ततस्तस्याश्रमं गत्वारामस्याक्लिष्टकर्मणः। चक्रतुस्तद्यथा सर्वमुभौ यत्पूर्वमन्त्रितम्
मग ते दोघं रामाच्या आश्रमाजवळ गेले, ज्या रामाची कर्मे शुद्ध आहेत, आणि आधी ठरवलं तसंच सगळं त्यांनी केलं.
रावणस्तु यतिर्भूत्वा मुण्डः कुण्डीत्रिदण्डधृत्। मृगश्चभूत्वामारीचस्तं देशमुपजग्मतुः
रावणाने संन्याशाचं रूप घेतलं—डोक्यावर केस नाहीत, हातात कमंडलू आणि त्रीदंड—आणि मरीच हरण होऊन त्या जागी गेले.
दर्शयामास मारीचो वैदेहीं मृगरूपधृत्। चोदयामास तस्यार्थे सा रामं विधिचोदिता
मरीचाने हरणाचं रूप घेऊन वैदेहीसमोर आपली छबी दाखवली; आणि विधीने घडावं तसं, तिने रामाला त्या हरणाचा पाठलाग करायला सांगितलं.
रामस्तस्याः प्रियं कुर्वन्धनुरादाय सत्वरः। रक्षार्थे लक्ष्मणं न्यस्य प्रययौ मृगलिप्सया
रामाने तिला आनंद द्यावा म्हणून पटकन धनुष्य घेतलं, लक्ष्मणाला तिच्या रक्षणासाठी ठेवून, हरणाच्या मागे गेला.
स धन्वी बद्धतूणीरः खङ्गगोधाङ्गुलित्रवान्। अन्वधावन्मृगं रामो रुद्रस्तारामृगं यथा
धनुष्य, बाणांची तूणीर, तलवार आणि हातात कवच घालून, राम त्या हरणाचा पाठलाग करू लागला, जसं रुद्राने ताऱ्याच्या हरणाचा केला होता.
सोऽन्तर्हितः पुनस्तस्य दर्शनं राक्षसो व्रजन्। चकर्ष महदध्वानं रामस्तं वुबुधे ततः
तो राक्षस कधी दिसत होता, कधी नाही, आणि रामाला दूरवर नेऊ लागला; पण रामाला त्याची फसवणूक समजली.
निशाचरं विदित्वा तं राघवः प्रतिभानवान्। अमोघं शरमादाय जघान मृगरूपिणम्
राघवाने त्याला निशाचर ओळखलं आणि हुशारीने एक अचूक बाण घेऊन त्या हरणाच्या रूपातील राक्षसाला मारलं.
स रामवाणाभिहतः कृत्वा रामस्वरं तदा। हा सीते लक्ष्मणेत्येवं चुक्रोशार्तस्वरेण ह
रामाचा बाण लागल्यावर त्याने रामाचा आवाज काढून, 'हाय सीते! हाय लक्ष्मणा!' असं मोठ्या वेदनेने ओरडलं.
शुश्राव तस्य वैदेही ततस्तां करुणां गिरम्। साप्रापतत्ततः सीता तामुवाचाथ लक्ष्मणः
वैदेहीने त्या करुण हाका ऐकल्या, आणि त्याने मन हेलावून गेल्यावर, सीतेने लक्ष्मणाला बोलावलं.
अलं ते शङ्कया भीरु को रामं प्रहरिष्यति। मुहूर्ताद्द्रक्ष्यसे रामं भर्तारं त्वं शुचिस्मितम्
लक्ष्मण तिला म्हणाला, "घाबरू नकोस, भीती सोड. रामाला कोण मारू शकतं? थोड्याच वेळात तुझा पती राम तुला दिसेल, हसऱ्या चेहऱ्याची सीते."
इत्युक्ता सा प्ररुदती पर्यशङ्कत लक्ष्मणम्। हता वै स्त्रीस्वभावेन शुद्धचारित्रभूषणा
असं सांगितल्यावर ती रडू लागली आणि लक्ष्मणाची काळजी करू लागली. बाईचा स्वभावच तसा असतो, पण तिच्या शुद्ध वागणुकीमुळे ती खरीच आदर्श होती.
सा तं परुषमारब्धा वक्तुं साध्वी पतिव्रता। नैष कामो भवेन्मूढ यं त्वं प्रार्थयसे हृदा
ती सती, पतीवर निष्ठा असलेली, त्याच्यावर कठोर शब्दांनी बोलू लागली: 'तुझ्या मनात जो हेतू आहे, तो कधीच पूर्ण होणार नाही, मूर्खा.'
अप्यहंशस्त्रमादाय हन्यामात्मानमात्मना। पतेयं गिरिशृङ्गाद्वा विशेयं वा हुताशनम्
मी शस्त्र उचलून स्वतःला मारली, डोंगराच्या टोकावरून उडी मारली किंवा जळत्या आगीत शिरले, तरीही...
रामं भर्तारमुत्सुज्यन त्वहं त्वां कथञ्चन। निहीनमुपतिष्ठेयं शार्दूली क्रोष्टुकं यथा
रामाला, माझ्या पतीला सोडून मी कधीच तुझी सेवा करणार नाही. वाघीण जशी कोल्ह्याच्या मागे जात नाही, तशी मीही नाही.
