेन कवानरेनद्रेण धीमता। त्यक्त्वारोषमदीनात्मा सुग्रीवं प्रत्यपूजयत्
त्या बुद्धिमान वानरराजाने असे सांगितल्यावर, लक्ष्मणाने आपला राग सोडून, मनात कुठलीही खिन्नता न ठेवता, सुग्रीवाचा सन्मान केला.
सरामं सहसुग्रीवो माल्यवत्पुष्ठमास्थितम्। भिगम्योदयं तस्य कार्यस्य प्रत्यवेदयत्
सुग्रीव आणि सरमा दोघंही मल्यवत पर्वताच्या फुललेल्या शिखरावर गेले आणि तिथे पोहोचून त्यांनी त्या कामाची माहिती दिली.
इत्येवंवानरेनद्रास्ते समाजन्मुः सहस्रशः। दिशस्तिस्रो विचित्याथ न तु ये दक्षिणां गताः
असं करत हजारो वानर तिथे एकत्र आले, त्यांनी तीन दिशा शोधून पाहिल्या होत्या, फक्त जे दक्षिणेकडे गेले होते ते सोडून.
आचख्युस्तत्र रामाय महीं सागरमेखलाम्। विचितां न तु वैदेह्या दर्शनं रावणस् वा
त्यांनी रामाला सांगितलं की समुद्राने वेढलेली सगळी पृथ्वी शोधून काढली, पण सीता किंवा रावण कुठेच सापडले नाहीत.
गतास्तु दक्षिणामाशां ये वै वानरपुङ्गवाः। आशावांस्तेषु काकुत्स्थः प्राणानार्तोऽभ्यधारयत्
जे वानरांचे श्रेष्ठ दक्षिण दिशेला गेले होते, त्यांच्यावर काकुत्स्थ म्हणजे रामाने आपला जीव आशेवर ठेवला.
द्विमासोपरमे काले व्यतीते प्लवगास्ततः। सुग्रीवमभिगम्येदं त्वरिता वाक्यमब्रुवन्
दोन महिने पूर्ण गेल्यावर ते वानर वेगाने सुग्रीवाजवळ आले आणि त्याला म्हणाले.
रक्षितंवालिना यत्तत्स्फीतं मधुवनं महत्। त्वया च प्लवगश्रेष्ठ तद्भुङ्क्ते पवनात्मजः
जे मोठं आणि समृद्ध मधुवन पूर्वी वाली आणि तुझ्या देखरेखीखाली होतं, ते आता पवनपुत्र हनुमान उपभोगतो आहे.
वालिपुत्रोऽङ्गदश्चैव ये चान्ये प्लवगर्षभाः। विचेतुं दक्षिणामाशां राजन्प्रस्थापितास्त्वया
राजा, अंगद जो वाल्याचा मुलगा आहे आणि इतर जे वानरश्रेष्ठ आहेत, त्यांना दक्षिण दिशेला शोधायला तू पाठवलं होतंस—
तेषामपनयं श्रुत्वा मेने सकृतकृत्यताम्। कृतार्थानां हि भृत्यानामेतद्भवति चेष्टितम्
त्यांनी केलेल्या कृत्याचं ऐकून सुग्रीवाने समजलं की त्यांचं काम पूर्ण झालं आहे; कारण यशस्वी सेवक असंच वागतात.
स तद्रामाय मेधावी शशंस प्लवगर्षभः। रामश्चाप्यनुमानेन मेने दृष्टां तु मैथिलीम्
तो बुद्धिमान वानरांचा प्रमुख रामाला ही गोष्ट सांगतो आणि रामानेही अंदाजाने विश्वास ठेवला की सीता सापडली आहे.
हनुमत्प्रमुखाश्चापि विश्रान्तास्ते प्लवङ्गमाः। अभिजग्मुर्हरीन्द्रं तं रामलक्ष्मणसन्निधौ
हनुमानाच्या नेतृत्वाखालील ते वानर, विश्रांती घेतल्यानंतर, राम आणि लक्ष्मण यांच्या उपस्थितीत वानरराजाजवळ आले.
गतिं च मुखवर्णं च दृष्ट्वारामो हनूमतः। अगमत्प्रत्ययं भूयो दृष्टा सीतेति भारत
हनुमानाची चाल आणि चेहऱ्यावरचं भाव पाहून, रामाला पुन्हा खात्री वाटली की सीता सापडली आहे.
हनूमत्प्रमुखास्ते तु वानराः पूर्णमानसाः। प्रणेमुर्विधिवद्रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं तथा
हनुमानाच्या नेतृत्वाखालील ते वानर, मन आनंदाने भरलेले, त्यांनी राम, सुग्रीव आणि लक्ष्मण यांना नीट वंदन केलं.
तानुवाचानतान्रामः प्रगृह्य सशरं धनुः। अपि मां जीवयिष्यध्वमपि वः कृतकृत्यता
रामाने धनुष्य आणि बाण हातात घेत, वाकून नमस्कार करणाऱ्यांना विचारलं, 'तुम्ही मला जगू द्याल का? तुमचं काम पूर्ण झालं का?'
