इत्युक्ता सा प्ररुदती पर्यशङ्कत लक्ष्मणम्। हता वै स्त्रीस्वभावेन शुद्धचारित्रभूषणा
असं सांगितल्यावर ती रडू लागली आणि लक्ष्मणाची काळजी करू लागली. बाईचा स्वभावच तसा असतो, पण तिच्या शुद्ध वागणुकीमुळे ती खरीच आदर्श होती.
सा तं परुषमारब्धा वक्तुं साध्वी पतिव्रता। नैष कामो भवेन्मूढ यं त्वं प्रार्थयसे हृदा
ती सती, पतीवर निष्ठा असलेली, त्याच्यावर कठोर शब्दांनी बोलू लागली: 'तुझ्या मनात जो हेतू आहे, तो कधीच पूर्ण होणार नाही, मूर्खा.'
अप्यहंशस्त्रमादाय हन्यामात्मानमात्मना। पतेयं गिरिशृङ्गाद्वा विशेयं वा हुताशनम्
मी शस्त्र उचलून स्वतःला मारली, डोंगराच्या टोकावरून उडी मारली किंवा जळत्या आगीत शिरले, तरीही...
रामं भर्तारमुत्सुज्यन त्वहं त्वां कथञ्चन। निहीनमुपतिष्ठेयं शार्दूली क्रोष्टुकं यथा
रामाला, माझ्या पतीला सोडून मी कधीच तुझी सेवा करणार नाही. वाघीण जशी कोल्ह्याच्या मागे जात नाही, तशी मीही नाही.
एतादृशं वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः प्रियराघ्नव। पिधायकर्णौ सद्वृत्तः प्रस्थितो येन राघवः
असे कठोर शब्द ऐकून, रामाचा प्रिय लक्ष्मण, सद्गुणी, त्याने आपले कान झाकले आणि राम जिथे आहे तिकडे निघून गेला.
स रामस्य पदंगृह्य प्रससार धनुर्धरः। अवीक्षमाणो विम्बोष्ठीं प्रययौ लक्ष्मणस्तदा
तो धनुर्धारी रामाच्या मागे निघाला. सुंदर ओठ असलेल्या तिला मागे न पाहता लक्ष्मण पुढे गेला.
एतस्मिन्नन्तरे रक्षो रावणः प्रत्यदृश्यत। अभव्यो भव्यरूपेण भस्मच्छन्न इवानलः
इतक्यात, रावण नावाचा राक्षस तिथे दिसला. त्याचा मन वाईट असला तरी रूप देखणे होते, जणू राखेने झाकलेली ज्वाळा.
यतिवेपप्रतिच्छन्नो जिहीर्षुस्तामनिन्दिताम्। `उपागच्छत्स वैदेहीं रावणः पापनिश्चयः
तो यतीच्या वेशात, वाईट हेतूने, निष्पाप वैदेहीला पकडायला आला.
सा तमालक्ष्यसंप्राप्तं धर्मज्ञा जनकात्मजा। निमन्त्रयामास तदा फलमूलाशनादिभिः
तो समोर येताच, धर्माची जाण असलेली जनकनंदिनी तिने त्याला फळे-मुळे यांसारख्या गोष्टींनी आदराने आमंत्रित केले.
अवमत्यततः सर्वं स्वं रूपं प्रत्यपद्यत। सान्त्वयामास वैदेहीं कामी राक्षसपुङ्गवः
त्याने हे सर्व उपेक्षित केले, आपले खरे रूप घेतले आणि वैदेहीला गोड बोलून फसवू लागला.
सीते राक्षसराजोऽहंरावणो नाम विश्रुतः। मम लङ्कापुरी नाम्ना रम्या पारे महोदधेः
सीते, मी रावण — राक्षसांचा राजा, सर्वत्र प्रसिद्ध आहे. माझे लंकेचे सुंदर नगर समुद्राच्या पलीकडे आहे.
तत्र त्वं नरनारीषु शोभिष्यसि मया सह। भार्या मे भव सुश्रोणि तापसं त्यज राघवम्
तिथे, पुरुष-महिलांमध्ये तू माझ्यासोबत शोभून दिसशील. सुंदर कटी असलेल्या, माझी पत्नी हो, त्या तापसी रामाला सोडून दे.
एवमादीनि वाक्यानि श्रुत्वा तस्याथ जानकी। पिधाय कर्णौ सुश्रोणी मैवमित्यब्रवीद्वचः
अशी वचने ऐकून, सुंदर कटी असलेल्या जानकीने आपले कान झाकले आणि म्हणाली, 'असे बोलू नकोस.'
प्रपतेद्द्यौः सनक्षत्रा पृथिवी शकलीभवेत्। `शुष्येत्तोयनिधौ तोयं चन्द्रः शीतांशुतां त्यजेत्
आकाशासकट तारे खाली पडू देत, पृथ्वी तुकडे तुकडे होऊ दे, समुद्रातील पाणी आटू दे, चंद्राने आपली शीतलता सोडू दे—
उष्णांशुत्वमथो जह्यादादित्यो वह्निरुष्णताम्'। त्यक्त्वाशैत्यं भजेन्नाहं त्यजेयंरघुनन्दनम्
सूर्याने आपली उष्णता सोडावी, अग्नीने आपली ज्वाळा सोडावी, गारवा जाऊ दे—पण मी कधीच रघुनंदनाला सोडणार नाही.