एतादृशं वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः प्रियराघ्नव। पिधायकर्णौ सद्वृत्तः प्रस्थितो येन राघवः
असे कठोर शब्द ऐकून, रामाचा प्रिय लक्ष्मण, सद्गुणी, त्याने आपले कान झाकले आणि राम जिथे आहे तिकडे निघून गेला.
स रामस्य पदंगृह्य प्रससार धनुर्धरः। अवीक्षमाणो विम्बोष्ठीं प्रययौ लक्ष्मणस्तदा
तो धनुर्धारी रामाच्या मागे निघाला. सुंदर ओठ असलेल्या तिला मागे न पाहता लक्ष्मण पुढे गेला.
एतस्मिन्नन्तरे रक्षो रावणः प्रत्यदृश्यत। अभव्यो भव्यरूपेण भस्मच्छन्न इवानलः
इतक्यात, रावण नावाचा राक्षस तिथे दिसला. त्याचा मन वाईट असला तरी रूप देखणे होते, जणू राखेने झाकलेली ज्वाळा.
यतिवेपप्रतिच्छन्नो जिहीर्षुस्तामनिन्दिताम्। `उपागच्छत्स वैदेहीं रावणः पापनिश्चयः
तो यतीच्या वेशात, वाईट हेतूने, निष्पाप वैदेहीला पकडायला आला.
सा तमालक्ष्यसंप्राप्तं धर्मज्ञा जनकात्मजा। निमन्त्रयामास तदा फलमूलाशनादिभिः
तो समोर येताच, धर्माची जाण असलेली जनकनंदिनी तिने त्याला फळे-मुळे यांसारख्या गोष्टींनी आदराने आमंत्रित केले.
अवमत्यततः सर्वं स्वं रूपं प्रत्यपद्यत। सान्त्वयामास वैदेहीं कामी राक्षसपुङ्गवः
त्याने हे सर्व उपेक्षित केले, आपले खरे रूप घेतले आणि वैदेहीला गोड बोलून फसवू लागला.
सीते राक्षसराजोऽहंरावणो नाम विश्रुतः। मम लङ्कापुरी नाम्ना रम्या पारे महोदधेः
सीते, मी रावण — राक्षसांचा राजा, सर्वत्र प्रसिद्ध आहे. माझे लंकेचे सुंदर नगर समुद्राच्या पलीकडे आहे.
तत्र त्वं नरनारीषु शोभिष्यसि मया सह। भार्या मे भव सुश्रोणि तापसं त्यज राघवम्
तिथे, पुरुष-महिलांमध्ये तू माझ्यासोबत शोभून दिसशील. सुंदर कटी असलेल्या, माझी पत्नी हो, त्या तापसी रामाला सोडून दे.
एवमादीनि वाक्यानि श्रुत्वा तस्याथ जानकी। पिधाय कर्णौ सुश्रोणी मैवमित्यब्रवीद्वचः
अशी वचने ऐकून, सुंदर कटी असलेल्या जानकीने आपले कान झाकले आणि म्हणाली, 'असे बोलू नकोस.'
प्रपतेद्द्यौः सनक्षत्रा पृथिवी शकलीभवेत्। `शुष्येत्तोयनिधौ तोयं चन्द्रः शीतांशुतां त्यजेत्
आकाशासकट तारे खाली पडू देत, पृथ्वी तुकडे तुकडे होऊ दे, समुद्रातील पाणी आटू दे, चंद्राने आपली शीतलता सोडू दे—
उष्णांशुत्वमथो जह्यादादित्यो वह्निरुष्णताम्'। त्यक्त्वाशैत्यं भजेन्नाहं त्यजेयंरघुनन्दनम्
सूर्याने आपली उष्णता सोडावी, अग्नीने आपली ज्वाळा सोडावी, गारवा जाऊ दे—पण मी कधीच रघुनंदनाला सोडणार नाही.
कथं हि भिन्नकरटं पद्मिनं वनगोचरम्। उपस्थाय महानागं करेणुः सूकरं स्पृशेत्
वनातल्या तळ्यातील कमळ सोडून, हत्तीण मोठ्या हत्तीला न सोडता डुकराला कशी जाईल?
कथं हि पीत्वा माध्वीकं पीत्वा च मधुमाधवीम्। लोभं सौवीरके कुर्यान्नारी काचिदिति स्मरेः
मधाचे आणि गोड मद्याचे स्वाद घेतल्यानंतर, कुठली स्त्री आंबट दारूची इच्छा करील? हे लक्षात ठेव.
इति सा तं समाभाष्य प्रविवेशाश्रमं ततः। क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठी विधुन्वाना करौ मुहुः
असे त्याला सांगून, ती आश्रमात गेली. रागाने तिचे ओठ थरथरत होते आणि ती हात वारंवार हलवत होती.
तामधिद्रुत्य सुश्रोणीं रावणः प्रत्यषेधयत्
रावण त्या सुंदर कंबरेच्या स्त्रीकडे धावून गेला आणि तिला आडवा उभा राहिला.
भर्त्सयित्वातु रूक्षेण स्वरेण गतचेतनाम्। मूर्धजेषु निजग्राह ऊर्ध्वमाचक्रमे ततः
तिने शुद्ध हरपली असताना, रावणाने कठोर आवाजात तिची झाडाझडती घेतली आणि तिच्या केसांमध्ये घट्ट पकडले, मग तिला वर उचलू लागला.