अपि राज्यमयोध्यायां कारयिष्याम्यहं पुनः। निहत्यसमरे शत्रूनाहृत्यजनकात्मजाम्
'मी युद्धात शत्रूंचा नाश करून आणि जनककन्येला परत आणून, पुन्हा अयोध्येचं राज्य मिळवू शकेन का?'
अमोक्षयित्वावैदेहीमहत्वा च रणे रिपून्। हृतदारोऽवधूतश्चनाहं जीवितुमुत्सहे
'मी वैदेहीला सोडवल्याशिवाय आणि शत्रूंचा पराभव केल्याशिवाय, पत्नीपासून दूर आणि अपमानित होऊन, मी कसा जगू शकेन?'
इत्युक्तवचनं रामं प्रत्युवाचानिलात्मजः। प्रियमाख्यामि ते राम दृष्टा सा जानकी मया
रामाने असं बोलल्यावर, वायुपुत्र हनुमान म्हणाला, 'राम, मी तुला आनंदाची बातमी देतो—माझ्या डोळ्यांनी जानकीला पाहिलं आहे.'
विचित्य दक्षिणामाशां सपर्वतवनाकराम्। श्रान्ताः काले व्यतीते स्म दृष्टवन्तो महागुहां
'आम्ही दक्षिण दिशा, तिचे पर्वत, वनं आणि गुहा शोधून काढल्या. खूप वेळ गेला, आम्ही थकलो, आणि मग एक मोठी गुहा सापडली.'
प्रविशामो वयं तां तु बहुयोजनमायताम्। अन्धकारां सुविपिनां गहनां कीटसेविताम्
'आम्ही त्या गुहेत शिरलो, ती खूप मोठी, अंधारलेली, दाट झाडांनी भरलेली आणि कीटकांनी वावरलेली होती.'
गत्वा सुमहदध्वानमादित्यस् प्रभां ततः। दृष्टवन्तः स्म तत्रैवभवनं दिव्यमन्तरा
आम्ही खूप मोठा प्रवास करून, सूर्याची तेजस्वी प्रभा पाहिली आणि तिथेच आम्हाला एक दिव्य निवासस्थान दिसले.
गयस् किल दैत्यस् तदा सद्वेश्म राघव। तत्रप्रभावती नाम तपोऽतप्यत तापसी
राघवा, असं म्हणतात की त्या काळी गाय नावाच्या दैत्याचं ते सुंदर घर होतं; आणि तिथे प्रभावती नावाची एक तापस्विनी तप करत होती.
तया दत्तानि भोज्यानिपानानिविविधानि च। भुकत्वा लब्धबलाः सन्तस्तयोक्तेन पथा ततः
तिने आम्हाला वेगवेगळ्या प्रकारचे खाण्याचे आणि पिण्याचे पदार्थ दिले; ते खाऊन आणि बळ मिळवून, आम्ही तिच्या सांगितलेल्या वाटेने पुढे गेलो.
निर्याय तस्मादुद्देशात्पश्यामो लवणाम्भसः। समीपे सह्यमलयौ दर्दुरं च महागिरिम्
त्या जागेतून बाहेर पडल्यावर, आम्ही खारट पाण्याजवळ सह्याद्री, मलय आणि मोठा दर्डुर पर्वत पाहिला.
ततो मलयमारुह्य पश्यन्तो वरुणालयम्। कविषण्णा व्यथिताः खिन्ना निराशा जीविते भृशम्
मग आम्ही मलय पर्वतावर चढून वरुणाचं निवासस्थान पाहिलं; पण आम्ही खूपच निराश, थकलेले आणि जीवाची आशा सोडून बसलो.
अनेकशतविस्तीर्णं योजनानां महोदधिम्। तिमिनक्रझषावासं चिन्तयन्तः सुदुःखिताः
शेकडो योजन विस्तारलेला, मोठे मासे, मगर आणि इतर जलचर राहणारा तो विशाल समुद्र पाहून आम्ही फारच दुःखी झालो.
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वाऽऽसीना वयं तदा। ततः कथान्ते गृध्रस्य जटायोरभवत्कथा
तिथे आम्ही उपवासाचा संकल्प करून बसलो; आणि आमच्या बोलण्यात शेवटी जटायू या गृध्राची गोष्ट निघाली.
ततः पर्वतशृङ्गाभं घोररूपं भयावहम्। पक्षिणं दृष्टवन्तः स्म वैनतियेमिवापरम्
मग आम्ही पर्वतशिखरासारखा, भयंकर आणि भीतीदायक, गरुडासारखा दुसरा एक मोठा पक्षी पाहिला.
सोऽस्मानतर्कयद्भोक्तुमथाभ्येत्य वचोऽब्रवीत्। भोः क एष मम भ्रातुर्जटायोः कुरुते कथाम्
तो आमच्याकडे खायला येत होता आणि म्हणाला, 'माझ्या भाऊ जटायूची गोष्ट कोण सांगतोय?'
संपातिर्नाम तस्याहं ज्येष्ठो भ्राता खगाधिपः। अन्योन्यस्पर्धया रूढावावामदित्यसत्पदम्
मी संपाती, जटायूचा मोठा भाऊ आणि पक्ष्यांचा राजा आहे; आम्ही दोघे एकमेकांशी स्पर्धा करत सूर्याच्या जवळ गेलो होतो.