कथं हि भिन्नकरटं पद्मिनं वनगोचरम्। उपस्थाय महानागं करेणुः सूकरं स्पृशेत्
वनातल्या तळ्यातील कमळ सोडून, हत्तीण मोठ्या हत्तीला न सोडता डुकराला कशी जाईल?
कथं हि पीत्वा माध्वीकं पीत्वा च मधुमाधवीम्। लोभं सौवीरके कुर्यान्नारी काचिदिति स्मरेः
मधाचे आणि गोड मद्याचे स्वाद घेतल्यानंतर, कुठली स्त्री आंबट दारूची इच्छा करील? हे लक्षात ठेव.
इति सा तं समाभाष्य प्रविवेशाश्रमं ततः। क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठी विधुन्वाना करौ मुहुः
असे त्याला सांगून, ती आश्रमात गेली. रागाने तिचे ओठ थरथरत होते आणि ती हात वारंवार हलवत होती.
तामधिद्रुत्य सुश्रोणीं रावणः प्रत्यषेधयत्
रावण त्या सुंदर कंबरेच्या स्त्रीकडे धावून गेला आणि तिला आडवा उभा राहिला.
भर्त्सयित्वातु रूक्षेण स्वरेण गतचेतनाम्। मूर्धजेषु निजग्राह ऊर्ध्वमाचक्रमे ततः
तिने शुद्ध हरपली असताना, रावणाने कठोर आवाजात तिची झाडाझडती घेतली आणि तिच्या केसांमध्ये घट्ट पकडले, मग तिला वर उचलू लागला.
तां ददर्श ततो गृध्रो जटायुर्गिरिगोचरः। रुदतीं रामरामेति हियमाणां तपस्विनीम्
त्या वेळी पर्वतात राहणारा जटायू गृध्राने तिला पाहिले—ती 'राम, राम!' असे रडत होती—ती तपस्विनी बळजबरीने नेली जात होती.
ततस्तां भर्तृशोकार्तां दीनां मलिनवाससम्। मणिशेषाभ्यलंकारां रुदतीं च पतिव्रताम्
नंतर, पतीच्या दुःखाने व्याकुळ, दीन, मळकट वस्त्र घातलेली, केवळ दागिन्यांचे तुकडे अंगावर असलेली, रडणारी आणि पतीव्रता अशी ती दिसली.
राक्षसीभिरुपास्यन्तीं समासीनां शिलातले। रावणःकामबाणार्तो ददर्शोपससर्प च
राक्षसींनी वेढलेली, दगडावर बसलेली असताना, रावण, कामाच्या वेदनेने व्याकुळ होऊन, तिला पाहण्यासाठी पुढे गेला.
देवदानवगन्धर्वयक्षकिंपुरुषैर्युधि। अजितोशोकवनिकां ययौ कन्दर्पपीडितः
जो देव, दानव, गंधर्व, यक्ष आणि किम्पुरुष यांच्याशी युद्धात कधीही न हरलेला, असा तो रावण प्रेमाच्या वेदनेने ग्रासलेला त्या दुःखाच्या वनात शिरला.
दिव्याम्बरधरः श्रीमन्सुमृष्टमणिकुण्डलः। विचित्रमाल्यमुकुटो वसन्त इव मूर्तिमान्
तो दिव्य वस्त्र घातलेला, तेजस्वी, सुंदर रत्नांच्या कुंडल्यांनी सजलेला, रंगीबेरंगी हार आणि मुकुट घातलेला, जणू वसंत ऋतूच साकार झाला आहे असा भासत होता.
न कल्पवृक्षसदृशोयत्नादपि विभूषितः। श्मशानचैत्यद्रुमवद्भूषितोऽपि भयंकरः
जरी तो मन लावून सजला असला तरी तो कल्पवृक्षासारखा दिसत नव्हता; उलट, तो स्मशानातील झाडांसारखा भीतीदायक वाटत होता.
स तस्यास्तनुमध्यायाः समीपे रजनीचरः। ददृशे रोहिणीमेत्य शनैश्चर इव ग्रैहः
रात्री हिंडणारा तो रावण, तिच्या सडपातळ कंबरेजवळ गेला आणि जणू शनिग्रह रोहिणीच्या जवळ येतो तसा दिसू लागला.
स तामामन्त्र्य सुश्रोणीं पुष्पकेतुशराहतः। इदमित्यब्रवीद्वाक्यं त्रस्तां रौहीमिवाबलाम्
कामबाणांनी विद्ध झालेला रावण त्या सुंदर कंबरेच्या स्त्रीला हाक मारून, घाबरलेल्या आणि कोवळ्या हरणीसारख्या तिला असे म्हणाला.
सीते पर्याप्तमेतावत्कृतोभर्तुरनुग्रहः। प्रसादं कुरु तन्वङ्गि क्रियतां परिकर्म ते
सीते, इतके पुरे झाले तुझ्या पतीसाठी केलेला उपकार; आता कृपा कर, सडपातळ अंगाच्या तू स्वतःला सजव.
भजस्वमां वरारोहे महार्हाभरणाम्बरा। भवमे सर्वनारीणामुत्तमा वरवर्णिनी
सुंदर अंगाच्या तू, मौल्यवान दागिने आणि वस्त्रे घालून माझ्यासोबत सुख उपभोग; सर्व स्त्रियांमध्ये तूच माझी सर्वश्रेष्ठ हो.